Кіріспе

Магуинданао дель Норте, Филиппин Бульдон, ресми түрде Бульдон муниципалитеті (магуинданаон тілінде: Inged nu Buldun; иранун және меренау тілінде: Inged a Buldon), Филиппиннің Магуинданао дель Норте провинциясындағы 4-ші сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 39 684 адамды құрайды. Бұл қала 2006 жылдың қазан айынан бастап, 2008 жылдың шілдесінде Жоғарғы Сот тараптан өткізгенге дейін Шариф Кабунсуан провинциясының құрамына кірген.

Алғашқы оқиғалар

Муниципалитет 1970-ші жылдардың басынан бері жаушылық ошағы болды, тіпті 1990-шы жылдардың соңындағы ұлттық үкімет пен MILF арасындағы келіссөздер кезінде де. Бірінші рет тіркелген қақтығыстар Барангай Гаригаян ауылында болды, онда Бангон Аратук Моро сепаратистерін Филиппин жандармеріясымен бір айдан астам уақыт бойы шайқастырды, нәтижесінде муниципалитетте мыңдаған бейбіт тұрғын қоныс аударды. 1971 жылдың тамызында қалада мұсылман қарулы топтары, «Қара көйлектер» және жандармерия арасында шайқас болды. Бұл мәселе үкіметтік келіссөзшілер тобы мен мұсылмандар арасындағы бейбіт келісім шарты арқылы шешілді, сондай-ақ, қайта құру жобаларына көмек алуға мүмкіндік берді.

1997 жылғы бейбіт келісім

Бұл 1997 жылғы 27 қаңтарда екі тарап қол қойған алғашқы келісім арқылы муниципалитет үшін жарияланған атысты тоқтатудың бірінші кезеңі болды, ол кейіннен Минданао үшін жалпы атысты тоқтатуға дейін жеткізілді. Алайда, екі тараптан келіссөз жүргізуші топтар бейбіт келіссөздерді бастамас бұрын, 16 қаңтарда көтерілісшілер 1995 жылдан бері кеңсесі болмаған муниципалитетке сапар жасауға тырысқан мэр Маналаоны сүйемелдеген әскери бөлімге оқ атты, бұл оқиға Гаригаян ауылында, олардың Милф қорғаныс шеңберіне – Абубакар лагеріне кірген кезде болды. Содан кейін Кабаюан және Гаригаян ауылдарында қақтығыстар басталды, ол жергілікті келісімге қол қойылғаннан кейін аяқталды. Екі тараптан кем дегенде 33 адам қаза тапты. 16 наурызда Филиппин армиясы ислам мектебін оққа тоғытып, 11 адам қаза тапты. 19 маусым-20 маусым күндері 80 қарулы Милф мүшесі шабуыл жасады, ал үкімет әскерлері оған жауап берді. Қаза тапқандардың арасында бір әскер және бірнеше партизан болды. 1998 жылы Жоғарғы Минабай ауылында да қақтығыстар болды. Бұл лагерьтің 2000 жылы құлауына әкелген бірқатар шайқастар өткен муниципалитеттердің бірі болды.

Ұрыстан кейінгі

2001 жылдың тамызында Малайзияның Куала-Лумпур қаласында екі тарап атысты тоқтату келісіміне қол қойғаннан кейін, 27 қыркүйекте жүздей MILF жауынгері бос әскери бекетке шабуыл жасады; одан кейін үкімет әскерлерімен қақтығыс болды, нәтижесінде сегіз әскери қызметкер және 36-ға дейін MILF мүшесі қаза тапты.