Ежелгі Египеттік карта: Турин папирусы – б.з.д. 1150 ж. салынған, әлемдегі ең көне топографиялық карта. Вади Хаммамат кеніштерін көрсетеді, Рамзес IV сарайлары үшін тас іздеуге арналған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ежелгі Мысырдың кен орындарының картасы
Old Egyptian map of mines
Турин папирусы картасы – ежелгі Мысыр картасы, және көне әлемдегі топографиялық қызығушылық тудырған ең көне сақталған карта деп саналады. Бұл карта 1824 жылға дейін Египетте Бернардино Дроветти (Наполеонның проконсулы ретінде танымал) жинаған, қазір Турин қаласындағы Египет мұражайында сақталатын, Деир-эль-Мединада табылған папируста салынған. Картаны шамамен б.з.д. 1150 жылы Іпуй ұлы Аменнахте, белгілі қабір жазушысы салған. Ол Рамсес IV-нің Шығыс шөліндегі Уади Хаммаматқа тас карьерлік экспедициясы үшін дайындалған, онда Араб-Нубия қалқанының кембрийге дейінгі тас түрлері жатыр. Экспедицияның мақсаты – патшаның мүсіндерін жасауға қолданылатын бекен тасын (метаграйваке құмтасын) алу болды.
The Turin Papyrus Map is an ancient Egyptian map, generally considered the oldest surviving map of topographical interest from the ancient world. It is drawn on a papyrus reportedly discovered at Deir el Medina in Thebes, collected by Bernardino Drovetti (known as Napoleon's Proconsul) in Egypt sometime before 1824 CE and now preserved in Turin's Museo Egizio. The map was drawn around 1150 BCE by the well known Scribe of the Tomb Amennakhte, son of Ipuy. It was prepared for Ramesses IV's quarrying expedition to the Wadi Hammamat in the Eastern Desert, which exposes Precambrian rocks of the Arabian Nubian Shield. The purpose of the expedition was to obtain blocks of bekhen stone (metagraywacke sandstone) to be used for statues of the king.
Сипаттама
Картада Уәди Хаммаматтың 15 шақырымдық бөлігі көрсетілген. Картада осы уәдидің Атала және әл-Сид уәділерімен қосылатын жері, айналасындағы төбелер, бекен тас карьері, алтын кені және Бір Умм Фуахир елді мекені бейнеленген. Сондай-ақ картада көрсетілген нысандарды, уәди бағыттарын, карьер мен кен орны арасындағы қашықтықты, төбелердегі алтын кендерінің орналасқан жерін және қазылған бекен тас блоктарының мөлшерін сипаттайтын көптеген түсіндірмелер (иератикалық жазумен жазылған) бар. Картаның жоғарғы бөлігі оңтүстікке және Ніл өзенінің бастауына қаратылған. Турин мұражайында қазіргі уақытта қайта құрастырылған картаның ұзындығы 2,8 метр, ені 0,41 метр. Дегенмен, карта фрагменттерінің осы орналасуы қазір дұрыс емес деп есептеледі. 1992 жылы Харрелл мен Браун жаңа, дәлірек реконструкция ұсынды, нәтижесінде картаның ұзындығы 2,1 метрге дейін қысқарды.
The map shows a 15 kilometre stretch of Wadi Hammamat and has depictions of this wadi's confluence with wadis Atalla and el Sid, the surrounding hills, the bekhen stone quarry, and the gold mine and settlement at Bir Umm Fawakhir. It also includes numerous annotations (written in the hieratic script) identifying the features shown on the map, the destinations of the wadi routes, the distance between the quarry and mine, the location of gold deposits in the hills, and the sizes of the bekhen stone blocks quarried. The top of the map is toward the south and the source of the Nile River. As currently reconstructed in the Turin Museum, the map measures 2.8 m long by 0.41 m wide. This arrangement of the map fragments is currently considered incorrect however. A new and more accurate reconstruction was proposed by Harrell and Brown in 1992, leading to a reduced length of 2.1 m.
Таңғаларлықтай заманауи көрініске ие топографиялық карта болудан бөлек, Турин папирусы – геологиялық карта (ең ерте белгілісі), себебі ол әртүрлі тау жыныстарының жергілікті таралуын (қара және қызғылт төбелермен), литологиялық тұрғыдан алуан түрлі уәди малтасын (қоңыр, жасыл және ақ нүктелермен) дәл көрсетеді, сондай-ақ карьерлер мен кен өндіру туралы ақпаратты қамтиды. Суретші нақты бір аймақтың шындығына сәйкес ерекше белгілерді анық және сақтықпен орналастырған, аңыздар мен контрастты түстерді қолдану арқылы түсініктілікті арттырған. Осы тұрғыдан алғанда, Турин папирусын ең алғашқы Географиялық ақпараттық жүйе деп санауға болады. Картаның жердегі орны анықталды және оның дәлдігі расталды. Папирус сыртына қатысы жоқ мәтіндер жазылған, әсіресе Рамзес VI-ға тікелей жолданған хат және Дейр-эль-Мединадағы Хатор храмында орнатылған оның құлшылық мүсініне қатысты мәліметтер. Хатта патшаның мүсініне күнделікті құрбандық шалатын адамды тағайындау туралы сұраныс айтылған. Бұл өтініш қабылданған сияқты, өйткені автордың немересі әлі де «Рамзес VI-ның бас діни қызметкері» атағын сақтап тұрған.
Besides being a topographic map of surprisingly modern aspect, the Turin Papyrus is also a geological map (the earliest known) because it accurately shows the local distribution of different rock types (with black and pink hills), the lithologically diverse wadi gravels (with brown, green and white dots), and it contains information on quarrying and mining. The draughtsman clearly and carefully distributed distinctive features in accordance with the reality of a particular area, adding clarity by the use of legends and contrasting colors. In this respect, the Turin Papyrus may be regarded as the earliest known Geographic Information System. The location of the map on the ground has been identified and has been shown to be accurate. The verso of the papyrus is inscribed with unrelated texts, in particular a letter addressed directly to Ramesses VI and pertaining to a cult statue of his setup in the temple of Hathor in Deir el Medina. The letter asks that a certain man be put in charge of the daily offerings presented to the statue of the king. The request seems to have been granted as the grandson of the author still held the title of "High Priest of Ramesses VI".
Оригами тарихындағы карта
Оригамиді ұнататындар арасында бұл карта қағазды бүктеудің ең ерте мысалы деп есептеледі. Оригами тарихшысы Дэвид Листердің сөзіне қарағанда, картаны профессор Корио Миура (Миура бүктемесін ойлап тапқан) және Токио университетінің Масамори Сакамаки 1980 жылы Халықаралық картографиялық қауымдастықтың мәжілісінде картаны бүктеудің ерте үлгісі ретінде атаған. Дегенмен, Миура мен Сакамакидің пікірінше, папирустағы тік сызықтар бүктеу іздері болуы мүмкін емес. Харрелл мынадай тұжырым жасайды: "Карта табылғанда оралған және кейіннен қолданылған, осы себепті 3-суреттегі оң жақ бөлігі нашар сақталған, себебі ол шиыршықтың сыртқы, тозған бетін құрады."
Among origami enthusiasts, the map has been considered as the earliest known example of folding. According to origami historian David Lister, the map was mentioned by Profs. Koryo Miura (inventor of the Miura fold) and Masamori Sakamaki, from the University of Tokyo, in a meeting of the International Cartographic Association in 1980 as an example of early map folding. However, the vertical creases on the papyrus may not be folding marks, as believed by Miura and Sakamaki. Harrell notes that "The map was rolled up when discovered and subsequently handled, and this explains the especially poor preservation of the rightmost portion in Figure 3, which formed the outer abraded surface of the scroll. ".