Кіріспе

Массачусетс штатының жалпы заңдары 207-тарау, 11-бөлім, көбінесе 1913 жылғы заң деп аталады, 1913 жылы қабылданған және 2008 жылы күшін жойған Массачусетс штатының заңы. Бұл заң резидент еместердің некелерін жарамсыз деп таныды, егер олар тұратын штатта бұл неке жарамсыз болса. Заң ұлтаралық некеге деген қарсылықтың күшеу кезеңінде туындады және 2004-2008 жылдар аралығында басқа штаттан келген бір жынысты жұптарға некеге тұруға рұқсат бермеу үшін қолданылғанша көбінесе қолданылмады.

Қабылдау

1913 жылдың 7 наурызында сенатор Гарри Ней Стернс 234-ші заң жобасын ұсынды. Үш аптадан кейін губернатор Юджин Н. Фосс заң жобасына қол қойды. Заңда Массачусетс штатында:

Мемлекеттік Сенаттағы талқылаудың тіркелген деректері табылмады, бірақ басқа штаттардағы түрлі нәсілдік некелерге тыйым салынғандықтан, Массачусетс штатында түрлі нәсілдік некелерге тыйым салынды. Заң қара нәсілді ауыр салмақтағы боксшы Джек Джонсонның түрлі нәсілдік некелеріне байланысты туған қоғамдық даудың қақпасында қабылданды. 1912 жылғы штаттық заңдарды біріктіру жөніндегі конференцияда Массачусетс қабылдаған тілді ұсынды, себебі ол, басқа нәрселермен қатар, «ақ және түрлі терілі адамдардың» некелеріне қарсы штаттық тыйымдарды күшіне енгізер еді. 1912 жылы губернаторлар конференциясында, Джонсонның некелеріне байланысты жариялылықтың ең жоғалғы нүктесінде, Массачусетс губернаторы Фосс түрлі нәсілдік некелерге қарсы заңды қабылдауды қолдаған бірнеше солтүстік губернаторлардың бірі болды. Вермонт штаты Массачусетс штатымен шамалас уақытта ұқсас заңды қабылдады. Бұл түзету қабылданбады, бірақ АҚШ Өкілдер палатасы Колумбия округінде түрлі нәсілдік некелерді қылмыс деп жариялаған заңды қабылдады. 1910 жылға қарай штаттардың 60 пайызында – 46 штаттың 28-інде – түрлі нәсілдік некелерге қарсы заңдар болды. 1913 жылы 9 штатта түрлі нәсілдік некелерге қарсы шаралар ұсынылды және олардың бірі Вайоминг штатында қабылданды. Бір жынысты некелердің алғашқылары пайда болғанға дейін, 1913 жылғы заң талқылаулардың және ұлттық баспасөздің назар ортасында болды. Губернатор Ромни «Массачусетс бір жынысты некелердің Лас-Вегасына айналуы тиіс емес» деген позицияны қабылдады. Сомервилл, Ворстер және Провинстаун сияқты кейбір жергілікті жерлердегі кеңсе қызметкерлері Денсаулық сақтау департаментінің (ДПД) нұсқауларын елемеді және 1913 жылғы заңға сәйкес емес бір жынысты жұптарға неке куәліктерін берді, бұл губернатор Ромниді қатаң тәртіпке шақыруға және осы некелерді мемлекеттік денсаулық сақтау тізіміне енгізбеуге итермеледі. Оның пікірінше, бір жынысты жұптар Массачусетс штатында тұруға ниеттенсе ғана куәлік алуға құқылы болды. Бас прокурор Том Райли Денсаулық сақтау департаментінің нұсқауларын орындауды кеңсе қызметкерлеріне бұйырды. GLAD, ЛГБТ құқықтарын қорғау тобы, 2004 жылдың 17 маусымында Котт Уитэйкерге қарсы Денсаулық сақтау департаментіне басқа штаттардан келген сегіз бір жынысты жұптардың атынан сот процесін бастады – Коннектикут, Мэн, Нью-Гэмпшир, Нью-Йорк, Род-Айленд және Вермонт, сондай-ақ Массачусетс қалалары мен округтерінің кеңсе қызметкерлері, олардың «таңдап орындау агенттеріне» айналғанын мәлімдеді. Сотқа шақырушылар 1913 жылғы заң штат конституциясының және АҚШ Конституциясының теңдік қорғау ережелерін бұзады және мемлекеттің онжылдықтар бойы алғаш рет заңды қолдануы бір жынысты жұптарға деген жаугершілігін көрсетеді деп мәлімдеді. Рейлидің штат атынан жасаған мәлімдемесінде 1913 жылғы заң «бір жынысты некеге қарсы ұлттық қарсылықты болдырмаудың маңызды құралы» және Ромни қолдаған, ал АҚШ Сенаты істі талқылауға жоспарлаған бір жынысты некеге тыйым салатын федералды конституциялық түзетуді қабылдауға көмектеседі делінген. Ол сонымен қатар 1913 жылғы заңды қабылдауда нәсілдің маңыздылығын жоққа шығарды. Массачусетс жоғарғы сотының судьясы Кэрол Болл 18 тамызда заңның конституцияға қайшы емес екенін, өйткені ол жыныстық бағытына қарамастан барлық жұптарға бірдей қолданылатынын мәлімдеді. 2006 жылдың 30 наурызында Жоғарғы сот заңды бір жынысты жұптардың некелеріне қатысты қолдады, егер олар бір жынысты некеге тыйым салатын штаттарда тұруға ниеттенсе. Үш судья талапкерлердің барлық талаптары, олардың тұрғылықты жеріне қарамастан, қанағаттандырылмағанын анықтады; үш судья бір жынысты некеге тыйым салған штаттардағы істерде қанағаттандырылмағанын, бірақ барлық штаттарда емес деп тапты; судья Родерик Л. Ирландия талапкерлердің пайдасына шешім шығарар еді. Бұл шешім Нью-Йорк және Род-Айлендте тұратын жұптардан басқа барлық жұптардың талаптарын жоққа шығарды. Ол осы істерді жоғары сотқа қайтарды, сонда ол осы штаттардың конституциялары мен заңдарында бір жынысты некеге ешқандай тыйым болмағандықтан, олар басқа жерде жасалған бір жынысты некені мойындауға бола ма, жоқ па, соны қарастыра алады. Көпшілік пікірін білдірген судья Фрэнсис X. Спина: «Бұл мемлекеттің заңдары резидент емес адамдарға некеге тұруға шектеусіз құқық бермейді. Керісінше, Массачусетс штатында резидент еместердің некеге тұру құқығы айрықша шектелген». Ол 1913 жылғы заңның қолданылуы «тұрғылықты емес бір жынысты жұптарға қарағанда, тұрғылықты емес әртүрлі жынысты жұптарға көбірек әсер еткенін» мойындады, бірақ Гудридж «резидент емес бір жынысты жұптарға, өз үй штаттарында ала алмайтын неке куәлігін алуға бірдей құқық бар деген қорытындыға әзірге келмейді». Ромни: «Бұл дәстүрлі неке үшін және әр штаттың некені қалай анықтауға құқығы үшін маңызды жеңіс. Бұл соттың қалған 49 АҚШ штатына өз бір жынысты неке шешімін таңуға тырысуы қате болар еді».

Жою

2004 жылдың сәуірінде штаттан тыс бір жынысты жұптардың некеге тұруына кедергі келтіру үшін заңды пайдалану туралы дау дамып келе жатқанда, штат өкілі оны жою туралы заң жобасын ұсынды. Заң шығару процесін жеделдетуді үміттенген екі штат сенаторы мамыр айында қаралып жатқан жылдық бюджеттік шараға күшін жою туралы түзету енгізуді ұсынды. Штат Сенаты 19 мамырда 1913 жылғы заңның күшін жоюды қолдады, бұл бюджеттік шараның бөлігі ретінде, 28 дауысқа 3 қарсы, бір жынысты некелер штатта заңды болғаннан кейін екі күн өткен соң. Бұл ереже палатада қаралып жатқанда заңнамадан алынып тасталды, онда спикер Томас Финнеран, бір жынысты некеге қарсы болғандықтан, заңнамалық күн тәртібін бақылады. 15 мамырда Калифорния Жоғарғы соты штаттың бір жынысты некеге тыйым салған шешімін жоққа шығарды, ал штат 17 маусымда бір жынысты жұптарға, соның ішінде штат тұрғындары емес адамдарға неке куәліктерін беруді бастады. Массачусетс штатының заң шығару органы шілде айында Барриос заңын қарастырды, ал күшін жою перспективалары бастапқыда белгісіз болды, бірақ губернатор Деваль Патрик пен заң шығару органының екі палатасының басшылары күшін жоюды қолдайтындарын білдірді. Массачусетс штатының төрт католик епискобы заң шығарушылардан заңды өзгертуге қарсы шықты, сондай-ақ Массачусетс отбасы институты (МФИ) да солай істеді. Күшін жоюды жақтағандар түрлі аргументтер келтірді. Бір сенатор заңның бастау тарихына сілтеме жасай келе: «Бұл өте қарапайым заң, ұятпен жасалған, және ол ұятпен бар, және біз оны заңдар кітабынан өшіруіміз керек», - деді. Тағы бірі: «Адамдар 2004 жылы болжанған хаостың, аспан құлап түсетінін мойындады, бірақ ол ешқашан болған жоқ», - деді. Басқалары штаттан тыс некелер өткізудің экономикалық артықшылықтарын атап өтті, әсіресе Нью-Йорк тұрғындарының некелері сол штатта мойындалуы мүмкін еді. 2008 жылдың 15 шілдесінде Массачусетс штатының Сенаты 1913 жылғы заңның күшін жою туралы бір ауыздан дауыс берді. Палаталар заң жобасын 29 шілдеде талқылады. Бір өкіл заң күшін жойса, басқа штаттарда хаос туындауы мүмкін екенін болжады, ал екіншісі заң күшін жою Массачусетс штатында ата-анасының келісімімен және соттың бекітілуімен кәмелетке толмағандарға некеге тұруға мүмкіндік беретінін ескертті. Басқа заң шығарушылар Массачусетс штатында некеге тұрып, басқа штаттарға көшіп барған бір жынысты жұптар сол штаттарды олардың заңды мәртебесін қарастыруға мәжбүр еткенін атап өтті. Сол күні палата 118-ге 35 дауыспен 1913 жылғы заңның күшін жою туралы шешім қабылдады. Нью-Йорктегі бір жынысты неке құқықтарын қорғаушылар дауыс беруді мақтады. «Енді Нью-Йорк тұрғындары көршілес штатқа көлікпен барып, осында заңды және жарамды деп танылатын неке куәлігін ала алады», - деді ЛГБТ-ны қорғаушы ұйым Empire State Pride Agenda өкілі. Губернатор Патрик 2008 жылдың 31 шілдесінде заңға қол қойды. Заң күшіне бірден енді. Заңның күшін жою штатты гейлер мен лесбиянкаларға олардың тұратын жеріне қарамастан некеге тұруға рұқсат берген екінші штат етті, өйткені Калифорния мамыр айында осылай істеуді бастаған еді. Либерти университетінің құқық мектебінің деканы Мэтью Стейвер: «Бір жынысты некелерді басқа аймақтарға таратуға есік ашылды. Бұл Массачусетс штатында бір жынысты некелерді тоқтататын бөгетті алып тастап, оны бүкіл елге таратып жіберді», - деді. GLAD-тың заңгері көп сот ісі болмайды деп болжады және: «Штаттар бұл мәселені уақыт өте келе шешуге мәжбүр болады, бірақ бір жынысты жұптарға қатысты жаңа парадигма жасайтын ештеңе жоқ», - деді. Губернатор Патрик: «Менің ойымша, басқа штаттар өз шешімдерін қабылдайды, мен олардың солай істейтініне сенемін, бұл олардың өз ісі. Біз тек өз бақшамызды күтіп, арамшөптерді жоя аламыз, менің ойымша, біз дискриминациялық заңды жойдық», - деді.

Ұсынылған референдум

2008 жылдың қазанында гейлер мен лесбиянкалардың құқықтарына қарсы шығатын MassResistance ұйымы заңды референдум арқылы қайта жандандыруға тырысты, бірақ 2010 жылдың қараша айындағы дауыс беруге қатысу үшін қажетті қолдарды жинауға жеткіліксіз болды. Ұйым 2008 жылдың 29 қазанына дейін талап етілген 33 297 қолдың шамамен 10 500-ін тапсырды. Массачусетс отбасы институты мен католик шіркеуі, екеуі де бір жынысты некеге және 1913 жылғы заңды жоюға қарсы болғандықтан, петицияны қолдамады. MassResistance өз қолдаушыларына жолдаған электрондық хатында: "Көптеген адамдар қол қойса, олардың есімдері гомосексуалдық веб-сайттарда пайда болады және оларға қысым көрсетіледі деп қорқып, қол қоюдан тартынды" деп жазды. Сондай-ақ, католик шіркеулеріне қол жинауға рұқсат бермеу туралы нұсқау берілгенін, "пасторлар оған қарсы уағыз айтқандарын" және МФИ "егер штаталық сайлауды өткізуге мәжбүр болсақ, бұл қиын күрес болады деп қорқып, одан қашып тырысқандарын" мәлімдеді.