Кіріспе

Польшалық дирижер және композитор (1879–1953)

Гжегорц Фительберг (18 қазан 1879 – 10 маусым 1953) – поляк дирижері, скрипкашы және композитор. Ол Кароль Шимановский, Людомир Рожицкий және Мичислав Карлович сияқты өнер қайраткерлерімен бірге «Жас Польша» тобының мүшесі болды.

Өмір және мансап

Фительберг еврей отбасында дүниеге келген (әкесі Хозяс Фительберг, анасы Матильда Пинцоф, әпкесі Лея Вахольдер, 1881–1941 жылдары, барлығы Холокост кезінде қаза болған), Ресей империясының Даугавпилс қаласында (қазіргі Латвия). 1906–1907 жылдары Берлин филармониясында бірнеше рет өнер көрсетті. 1908 жылы Варшава операсында, ал 1912–1913 жылдары Вена мемлекеттік операсында дирижерлік етті. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде «Балет Рус» балеттерімен ынтымақтастықта жұмыс істеді; Париждегі Гарнье опера театрында Игорь Стравинскийдің «Мавра» операсының тұңғыш қойылымын жүргізді. 1921 жылдан 1934 жылға дейін Варшава филармониясының бас дирижері болды, онда ол жаңа музыканы кеңінен насихаттады. 1935 жылы Польшаның Ұлттық радио симфониялық оркестрін құрды. 1940–1941 жылдары Буэнос-Айрестегі Колон театрында дирижерлік етті. Мансабы бойында ол Париж, Монте-Карло, Брюссель, Вена, Дрезден, Лейпциг, Мәскеу, Бристоль, Лондон, Гаага, Буэнос-Айрес, Нью-Йорк, Монреаль және Торонто сияқты әлемнің түрлі қалаларында өнер көрсетті. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы жылдарын АҚШ-та өткізді.

Жеке өмір

Оның ұлы – поляк-американдық композитор Джерзи Фительберг, ол одан бұрын дүниеден озды. Екінші әйелі Халина Шмолц балет бишісі болған, ол 1939 жылы Пониатовский көпірінің бомбалауы салдарынан алған жараларынан қайтыс болды. Олардың үйі, Вилла Фительберга, қайта жаңартылды.

Мұра

Фительбергтің студенттерінің бірі Карол Стрия 1979 жылы Гжегож Фительберг атындағы дирижерлердің халықаралық конкурсын құрды. Бұл конкурс Польшадағы ең маңызды музыкалық конкурстардың бірі болып есептеледі және Силезия филармониясында өткізіледі.

Оркестрлік шығармалары

Ре минорындағы скрипкалық концерт, Op. 13 (1902–1903)
Ми минорындағы №1 симфония, Op. 16 (1904)
"Қыранның әні" (Pieśń o sokole), симфониялық поэма, Op. 18, Максим Горький бойынша (1905)
№1 увертюра, Op. 14 (1905)
№2 увертюра, Op. 17 (1906)
Ля мажорындағы №2 симфония, Op. 20 (1907)
Протезилай мен Лаодамия, симфониялық поэма, Op. 24 (1908)
Польша рапсодиясы, Op. 25 (1913)
№2 рапсодия (1914)
"Теңіздің түбінен" (W głębi morza), симфониялық поэма, Op. 26 (1914).

Камералық музыка

А минорындағы скрипка мен фортепианоға арналған соната, Op. 2 (1894, 1898 жылы шығарма И.Я. Падеревский сыйлығына ие болды)
Сөзсіз романстар, скрипка мен фортепианоға арналған 2 бөлім, Op. 11: Ре мажор (1892) және Ля мажор (1900)
Фортепиано триосы, F минорында, Op. 10 (1901)
Скрипка мен фортепианоға арналған №2 соната, F мажорда, Op. 12 (1901)