Кіріспе

Құс түрі. Ұзын құйрықты шаян (Chaetura brachyura) – шаяндылар тұқымдасына жататын құс.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Твинидад, Тобаго, Гренада және Сент-Винсент аралында, сондай-ақ тропикалық Оңтүстік Америкада Панама, Колумбия және Гвианадан бастап Оңтүстікке қарай Эквадор, Перу және Бразилияға дейін қоныстанады; Бразилияда Амазонка бассейнінің барлық бөлігінде, оңтүстік-шығыс бөлігін қоспағанда кездеседі. Өзінің ең ыстық аймақтарында да, тіпті таулы және төбелі жерлерде де 800 метрден биікке көтерілмейді, бірақ 1300 метрге дейін тіркелген жағдайлар бар. Саванна, сирек орман және егістік алқаптары сияқты әртүрлі орталарда табады.

Сипаттама

Қысқа құйрықты шаянның ұзындығы шамамен 10,5 см, салмағы 20 грамм. Оның ұзын, тар қанаттары, күшті денесі және қысқа құйрығы бар. Еркек және ұрғашылары бір-біріне ұқсас. Оның түсі көбінесе қара, сопағы мен құйрығы ақшыл. Оны өзінің ареалындағы туысқан түрлерден, мысалы, жолақты құйрықты шаяннан (C. spinicauda) немесе сұр құйрықты шаяннан (C. cinereiventris) ажыратуға болады, себебі оларда сопақ пен құйрық арасында айқын контраст байқалмайды, ал басқа түрлерде құйрық әлдеқайда қара болады.

Мінез-құлық

Ол өте әлеуметтес және көбеймейтін кезде топтық ұялар құрайды. Ұялаған жерлерде жартастардың шабуылдауы күдік тудырады. Ұшу кезіндегі дыбысы – жылдам, тітіркенді тіс етіп айтылатын сти сти стю стю стю.

Өсіру

Ұя - тік бетке жабысқан бұтақтар мен сілекейден жасалған, ені 5 см болатын жартылай дөңгелек құрылым. Осы құрылым көбінесе оның туысы – түтіншіл құс (C. pelagica) сияқты, адам жасаған нырсық немесе су тоқтағыш сияқты болады, бірақ табиғи үңгірлер мен ағаш қуыстары да пайдаланылады. Ата-ана екеуі 17-18 күн бойы жетіге дейін ақ жұмыртқаны (көбінесе 3-4) жатырға жақындатады. Балапандар ұядан тағы екі аптадан соң ұшып кетеді, бірақ одан кейін тағы екі апта бойы ұшпай, қуыс қабырғасына жабысып, ұяның жанында қалады.

Тамақтандыру

Жылдамдықпен ұшқанда, бұл құс қанатты жәндіктермен қоректенеді, оның ішінде қанатты құмырсқалар мен термиттілер де бар.