Көшбасшысыз қарсылық стратегиясы

Кіріспе

Әлеуметтік қарсылық стратегиясы

Лидерсіз қарсылық немесе фантомдық жасуша құрылымы – бұл шағын, тәуелсіз топтардың (жасырын жасушалар) немесе жеке тұлғалардың (бір адамдық жасуша "жеке қасқыр" деп аталады) заң, экономикалық жүйе, әлеуметтік тәртіп немесе үкімет сияқты орнаған институтқа қарсы тұру стратегиясы. Лидерсіз қарсылық зорлық-зомбылықсыз наразылық пен азаматтық мойынсұнбаушылықтан бастап, вандализм, терроризм және басқа да зорлық-зомбылық әрекеттеріне дейін барлық түрлерін қамти алады. Лидерсіз жасушалар вертикальді басқару байланыстарынан құрылғандықтан, иерархиялық басқарусыз жұмыс істейді.

Лидерсіз қарсылықты жануарларды азат ету, радикалды экологиялық, абортқа қарсы, әскери басқынға қарсылық, анархистік ұйымдар, отаршылдыққа қарсылық, террористік және жеккөрушілік топтар сияқты көптеген қозғалыстар қолданды. (негізгі тақырыпқа қатысы жоқ дерек) >

Лидерсіз қарсылық көбінесе зорлық-зомбылық арқылы қарсылық білдіруді қамтиды, бірақ оған шектелмейді. Зорлық-зомбылықсыз топтар осы құрылымды самиздат әдебиетін жазу, басып шығару және тарату, интернет арқылы саяси қарсыластарға қарсы бойкот ұйымдастыру, салық салушы үкіметтер мен транзакцияларды тіркеуші банктерден тысқары балама электрондық валютаны қолдану және тағы да басқалар үшін пайдалана алады.

Тарих

Басшысыз қарсылық концепциясын 1950 жылдардың басында АҚШ-тың бұрынғы барлау офицері, полковник Улиус Луис Амос әзірлеген. Коммунизмге қарсы болған Амос, жетекшісіз қарсылықты Кеңес үкіметі бақылауындағы Шығыс Еуропа елдеріндегі ЦРУ қолдаған қарсылық ұяларының ығысуы мен жойылуына жол бермеудің бір жолы деп қарастырды. Бим ақ ұлтшылдардың АҚШ үкіметімен күш-қуат және ресурстардың үлкен теңгерімсіздігіне қарамастан, күресті жалғастыру үшін жетекшісіз қарсылықты қолдады. Көбінесе әлеуметтік желілердің кең таралуына және ұйымдасқан басшылықтың болмауына байланысты, Франциядағы "сары жилеттер", Extinction Rebellion, немесе #MeToo қозғалысы сияқты заманауи әлеуметтік қозғалыстар ортақ наразылықтары бар адамдарды біріктіретін, көшбасшысыз қозғалыстар ретінде өздігінен туындаған сияқты көрінеді.

Жануарларды босату

Жануарларды азат ету үшін алғашқы тікелей әрекет (ұзақ кешігуден кейін) көшбасшысыз қарсылық қозғалысына ұласқан 1824 жылғы алғашқы "Мейірімділік тобы" болды, оның мақсаты түлкі аулаушыларды тоқтату еді. Осы топтан шабыт алып, жабайы аңшылардың ауылға әкелген жүкті бұғысын өлтіруге ниеттенгенін көргеннен кейін Джон Престиж осы спортқа белсенді түрде қарсы тұруға шешім қабылдады және 1964 жылы "Аң аулау саботаждер қауымдастығын" құрды. Бір жыл ішінде Ұлыбритания бойынша көшбасшысыз аң аулау саботаж тобының моделі қалыптасты. "Жер үшін!" және 1980 жылдардағы экологиялық қозғалыстар да көшбасшысыз қарсылық моделін қабылдады. Жануарларды азат ету қозғалысы 1982 жылы "Жануар құқықтары милициясы" (ARM) деген атпен пайда болды. Сол кездегі британ премьер-министрі Маргарет Тэтчерге бомба жіберілді. Екі жылдан кейін "Аң аулаудың кек алу жасағы" (HRS) деген ат та қолданылды. "Жерді азат ету фронты" (ELF) 1992 жылы құрылды, "Жер үшін!" ұйымы ELF қатысқан экотаждың орнына, тікелей қоғамдық әрекеттерге назар аударуды шешкен кезде одан бөлінді. 1993 жылы "Әділет департаменті" деп аталатын зорлық-зомбылық тобы құрылды, ал 1994 жылы Принц Чарльз сияқты аңшылар мен жануарларды зерттеушілерге шабуылдар жасалды. 1999 жылы көшбасшысыз қарсылық стратегиясын "Huntingdon Animal Cruelty тоқтату" (SHAC) сияқты жануарларды азат ету ұйымдары қолданды, ол "Consort beagles" науқанынан және "Hill Grove мысықтарын құтқарудан" құрылды, мақсаты – "Huntingdon Life Sciences" (HLS) компаниясын жабу. Жеңіске жеткендеріне қарамастан, жануарларды азат ету және экологиялық қозғалыстар көбінесе қатаң саяси немесе әскери қақтығыстарда жиі кездесетін кең халықтық қолдаудан мүресіздік танытады. 2003 жылы "Жануарларды азат ету революциялық жасушалар бригадасы" (RCALB) пайда болды және "Chiron Corporation" компаниясына құбырлы бомбалар жіберді, сондай-ақ басқа да нысандарға қарсы өртке қабылдайтын құрылғыларды қолданды. SHAC жеңіске жеткеніне бірнеше жыл өткен соң, жануарларды зерттеу зертханаларына қарсы басқа да науқандар пайда болды. Сонымен қатар, "SPEAK" кампаниясы және радикалды ALF жауынгерлері, "Оксфорд өрт сөндіру отряды" бірдей мақсатқа – Оксфорд университетінің жануарлар зерттеулерін тоқтатуға бағытталған кампанияларын бастады. 2009 жылдың сәуір айында "Huntingdon Life Sciences-ке қарсы күшті күштер" (MFAH) белсенділікке шықты. Олар ALF-пен бірге HLS клиенттері мен қаржы директорларын, сондай-ақ компанияның мүлігін нысанаға ала бастады. Содан бері топтар Еуропада оннан астам әрекеттер туралы хабарлады, оның ішінде үйлерді бояу, көліктерді өртеу және қабірлерді қирату. Дегенмен, жауынгерлер HLS зертханаларындағы азапты болдырмау үшін қажетті кез келген әрекетке сенуде.

The first recorded direct action for animal liberation which progressed (after a considerable delay) into a movement of leaderless resistance was by the original "Band of Mercy" in 1824 whose goal was to thwart fox hunters. Inspired by this group and after seeing a pregnant deer driven into the village by fox hunters to be killed, John Prestige decided to actively oppose this sport and formed the Hunt Saboteurs Association in 1964. Within a year, a leaderless model of hunt sabotage groups was formed across the United Kingdom. Earth First! and the environmental movement in the 1980s also adopted the leaderless resistance model. An animal liberation movement advocating violence emerged with the name Animal Rights Militia (ARM) in 1982. Letter bombs were sent to the then British Prime Minister, Margaret Thatcher. Two years later the name Hunt Retribution Squad (HRS) was also used. The Earth Liberation Front (ELF) formed in 1992, breaking from Earth First! when that organization decided to focus on public direct action, instead of the ecotage that the ELF participated in. A violent group called the Justice Department was established in 1993, and in 1994 to hunters such as Prince Charles and to animal researchers. In 1999 the leaderless resistance strategy was employed by animal liberation organisations like Stop Huntingdon Animal Cruelty (SHAC), which was formed from the Consort beagles campaign and Save the Hill Grove Cats to close down Huntingdon Life Sciences (HLS). Despite claiming successes leaderless animal liberation and environmental movements generally lack the broad popular support that often occurs in strictly political or military conflicts. The Revolutionary Cells Animal Liberation Brigade (RCALB) appeared in 2003 and sent pipe bombs to Chiron Corporation and used incendiary devices against other targets. Within a few years of the victories claimed by the SHAC, other campaigns against animal testing laboratories emerged. At the same time, SPEAK Campaigns and the more radical ALF militants, Oxford Arson Squad began their campaigns towards the same goal: to end Oxford University's animal research. In April 2009, the Militant Forces Against Huntingdon Life Sciences (MFAH) became active. With the ALF, they began targeting HLS customer and financial Directors, as well as company property. Since then, groups have reported over a dozen actions in Europe, including painting homes, burning cars, and grave desecration. Militants, however, oppose , instead believing in any necessary action to prevent suffering at HLS's laboratories.

Радикалды исламшылдар

Басшысыз қарсылық көбінесе террористік мақсаттарға да өте қолайлы. Исламшыл Аль-Каида ұйымы әдеттегі басшысыз, жекелеген ұяшықтар құрылымын қолданады. Ұйымның өзі пирамида тәрізді болуы мүмкін, бірақ оның жарияланымдарына құлақ асып әрекет ететін жақтастары көбінесе өздігінен және тәуелсіз түрде әрекет етеді. Террористік ұяшықтардың кішкентай, құпиялылығын ескере отырып, олар міндетті түрде басшысыз қарсылық моделін құрайды деп есептеу оңай. Дегенмен, егер сыртқы басшылықпен екі жақты байланыс болса, онда бұл атау орынсыз. 2005 жылғы 7 шілдеде Лондон метросындағы жарылыстарды жасаған адамдар ислам фундаментализміне деген ықыласымен, бірақ өздерінің бастамасымен әрекет еткендіктен басшысыз қарсылық ұяшығын құрды. Ал 11 қыркүйек шабуылына қатысқан қаскөйлер Аль-Каидадан оқу, басшылық және қаржы алғандықтан, оларды басшысыз ұяшық деп санау дұрыс емес.

Неонацистер мен ақ ұлтшылдар

Лидерсіз қарсылық тұжырымы АҚШ-тағы оңшыл ойлау үшін маңыздылығын сақтайды, бұл жеке құқықтар есебінен федералды үкіметтің шектен тыс араласуына жауап ретінде қарастырылады. Алайда Симсон Гарфинкель зерттеулерінде оңшылдардың бұл тактиканы көбінесе қолданбайтынын анықтады. Тімоти Маквей – АҚШ-тағы бір мысал. Маквей шабуылдарын үкіметке қарсы топтар мен отаршыл қозғалыстарда кең таралған радикалды оңшыл идеологияға негіздеген шағын топта жұмыс істеді. Көшбасшысыз қарсылықты ақ үстемдікшіл топтар, мысалы, Ақ Арийлер Қарсылығы (WAR) және британдық неонацистік Combat 18 (C18) жақтады. Қазіргі Ку-Клукс-Клан да көшбасшысыз қарсылық моделін жасады. Трой Саутгейт Ұлттық революциялық фракциядағы жетекші белсенді және Ұлттық анархизмнің негізін қалаушы болған кезінде көшбасшысыз қарсылықтың түрлерін де қолдады. Джеймс Мейсон – бұрынғы американдық нацистік партия мүшесі және неонацист, ол "SIEGE" жинағында баяндалғандай, "көшбасшысыз қарсылық" идеясын жақтады. Бұл жинақ, құлаған Ұлттық Социалистік Азат ету майданының (NSLF) жазбаларынан тұрады, ол саяси қарсыластарға, еврейлерге және ақ емес нәсілдерге қарсы зорлық-зомбылықты жақтады, оларды еврейлер бақылайтын "Жүйе" деп атады. Бұл идеяны бүгінде террористік топ Atomwaffen Division (AWD) қабылдады. Stormfront, Aryan Nations және Hammerskin Nation (HSN) Beam-нің көшбасшысыз қарсылығына сілтеме жасайды. Бұл топтар жалғыз қасқырлардың әрекеттерін ынталандырады. Stormfront қаза болғандарға өкініш білдіріп, Бенджамин Натаниел Смиттің 1999 жылғы қырқынының жағдайға байланысты болғанын түсіндіреді. Дүниежүзілік Жаратушы Чиркесі (WCOTC) Смитті "жұрт/балшық тираниясына қарсы тұру үшін өмірін берген өзімшіл адам" деп атап, бірақ "Чиркесі оның әрекеттерін мақұлдамайды" деп мәлімдеді. Он жарым жылдан кейін бұл партизандық соғыс түрі сол аббревиатураны қолдана отырып қайта пайда болды. 1980 жылы Дейв Форман және басқалар "Ер алдымен!" ұйымын құрды, оның мақсаты Американың батысындағы қоршаған ортаның жойылмауына қарсы күресу болды. Эдвард Аббидің "Алма аспабы" романынан шабыттанған "Ер алдымен!" ағаш кесу компанияларын тоқтату үшін ағаштарға отыру және оларды улау сияқты әдістерді қолданды, сондай-ақ тау-кен өндірісіне, жол құрылысына, қала маңындағы дамуға және энергия компанияларына бағытталған басқа да шаралар жүргізді. Ұйым құрылғаннан бастап зорлық-зомбылықсыз экотаждау әдістеріне берілді. 1990-шы жылдары қозғалыстан бөлінгендердің арасында 1992 жылы құрылған Жерді азат ету майданы (ELF) болды, ол 1970-ші жылдары құрылған Жануарларды азат ету майданының (ALF) атын алды. Үш жылдан кейін Канадада, Еуропадағы ELF-тен шабыт алып, Жерді азат етудің алғашқы тікелей әрекеті болды, бірақ бұл жолы Жерді азат ету армиясы (ELA) ретінде, олар құрал ретінде экотаж және маймылдарды пайдаланатын ұқсас қозғалыс болды. ELF бірқатар әрекеттері үшін экотеррористтер деп танылды, соның ішінде 1998 жылы Колорадо штатының Вайл қаласындағы шаңғы курортын өртеп жіберу және 1999 жылы Орегон штатындағы SUV дилерлік кеңсесін өртеп жіберу. Сол жылы ELA Вашингтондағы Vail курорттарын өртеп, 12 миллион долларлық зиян келтірді. Бұл істің айыпталушылары кейіннен ФБР-дің "Бакфайр операциясы" кезінде басқа қылмыстар жасады, бұл экологиялық қорғаушылар тарапынан "Жасыл қорқыныш" деп аталды, бұл АҚШ-тағы коммунистік инфильтрациядан қорқыныш тудырған "Қызыл қорқыныш" кезеңдеріне сілтеме жасады. 2001 жылғы 11 қыркүйектегі шабуылдардан кейін бірнеше заңдар қабылданды, олар экотерроризм үшін жазаны күшейтті, ал АҚШ Конгресі ELF сияқты топтардың қызметі туралы тыңдаулар өткізді. Бүгінгі күнге дейін ELF немесе ALF әрекеттерінің нәтижесінде ешкім қаза тапқан жоқ, және екі топ та адам немесе жануар өміріне зиян келтіруге тыйым салады. 2005 жылы ФБР ELF-ті Американың ең үлкен ішкі террористік қатері деп жариялады, ол 1,200-ден астам "қылмыстық оқиғаға" жауапты, нәтижесінде ондаған миллион долларлық мүлікке зиян келтірді. АҚШ-тың Ішкі қауіпсіздік департаменті бұл ақпаратты ALF және ELF-ке қатысты растады.

The concept of leaderless resistance remains important to far right thinking in the United States, as a proposed response to perceived federal government over reach at the expense of individual rights. Simson Garfinkel, however, found in his research that for the most part the far right seldom used this tactic. Timothy McVeigh is one example in the United States. McVeigh worked in a small cell which based its attack on motivations widespread among far right anti government groups and the militia movement. Leaderless resistance has been advocated by white supremacist groups such as White Aryan Resistance (WAR) and the British neo Nazi Combat 18 (C18). The modern Ku Klux Klan is also credited with having developed a leaderless resistance model. Troy Southgate also advocated forms of leaderless resistance during his time as a leading activist in the National Revolutionary Faction and a pioneer of National Anarchism. James Mason a former American Nazi Party member and neo Nazi was a proponent of the idea of "leaderless resistance" as detailed in SIEGE a collection of writings from the defunct National Socialist Liberation Front (NSLF) which advocated violence against political opponents, Jews and non whites of which he deemed to be the supposedly Jewish controlled entity he referred to as "The System" which has since been embraced by the terrorist group Atomwaffen Division (AWD) in the modern day. Stormfront, Aryan Nations, and Hammerskin Nation (HSN) link to Beam's Leaderless Resistance. These groups promote lone wolf actions. Stormfront, while regretting the loss of life, explains how Benjamin Nathaniel Smith's 1999 killing spree was compelled by circumstances. The World Church of the Creator (WCOTC) gave a mixed message, calling Smith "a selfless man who gave his life in the resistance to Jewish/mud tyranny," but noting "the Church does not condone his acts." A decade and a half later this form of guerrilla warfare resurfaced using the same acronym. In 1980 Earth First! was founded by Dave Foreman and others to confront environmental destruction, primarily of the American West. Inspired by the Edward Abbey novel The Monkey Wrench Gang, Earth First! made use of such techniques as treesitting and treespiking to stop logging companies, as well as other activities targeted towards mining, road construction, suburban development, and energy companies. The organization was committed to nonviolent ecotage techniques from the group's inception. Others split from the movement in the 1990s, including the Earth Liberation Front (ELF) in 1992, which named itself after the Animal Liberation Front (ALF) which had formed in the 1970s. Three years later in Canada, inspired by the ELF in Europe, the first Earth Liberation direct action occurred, but this time as the Earth Liberation Army (ELA), a similar movement who use ecotage and monkeywrenching as a tool. A series of actions earned ELF the label of eco terrorists, including the burning of a ski resort in Vail, Colorado in 1998, and the burning of an SUV dealership in Oregon in 1999. In the same year the ELA made headlines by setting fire to the Vail Resorts in Washington, D. C., causing $12 million in damages. The defendants in that case were later charged in the FBI's "Operation Backfire" with other crimes; this was later named by environmentalists as the Green Scare, alluding to the Red Scare periods of fear over communist infiltration of U. S.

Following the September 11, 2001 attacks several laws were passed increasing the penalty for ecoterrorism, and the U. S. Congress held hearings on the activity of groups such as the ELF. To date no one has been killed as a result of an ELF or ALF action, and both groups forbid harming human or non human life. In 2005 the FBI announced that the ELF was America's greatest domestic terrorist threat, responsible for over 1,200 "criminal incidents" amounting to tens of millions of dollars in damage to property. The United States Department of Homeland Security confirmed this with regards to both the ALF and ELF.

Абортқа қарсы күрес

Абортқа қарсы белсенділер "Құдай әскері" көшбасшысыз қарсылықты өз ұйымдастыру қағидасы ретінде пайдаланады. 2009 жылға қарай, "Құдай әскері" веб-сайтында "The Seditionist" атты басылымнан "Көшбасшысыз қарсылық" деген мақаланың қайта басылымы жарияланған.

Классикалық жағдайда желілерді талдау

Басшысыз қарсылық әлеуметтік желілері әлеуметтік желілерді талдауға және оның туындысы – байланыс талдауына осал болуы мүмкін. Әлеуметтік желілердің байланыс талдауы АҚШ және Еуропалық Одақта телекоммуникациялық трафик деректерін міндетті түрде сақтау және анонимді алдын ала төленген ұялы телефондарға қол жеткізуді шектеуге бағытталған заңнамалық күш-жігердің басты себебі болып табылады, себебі сақталған деректер желі талдауы үшін маңызды ақпараттарды қамтиды. 1955-1957 жылдар аралығында француз полковнигі Ив Годар желілік талдауды Алжир қарсыласын жеңу және оларды бомбалау науқанын тоқтатуға мәжбүрлеу үшін табысты қолданды. Алжир қақтығысын көшбассыз қарсылық емес, партизандық соғыс ретінде сипаттаған дұрыс (полковник Роджер Тринкьедің "Қазіргі соғыс" еңбегін қараңыз), және бұл көшбасшысыз ұйымдармен салыстырғанда жасушалық құрылымдағы көтерілісшілердің осалдығын көрсетеді. Ақпараттар көбінесе жеделхабаршылар мен азаптау арқылы алынды және қарсылықтағы маңызды тұлғаларды анықтау үшін пайдаланылды; осы тұлғалар кейіннен өлтірілді, бұл Алжир қарсылық желілерін күйретуге әкелді. Қарсыластың желісіндегі тұлға неғұрлым алмастырылмайтын болса, оны жою арқылы желіге тигізілетін зиян да соғұрлым ауыр болады.

Басшысыз қарсылықтың артықшылықтары

Дәстүрлі ұйымдар өз қызметтерінің көптеген дәлелдерін қалдырады, мысалы, ақша ағындары, оқыту және жұмысқа алу материалдары. Көшбасшысы жоқ қарсылықтар, ұйымдардан гөрі идеологиямен қолдау табады, әдетте, мұндай іздер қалдырмайды. Олардың іс-қимылдарының салдары, бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланғандай, белгілі бір хабар тарату және жұмысқа алу жарнамасы ретінде әрекет етеді. Көшбасшысыз қарсылық қозғалысы радикалды топтарды мазалайтын идеологиялық даулар мен ішкі тартыстардан қашып сиына алады деп айтылады. Олар мұны интернет арқылы іске асырады. Жеке ұяшықтар (тіпті бір адам да ұяшық бола алады) интернет арқылы байланыс орнатып, анонимді немесе жартылай анонимді түрде ақпарат алмасады, оны басқалар белгілі веб-сайттар арқылы таба алады. Бір кімнің немен айналысқанын заң және техникалық тұрғыдан анықтау мүмкін болғанымен, кімнің нақты қауіпті екенін, ал кімнің тек қызығушылық танытқан, журналист пе, әлде веб-шолушы ма, оны ақылға қонымды уақыт ішінде анықтау көбінесе мүмкін емес. Осы артықшылықтарына қарамастан, көшбасшысыз қарсылық көбінесе тұрақсыз болады. Егер іс-қимылдар жеткілікті жиі болмаса немесе сәтті аяқталмаса, басқа ұяшықтарды жұмысқа алуға, ынталандыруға және үйлестіруге қызмет ететін жарияланым ағыны азаяды. Ал егер іс-шаралар тым сәтті болса, желілік талдауға осал болатын қолдау топтары мен басқа да әлеуметтік құрылымдар пайда болады.

Көркем шығармаларда

1970 жылы жарық көрген Клайв Эглтонның "Қарсылықтың бір бөлігі" романы АҚШ-та 2004 жылы "Ешқашан мойынсұнбау" деген атпен қайта басылды. 1996 жылы Джон Росс жазған "Кездейсоқ салдарлар" романында Американың орталық аймағының Вашингтонның ондаған жылдық зорлық-зомбылығынан кейін жемісті көтерілісі бейнеленеді.