Кіріспе

19 ғасырдағы американдық бизнесмен, Бостондық бизнесмен, "Мұз патшасы" атанған Фредерик Тюдор (4 қыркүйек 1783 – 6 ақпан 1864) – американдық бизнесмен және саудагер. Бостонның "Мұз патшасы" деп танылған ол Тюдор мұз компаниясын құрған және 19 ғасырдың басында халықаралық мұз саудасының негізін қалаушы болды. Ол Жаңа Англияның көлдерінен мұзды Кариб теңізі, Еуропа және Үндістан, Гонконг сияқты алыс порттарға тасымалдау арқылы байлық жинады. 1806 жылдың 10 ақпанында кеме кемежайдан шығып, "Бостон газетінде" былай деп жазылды: "Қайталанбайды. Мартиникаға мұз жүкпен кеме кеденнен өтті. Бұл тек қана құмарлық емес деп үміттенеміз". Ол мұз жүгін, оны тасымалдауға кемені және шабуыл жоспарын жасағаннан кейін, ағасы Уильям мен туысы Джеймс Савиджті аралдардың әртүрлі үкіметтерінен монополия алу үшін алдын ала жіберді. "Біз сізден Куба үкіметінен бізге жартылай жеңілдік беруді немесе бізге артықшылық алуды ұсынатын арнайы рұқсат алуды сұраймыз және оны алу үшін сізге мың доллар және ақылға қонымды шығындар төлейміз. Сіз не істейтініңізді анықтап, мүмкіндігінше ертерек жазыңыз". Үш апталық сапар барысында мұздың көп бөлігі еріп кеткенімен, ол кемеде қалған бөлігін сата алды, бірақ жалпы шығын 4500 долларды құрады. Бірақ келесі жылы Тюдор үш жүк жібергенде "Тридент" бригі Гаванаға жеткізілмегендіктен, үлкен қаржылық шығынға ұшырады. 1830 жылдардың басында Тюдор мұз бизнесімен қатар кофе фьючерстерімен де айналыса бастады. Бастапқыда кофе бағасы өсіп, Тюдор миллиондаған доллар тапты, бірақ 1834 жылы Тюдор 250 мың доллардан астам қарызға батып, оны мұз саудасына қайта назар аударуға мәжбүр етті. Жыл соңында Тюдор 1834 жылдың өзіне 30 жас кіші қызға үйленгеннен басқа барлық жағынан қанағаттанарлықсыз болғанын жазды. 1833 жылдың жазында 50 жасында Фредерик Нью-Йорк штатының Маунт-Аптонынан Бостонға келген 19 жасар Эуфемия Фенноға қызығушылық танытты. Ол оған үнемі хат жаза бастады, нәтижесінде Фредерик пен Эуфемия 1834 жылдың 2 қаңтарында үйленді. Олардың алты баласы болды. Сол кезде мұз бизнесі Нью-Йорктан Мэн штатына дейін кеңейген. Жылқымен жүретін Чарльзтаун тармақ темір жолы Тюдор, Аддисон Гейдж және Натаниел Джей Уайттың мұз қоймаларын Чарльзтаундағы бірнеше кемежайлармен байланыстыру үшін кеңейтілді. Тюдор кемежайы осылай аталуының себебі – оның кемелері осы жерден шығар еді. 1841 жылдың желтоқсан айында алғашқы мұз тасымалы жасалғаннан кейін мұзды кемелерге тасымалдау процесі айтарлықтай тиімді болды. 1840 жылдары мұз бүкіл әлемге тасымалданды; 1845 жылы Гонконгта мұз қоймасы ашылды, бірақ ол 1850 жылға дейін ғана жұмыс істеді. Тюдор енді сауданың шағын бөлігі болғанымен, оның пайдасы оған қарызын өтеуге және жайлы өмір сүруге мүмкіндік берді.

Тюдорлар отбасы және Нахант

Тюдорлар Бостонның белгілі брахман отбасына жатты, ал Фредерик Массачусетс штатының Нахант қаласындағы отбасылық жерлерін мұраға алды. 1825 жылы қала орталығында жазғы үйін салғаннан кейін, ол ағашсыз Нахантты ағаштармен жасылдандыруға өмір бойы созылған күш-жігерін бастады. 1832 жылға қарай оның бағында 3358 ағаш өсіп, екі жылдың ішінде 4000-ға жуық ағаш өсірілді. Ол оларды жазғы демалысқа келгендерге тегін берді, егер олар өз жерлеріне отырғызса. Отбасының жерлері қазір Нахант ауылдық клубы болып табылады. Фредерик Евфемия Фенноға үйленді (6 сәуір 1814, Нью-Йорк штаты, Маунт-Аптон қаласында туған – 9 наурыз 1884, Вермонт штаты, Ньюбери қаласында қайтыс болған). Оның үлкен ұлы Фредерик (11 ақпан 1845 – Бостон, 1902) 1867 жылы Гарвард колледжін бітірді және Сент-Пол мектебінің (Конкорд, Нью-Гэмпшир) алғашқы бітірушілердің бірі болды. «Мұз патшасының» екінші ұлы Уильям да Сент-Пол мектебін бітірген. Кіші Фредерик 20 ғасырдың акварель суретшісі және кітап иллюстраторы Таша Тюдордың (Фредериктің қызы Розамонд Уильям Старлинг Берджесске үйленді) әкесі болды. Ол 1915 жылы Бостонда дүниеге келді және әкесінің құрметіне Старлинг Берджесс деп аталды. Әкесі оны «Соғыс және бейбітшілік» романының кейіпкерінің есімімен Наташа деп атады. Кейіннен бұл есім Ташаға дейін қысқартылды, ал ол өзінің шығармаларын жариялағанда анасының қыздық атын қолданды.

Өлім

Фредерик Тюдор 1864 жылдың 6 ақпанында Бостон қаласында, Бикон және Джой көшелерінің солтүстік-батыс бұрышындағы үйінде қайтыс болды. Ол Тремонт көшесіндегі Король шіркеуінің зиратында Тюдорлар отбасының қабіріне (он үшінші нөмір) жерленді, бірақ оның денесі кейіннен басқа жерге көшірілген болуы мүмкін.