Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Валентин Николаевич Волошинов (18 маусым 1895, Санкт-Петербург – 13 маусым 1936, Ленинград) – ресейлік совет тіл білімі маманы және марксистік теорияшы. Оның еңбектері әдебиет теориясы және марксистік идеология теориясы салаларында маңызды рөл атқарды.
Russian Soviet linguist and Marxist theorist
Valentin Nikolaevich Voloshinov (Валенти́н Никола́евич Воло́шинов; June 18, 1895, St. Petersburg – June 13, 1936, Leningrad) was a Russian Soviet linguist, whose work has been influential in the field of literary theory and Marxist theory of ideology.
Өмірбаян
Волошиновтың ерте өмірінің толық мәліметтері белгісіз, бірақ ол адвокат отбасында туған деген болжам бар. Волошинов Петроград университетінің құқық факультетінде оқыды, алайда 1916 жылы оқуы үзіліске ұшырады. 1919-1922 жылдары Невельде, содан кейін Витебскте тұрды, онда музыка туралы бірнеше мақала жариялады және Витебскте Павел Медведев құрған Пролетариат университетінде өнер тарихы мен әдебиеттен дәріс берді. 1922 жылы Медведевтің артынан Петроградқа оралды. 1924 жылдың көктемінде Бахтинмен бірге Петроградқа көшкеннен кейін, олардың жақын қарым-қатынасы жалғасты. Ол пианист Мария Юдинаның үйінде өлеңдер мен музыкалық эскиздер орындады. Бұл мәселе әлі де пікірталас тудырып отыр; осы туындыларының бір бөлігі Бахтиннің жинақталған еңбектерінің қайта басылған нұсқаларына қосылды.
Details of Voloshinovs's early life is unclear but it is believed he was born in to the family of an attorney. Voloshinov studied at the Faculty of Law of Petrograd University but his studies were interrupted in 1916. From 1919 to 1922, he lived in Nevel, later in Vitebsk where he published several articles on music, gave lectures on art history and literature at the Proletarian University founded by Pavel Medvedev in Vitebsk. In 1922, following Medvedev, he returned to Petrograd, where, after he and Bakhtin moved there in the spring of 1924, their close communication continued. He performed poems and musical sketches in the salon of pianist Maria Yudina. although the topic is still the subject of debate; a few of these works have been added to reprinted editions of Bakhtin's collected works.
Марксизм және тіл философиясы
1920 жылдардың аяғында КСРО-да жазылған Волошиновтың «Марксизм және тіл философиясы» (т. : Марксизм мен философия Язика) лингвистика саласын марксизмге енгізуге тырысады. Кітаптың басты шабыты бұрынғы марксистерден емес, Волошинов оларды тілді зерттеуге салқын қараған деп есептеген. Волошиновтың теориялары Вильгельм фон Гумбольдттың тілді үздіксіз шығармашылық немесе «генеративті» процесс ретінде қарастыруымен және Фердинанд де Соссюр ұсынған тілдің белгілер жүйесі тұжырымымен тығыз байланысты. Волошиновтың лингвистикалық ойлары оның советтік замандасы Николай Маррдың талдауларымен де байланысты. Волошинов үшін тіл – идеологияның құралы, оны идеологиядан бөліп қарастыруға болмайды. Дегенмен, идеологияны классикалық марксистік мағынада, «нақты» материалдық экономикалық құрылымның көрінісі ретінде пайда болатын иллюзорлы психикалық құбылыс деп түсінуге болмайды. Тіл – әлеуметтік тұрғыдан құрылған белгілер жүйесі, ол сананың қалыптасуына жағдай жасайды және өзі материалдық шындық болып табылады. Тіл мен адам санасының тығыз байланысты екендігіне сенген Волошинов, әлеуметтік психологияны түсіну үшін сөздік өзара әрекеттесуді зерттеудің маңызды екенін айтады. Волошинов «Фрейдизм: Марксистік сын» атты кітабында идеологиялық функция аясында психологиялық механизмдерді түсінуді ұсынады. Волошинов тілді Сауссур сияқты абстрактты және синхронды (яғни тарихи емес) тұрғысынан зерттеудің қателік екенін көрсетеді. Волошинов үшін сөздер – әртүрлі тарихи контексте әртүрлі әлеуметтік топтар үшін әртүрлі мағынаға ие болатын динамикалық әлеуметтік белгілер. Сөздердің мағынасы пассивті түсінуге ғана емес, сөйлеушінің (немесе жазушының) және тыңдаушының (немесе оқырманның) белсенді қатысуын қамтиды. Кез келген сөз – қолжетімді белгілер тізімінен алынған белгі болғанымен, әр сөздік әрекетте немесе жеке сөйлемде сөздің қолданылуы әлеуметтік қатынастармен реттеледі. Волошиновтың пікірінше, сөздік белгілердің мағынасы – үздіксіз таптық күрес алаңы: билеуші топ әлеуметтік белгілердің мағынасын тарылтуға тырысады, оларды «бір акцентті» етуге ұмтылады, бірақ әлеуметтік дүрбелең кезінде әртүрлі таптық мүдделердің қақтығысы сөздердің «көп акценттілігін» аңғартпайды. «Мағына үшін күрес» таптық күреспен үйлеседі деген сенімге ие Волошиновтың теориялары лингвистикаға қызығушылық танытқан итальяндық коммунист Антонио Грамшидің теорияларымен үлкен ұқсастықтарға ие. Волошиновтың еңбегі постструктурализмнің көптеген мәселелерін болжамдайды. Волошинов «Марксизм және тіл философиясы» кітабының соңғы бөлігін баяндалған сөйлеуді зерттеуге арнап, сөйлеудің әлеуметтік және уақытша қатынастарын тілдің ажырамас қасиеттері ретінде көрсетеді. Бұл тұжырым Роман Якобсонның «Шифтерлер және сөздік санаттар» атты эссесінде қолданылып, Праганың функционалдық лингвистика мектебінің дамуына, сондай-ақ лингвистикалық антропологияға әсер етті. Толыққанды параллель эволюция арқылы Волошиновтың диалогтық моделі, мағынаның функционалдық тұрғыдан контекстуалды болуы және таным/сананың сөздік мінез-құлықтан туындауы, 1990 жылдары пайда болған эмпирикалық тұрғыдан алынған тілдің постструктуралистік моделі және таным Реляциялық шеңбер теориясын алдын ала болжады, соған сүйене отырып КБТ және АКТ терапиясы дамыды.
Written in the late 1920s in the USSR, Voloshinov's Marxism and the Philosophy of Language (tr. : Marksizm i Filosofiya Yazyka) attempts to incorporate the field of linguistics into Marxism. The book's main inspiration does not come from previous Marxists, whom Voloshinov saw as largely indifferent towards the study of language. Voloshinov's theories are instead built on critical engagement with Wilhelm von Humboldt's concept of language as a continuous creative or "generative" process, and with the view of language as a sign system posited by Ferdinand de Saussure. To some extent, Voloshinov's linguistic thought is also mediated by the analyses of his Soviet contemporary Nicholas Marr. For Voloshinov, language is the medium of ideology, and cannot be separated from ideology. Ideology, however, is not to be understood in the classical Marxist sense as an illusory mental phenomenon that arises as a reflex of a "real" material economic substructure. Language, as a socially constructed sign system, is what allows consciousness to arise, and is in itself a material reality. Because of this belief that language and human consciousness are closely related, Voloshinov holds that the study of verbal interaction is key to understanding social psychology. Voloshinov further argues for understanding psychological mechanisms within a framework of ideological function in his book Freudianism: A Marxist critique. Voloshinov argues that it is a mistake to study language abstractly and synchronically (i. e. in an unhistorical manner), as Saussure does. For Voloshinov, words are dynamic social signs, which take different meanings for different social classes in different historical contexts. The meaning of words is not subject to passive understanding, but includes the active participation of both the speaker (or writer) and hearer (or reader). While every word is a sign taken from an inventory of available signs, the manipulation of the word contained in each speech act or individual utterance is regulated by social relations. In Voloshinov's view, the meaning of verbal signs is the arena of continuous class struggle: a ruling class will try to narrow the meaning of social signs, making them "uni accentual", but the clash of various class interests in times of social unrest will make clear the "multi accentuality" of words. By virtue of his belief that the "struggle for meaning" coincides with class struggle, Voloshinov's theories have much in common with those of Italian Communist Antonio Gramsci, who shared an interest in linguistics. Voloshinov's work can also be seen to prefigure many of the concerns of poststructuralism. Voloshinov devotes the last portion of Marxism and the Philosophy of Language to a treatment of reported speech in order to show social and temporal relations between utterances to be integral properties of language. This was taken up by Roman Jakobson in an essay entitled: "Shifters and Verbal Categories," and influenced the development of the Prague School of functional linguistics as well as linguistic anthropology. Through an entirely parallel evolution, Voloshinov's model of dialogism, of meaning being functionally contextual and of cognition/consciousness emerging from verbal behaviour, prefigured the empirically derived poststructuralist model of language and cognition Relational Frame Theory which emerged in the 1990s, and upon which CBT and ACT therapies are based.