Кіріспе

Баскетбол әрекеттері – баскетболда ойыншылардың қорғаушылардан өтүп, себетке жақындау үшін немесе командаласына допты беру арқылы ұпай алуға мүмкіндік беретін жеке қимылдары.

Дриблинг

Дриблинг – допты бір қолмен үзбей секіру, допты ұстамай. Дриблинг допты өзіңде ұстап қадам басу үшін қажет.

Кроссовер

Кроссоверде допты жүргізуші бір допты бір дриблинг арқылы бір қолынан екінші қолына ауыстырады. Кроссовер – жиі қолданылатын допты жүргізу әрекеті және бағытты өзгерту үшін пайдаланылады. Мұны көбінесе қарапайым алдау қозғалысымен немесе қадаммен орындауға болады.

Аяқ аралығы

Бұл - допты ұстап жүретін ойыншының аяқтарының арасынан жерге соғып, допты қарсы жаққа жеткізіп, екінші қолымен ұстап алу арқылы жасалатын кроссовердің кең таралған түрі. Бұл қорғаушыға тікелей қарап тұрғанда кроссовер жасаудың қауіпсіз тәсілі болып саналады, бірақ стандартты кроссовер дриблингіне қарағанда жылдамдықтан айырылуға себеп болады.

Арқадан дриблинг

Арқаның артындағы дриблинг – допты бір қолдан екінші қолға, арқаның артынан секірітіп жылжыту. Бұл дриблинг, қарапайым кроссовер дриблингін ұрлап алу қаупі болғанда жиі қолданылады.

Арқадан өту

Баскетбол домын ұстаған ойыншы допты денесінің артына айналдырып, әрі қарай командаласына пас береді.

Арқадан түсірілген

Доп бір қолға арқасынан беріліп, содан кейін лақтырылады.

Қаптама

Wraparound артқы кроссоверға ұқсас, бірақ допты бүйірлей лақтырудың және допты ұстаушының артына шапқылаудың орнына, доп арқасынан одан да кеңірек айналдырылып, алға қарай лақтырылады, допты ұстаушының денесінің қабырғасына немесе алдына шағылысады. Бұл әрекет көбінесе қорғаушы допты ұстаушының денесінің бір жағына қарай ұруға шабуыл жасағанда қолданылады. Допты ұстаушы осы кезде допты денесінің айналасынан жылдам өткізіп, қорғаушыдан қашып шығады.

Ұмытқылық

Кешігу немесе хеси (HEHzee) – допты дриблингтеген кезде бір сәткөш тоқтау, ол қорғаушыны бағытын өзгертуге шатастырып, допты дриблингтеген ойыншыға оны айналып өтуге немесе шабуылға шығуға мүмкіндік береді.

Кіру және шығу

Допты жылдам алға-кейін дриблинг кроссоверге қарсы қолданылатын кең таралған амал, онда допты жүргізуші кроссовер жасағандай болып алдап, допты сол қолмен кері қарай итеріп шығарады.

Еуро саты

Euro step (кейде "Eurostep") – Еуропалық баскетболда дамыған қозғалыс, онда ойыншы допты тоқтатып алғаннан кейін бір бағытта қадам жасап, қарсыласына соқтығысып, содан кейін леяп жасауға тырыспай бұрын, жылдам екінші қадамды қарсы бағытта басады. Бұл, кем дегенде бір қорғаушыны алдап, себетке шабуыл жасауға бағытталған әрекет. Литвалық Шараунас Марчулионис және итальян лигасынан НБА-ға келген аргентиналық Ману Гинобили бұл қозғалысты НБА-ға әкелгендер деп есептеледі. Содан бері Двайен Уэйд, Джеймс Харден және Рассел Вестбрук сияқты көптеген АҚШ-та туған ойыншылар бұл қозғалысты кеңінен қолданып жүр.

Жүгіру тоқтайтын

Секундты тоқтауда ойыншы бір шағын қадам жасап, екі аяғымен бірдей жерге түседі. Оны допты серпіліс жасағаннан кейін қолдануға болады. Секундты тоқтау арқылы доп алған ойыншы тоқтағаннан кейін кез келген аяғымен айналуға мүмкіндік алады.

Про-хоп

Про-хоп – евро қадам мен секіру тоқтауын үйлестіретін қозғалыс. Ойыншы дриблингті синхронды түрде оң қолмен дриблинг жасап, оң аяғымен қадам басады немесе сол қолмен дриблинг жасап, сол аяғымен қадам басады. Содан кейін ойыншы допты денесінің қарсы жағына жылдам қозғап, секіріп тоқтайды. Про-хоптың қорғаушыларды екіге бөлуге немесе қарсыластың ойыншысын "бағытты жылдам өзгерту" арқылы ырғағынан шығару қабілеті – бұл қозғалысты Берклидегі Калифорния университетінің бұрынғы ойыншысы Шантай Леганс танымал еткен.

Pro-hop еуро сатысы

Pro hop Euro Step про-хоп пен евро-қадамды біріктіреді, бірақ про-хоптың секіріп тоқтауын жояды. Ойыншы дриблингті оң қолмен дриблингтегенде оң аяқпен немесе сол қолмен дриблингтегенде сол аяқпен синхронды түрде көтереді. Содан кейін ойыншы допты денесінің қарсы жағына (егер дағдылы болса, артына) жылдырып, екі қадам басып, кері лақтырумен аяқтайды.

Қозғалтқышты қосу

Power up – ойыншы сыртқы аяғымен, содан кейін ішкі аяғымен жерге түсіп, себетке қарай жылдамдықты жинап көтерілетін қозғалыс. Екі аяқпен жиналып, секіру арқасында тепе-теңдігі мен күші артатын тиімді әдіс.

Басты үстіне

Бастың үстінен айналдыру – ойыншы допты басының үстінен дөңгелететін қозғалыс. Бұл қозғалыс ойыншы қарсыластың жанынан өте бергенде жасалады, сонымен бірге оны асып түсуге тырысады. Негізінен, допты ұрлап алудан сақтану үшін қолданылады. Көбінесе, себетке шабуыл жасағанда және қарқынды шабуылдар кезінде қолданылады.

Жатақ

Лейап – екі ұпайлық әрекет, ол жерден секіріп, бір қолымен допты саңлақтың жанында босатып, бір қолымен допты саңлақтың шебінен асырып, себетке (lay-in) немесе артқы тақтайшадан себетке (lay-up) тигізу арқылы жасалады. Бұл қозғалыс пен бір қолмен жасалатын иіс секіруден ерекшеленеді. Лейап баскетболдағы ең қарапайым лақтыру деп саналады. Қорғалмаған лейап әдетте жоғары тиімділікке ие. Басты қиындық – саңлаққа жақындау және әдетте саңлақтың жанында тұратын биік бойлы қорғаушылардан допты блоктан сақтау. Лейап стратегияларының арасында кеңістік жасау, допты әртүрлі нүктелерден босату немесе екінші қолды пайдалану бар. Ойыншының бойы жеткілікті (немесе секіру қабілеті жоғары болса), ол саңлақтың үстінен допты тастап немесе лақтырып (слэм-данк) орындауды қалауы мүмкін. Ұзақ жылдар бойына ойын дамыған сайын лейап та өзгерді. Бүгінде лейаптың бірнеше түрі қолданылады. Лейаптарды екі негізгі түрге бөлуге болады: қол асты және қол үсті. Қол асты лейапында допты себетке немесе тақтайшаға тигізу үшін білезік пен саусақтардың көп бөлігі қолданылады. Қол асты лейапы көбінесе саусақпен домалату деп аталады. Бұл әдісті жиі қолданатын NBA ойыншысы – Дуэйн Уэйд. Бүгінгі таңда саусақпен домалатудың көптеген түрлері бар, соның ішінде ойыншының айналасында толық айналым жасап, саңлаққа жақындағанда түрлі алдау амалдарын қолданатын «Әлемді айналдыру» әдісі де бар. Классикалық мысал – бұрынғы «Кингс» командасының ойыншысы Джейсон Уильямстың Сакраментодағы ойыны, онда Уильямс допты оң қолымен арқасына айналдырып, содан кейін сол қолымен аяқтайды (Боб Кузиді еске түсіреді). Екінші лейап – қол үсті лақтыру, ол секіру лақтыруына ұқсас, бірақ әлдеқайда жақын аралықтан жасалады. Қол үсті лейаптары көбінесе артқы тақтайшаны пайдалануды қамтиды. Скотти Пиппен және Карл Малоун сияқты ойыншылар бұл әдісті тиімді пайдаланған. Сонымен қатар, лейаптың тағы бір түрі – қарама-қарсы аяқпен жасалатын лейап. Әдетте, бұл әдіс нашар аяқ жұмысы бар тәжірибесіз ойыншылардың қолынан келеді, бірақ қасақана жасалғанда, қарама-қарсы аяқпен жасалған лейап қорғаушыны допты блоктеп алу әрекетінде қателікке итермелей алады. Дұрыс лейап кезінде оң қолмен лақтырғанда сол аяқпен секіріледі және керісінше. Алайда, қарама-қарсы аяқпен жасалған лейап кезінде оң қолмен лақтырғанда оң аяқпен секіріледі. Бұл қорғаушының допты блоктап алу үшін қолын созуына кедерілтеді; бірақ созу кезінде қорғаушы қорғаныс бұзушылығы үшін айыпталуы мүмкін. «Сан-Антонио Сперс» командасының Тони Паркері қарама-қарсы аяқпен жасалатын лейапқа көп сенеді, бұл оның кіші дене бітімі мен алдамшы жылдамдығына байланысты.

Кері жаю

Кері лайп – ойыншы шабуылды бастаған жақтан корттың орта сызығының қарсы жағында аяқталатын қозғалыс.

Жеңіспен оралған

Саусақпен домалату – ойыншының бір қолымен сербеу кезінде допты лақтырып, содан кейін саусақтарын көтеріп, допты себетке домалатып түсіруі. Бұл айналу допқа жұмсақтық сыйлайды, доп себет жиегінен айналып, сосын себетке түседі. "Мұз адам" атанған Джордж Гервин мен Уилт Чемберлен ойын тарихында саусақпен домалатудың шебері ретінде танымал болды. Осы техниканы шебер орындағандардың қатарында Майкл Джордан, Скотти Пиппен және Джейсон Кид те бар.

Жас тамшы

Жас тамшысы, сондай-ақ жүгіру немесе қозғалыс деп те аталады, бұл жолақтағы ұзын бойлы қорғаушылардың жете алмайтын биік доғамен жасалатын лақтыру. Осы әдіспен ойнайтын ойыншы әдетте лаяпқа ұмтылып, лаяп жасау қашықтығына жетпей тоқтап, қарсыластар есін жиғанша лақтыруға тырысады. Допты жылдам және әдеттегі лаяптан жоғарырақ доғамен босату арқасында, жас тамшысы бойы кішкентай ойыншыларға допты блоктаудан сақтауға көмектеседі. Бұл лақтыру шардың доғаның ең жоғары нүктесінен, құлап жатқан жас тамшысы сияқты төмен түсуіне байланысты осылай аталады. Гари Пейтон мен Джон Стоктон өздерінің ең жақсы кезеңдерінде, біріншісі 90-шы жылдардың ортасы мен соңында, екіншісі 90-шы жылдардың басы мен ортасында, ойынның ең тиімді жас тамшысын жасаған ойыншылар деп есептелді. Крис Пол, Тони Паркер және Стивен Карри жас тамшысын жиі пайдаланады және осы әдіс оларға үлкен жетістік әкеледі. Антаун Джеймисон, қанағатты ойыншы болғанына қарамастан, лигадағы ең тиімді жас тамшысын жасаушылардың бірі болды. Трей Янг пен Анферни Саймонс қазіргі уақытта осы әдіспен танымал.

Қуаттылық жинақтау

Power layup, сондай-ақ jump stop layup деп аталады, үздіксіз ату әрекеті. Ойыншы допты тоқтатып, бірден үлкен секіріс жасап (jump stop), допты дриблингтен екі қолымен ұстап алып, сосын лайуп жасайды. Бұл әрекет көбінесе лайуп ретінде қолданылады, себебі секірістен туындаған күшті импульс ойыншыға лайуп жасау үшін алға секіруге мүмкіндік береді. Бұл ойыншыға допты себет астына жылдам түсіруге және лайуп жасауға өте қолайлы.

Қос тұтқа

Қос тұйықталу – лаяп немесе доп салып (dunk) тұру кезінде қолданылатын әрекет; бұл ойыншы ауада допты ұстау орнын өзгерту (мысалы, "жоғарыдан төменге" әрекетіне ұқсас, бірақ ойыншы ауада орындағанда). Көптеген ойыншылар оны тиімді пайдаланады.

Банкке шабу

Банктік лақтыру – доптың қалқаннан секіріп, себетке түсуіне негізделген лақтыру. Ол көбінесе 45° бұрыштан жасалатын орта қашықтықтағы секіріп лақтырулар мен қысқа лақтыруларда қолданылады. Ол ұзақ қашықтықтан немесе ортадан, немесе бастапқы сызыққа жақын жерден лақтыру үшін сирек қолданылады. Қалқанды пайдалану мақсаты – допты бұрышта соғып, осылайша доптың жылдамдығын төмендету және оның себетке түсу ықтималдығын арттыру. Солтүстік Каролина штаты университетінің зерттеушілері банкіден лақтырудың тікелей лақтырудан шамамен 12 футқа дейінгі қашықтықта 20 пайызға тиімдірек екенін анықтады. Банктік лақтырудың тағы бір атауы – "шыныдан секіру". Банктік лақтыруды жиі қолданған немесе қолданған NBA ойыншыларының қатарында Боб Петтит, Сэм Джонс, Элгин Бейлор, Уилт Чемберлен, Джордж Гервин, Тим Дункан, Дьюэн Уэйд, Дирк Новицки, Скотти Пиппен және Коби Брайант бар.

Қайтару және кіріс

Путбек – ойыншының шабуылдық ребаундты алып, бірден допты себетке салу жағдайы. Егер ойыншы ауада ребаундты алса, лақтыру путбек деп есептелуі үшін, ойыншы лақтыру алдында жерге түсе алады, бірақ лақтырудан бұрын допты дриблингтей алмайды. Егер ойыншы ребаундты алмай, керісінше допты себетке қарай итеріп жіберсе, онда бұл "тип-ин" болып саналады. Путбек пен "тип-ин" арасындағы шекара кейде субъективті болуы мүмкін (мысалы, бір қолмен ауада ребаунд алып, жерге тимей-ақ допты лақтыру). Путбек джампы – бұл ребаундтан бір қозғалыспен допты себетке күшпен салудың керемет түрі, "тип-инге" балама болады. Билл Расселл осы әдісті 1950 жылдардың ортасында студент кезінде жиі қолданған.

Жапсыру қадамы

Жақсы қадам, сонымен қатар бүйірлік қадам деп те аталады, ойыншы допты дриблингке түсірмес бұрын ұстап тұрғанда, оның тіреу аяғы алға немесе бүйірге қарай жылдам қозғалыс жасағанда орындалады. Бұл әрекет қорғаушының қорғаныстағы осал тұстарын және қалып-есуін анықтау үшін қолданылады. Қарсыласты қорғаныстан ығыстыру үшін, жақсы қадамды соққы жасау, шабуылға шығу, лақтыру және кроссовер сияқты әрекеттермен үйлестіруге болады. Шабуылшы Кармело Энтони жақсы қадам жасауымен әйгілі, сондай-ақ 13 жыл кәсіби баскетболмен айналысқан Кики Вандевеге де осы қадамды жиі қолданған. Ойыншы мұны жасағанда, қорғаушы қорғаныс позициясынан шалқап, ойыншы мен қорғаушы арасында бос орын пайда болады, бұл оған жылдам орташа қашықтықтан лақтыруға, үш ұпайлық лақтыруға немесе "қалқаға" шабуылдауға мүмкіндік береді.

Насос жалған

Шымдырма жалған (немесе ату жалған) – ойыншының секіруге әрекеттенгендей болуы, бірақ аяқтары жерден көтерілмей тоқтатылатын әрекет. Шымдырма жалған – баскетболдағы негізгі амал, ол қорғаушыны секіруге (баскетбол тілінде "қорғаушыны көтеру") немесе тепе-теңдігін жоюға мәжбүрлеу үшін қолданылады. Оның ең көп қолданылатын жері – төменгі пост аймағы, онда ойыншының лақтыруына кедергі келтірілуі мүмкін. Сыртқы периметрде, ол қорғаушыны допты ұрлауға немесе бұғаттауға тарту арқылы себетке қарай ашық жол жасауға көмеседі, бұл допты жүргізушіге оңай енуге мүмкіндік береді. Майкл Джордан, Кауи Леонард, Пол Пирс, Коби Брайант және Двайен Уэйд – шымдырма жалғанның шеберлері ретінде танымал. Леонард пен Джордан бір қолмен жасалатын шымдырма жалғанның түрін жиі қолданады.

Тарту байланысы

Қорғаушы ойыншыға қарсы әдейі фол тудыруға бағытталған шабуыл әрекеті. Көбінесе, тұрақсыз аяқтары бар қорғаушы ойыншыға қарсы шабуыл жасау тактикасы қолданылады. Егер екі ойыншы денесі тиісіп қалса, қорғаушы ойыншыға бұғаттау фолы тағайындалуы мүмкін. Егер қорғаушы ойыншы бекініп тұрса (яғни екі аяғы да қозғалмайтын болса және қолымен төмен қарай қимыл жасамаса), онда шабуылшы ойыншыға қарсы шабуыл фолы берілуі мүмкін (бұл қорғаушы ойыншы үшін "фолды қабылдау" деп аталады). Қарым-қатынас жасаудың тағы бір тәсілі – алдау соққысын жасап, содан кейін қорғаушыға секіріп, денесімен жанасып, әрі доп лақтыру; мұның арқасында сіз пенальти сызығына жетесіз. Егер сіз допты себетке тигізсеңіз (әдетте қорған аймағында), сіз себетті және бір пенальти мүмкіндігін аласыз. Демар Дерозан, Пол Пирс, Джеймс Харден, Коби Брайант, Дэмиан Лиллард және Двайен Уэйд сияқты ойыншылар қарым-қатынас жасау шеберлігін жетілдірген.

Араластыру

Бұл қозғалыс жапсыру қадамына ұқсас, бірақ одан кішкентай. Ойыншы қорғаушыны жаңылыстыру және сіз допты себетке лақтырасыз ба, жоқ па дегенді оны үнемі күдікпен ұстау үшін бірнеше өте шағын жапсыру қадамдарын жасайды. Бұл қадамды бұрынғы Сан-Антонио Спарс ойыншысы Тим Дункан жиі қолданған.

Жауап беру

"Төменге тұру" – бұл қорғау шебінің астындағы, қорғау сызығының астындағы алаңда позицияны белгілеу, әдетте, кішірек қорғаушыдан басымдық алу үшін жасалады. Шабуылшы ойыншы көбінесе себетке қарама-қарсы тұрады, осылайша оның денесі допты қорғаушыдан ұрлаудан қорғай алады. Осы позициядан қорғаушыны айналдыру немесе артқа жылжу (себетке жақындау, оңайрақ ұпай алу мүмкіндіктері үшін) сияқты мүмкіндіктер пайда болады.

Жоғары және төмен

Үсті-төмен – екі кезеңнен тұратын амал: соққы жасаған сияқты қимыл (үсті) және қарсыластың астынан өту (төмен). Бірінші кезде, допты ұстаған ойыншы басын жоғары көтеріп, соққы жасағандай қимыл жасайды, ал қорғаушы соққыны тоқтатуға тырысып секіргенде, шабуылшы оның қасынан өтіп, еркін, сақтандырылмаған соққы жасауға тырысады. Көбінесе қорғаныс шебіндегі ойыншылар (қуатты шабуылшылар мен орталықтар) қолданады, Хаким Оладжуон мен Кевин МакХейл осы амалдың шеберлері деп есептелді.

Қиғаштың соққысы

Ілмекті лақтыру – ең тиімді жақын қашықтықтағы ойын әрекеттерінің бірі, бірақ оны орындау да қиын. Ілмекті лақтыру ойыншының денесін доп пен қарсыластың арасына қоюымен басталады. Содан кейін ойыншы допты сыртқы қолымен "ілмек" қозғалысымен себетке қарай жібереді. Ілмекті лақтыру және оның түрлері – секіріп ілмекті лақтыру және аспан ілмегі – қорғаушыға тосқауыл қоюдың қиындығынан тиімді, бірақ дәлдікпен лақтыру қиынға соғады. Ілмекті лақтырудың артықшылығы – ол шабуылшы мен қорғаушы арасындағы кеңістікті арттырады. Бұл қосымша кеңістік биік бойлы қорғаушының басымдығын азайтуға немесе жоюға мүмкіндік береді. Ілмекті лақтыруды көбінесе жақын тұратын ойыншылар қолданады, себебі оны алыстан жасау қиын. Карим Абдул-Жаббар өзінің дерлік тоқтаусыз аспан ілмегін пайдаланып, NBA-дағы барлық уақыттағы екінші ең көп ұпай жинаған ойыншы атанды.

Төменгі саты

Сондай-ақ кері бұрылыс деп те аталатын, түсіру қадамы – бұл доп алатын ойыншының өзінен артта тұрған қорғаушының жағына қарай бір қадам артқа шегініп, содан кейін сол жаққа айналып, артықшылыққа ие болуын қамтамасыз ететін қимыл.

Қуат қозғалысы

Қуатты қимыл қорғаушыны бекіту үшін себетке қарай бұрылып, одан кейін екі қолмен қуатты дриблинг жасап, себетке жақындау үшін секіріп тоқтау арқылы орындалады. Секіріп тоқтағаннан кейін ойыншы дереу қуатты лақтыру немесе секіріп ілгі жасау үшін секіреді.

Айнал және қозғал

Шабуылдаушы ойыншы төменгі бағанада доп алғанда, бір жаққа алдап, сосын қарсы жаққа бұрылады, немесе допты ұстаған бойда қорғаушыны айналып, бірден шабуылға шығып, лақтырады, не бір рет күшті дриблинг жасап, содан кейін лақтырады.

Сикма қозғалысы

Джек Сикманың құрметіне аталған бұл әдісте, ойыншы допты арқасы себетке қаратылып тұрып алады және допты маңдай деңгейінде ұстайды. Содан кейін ойыншы айналып, себетке қарап, допты жоғары көтеріп (басының артына жақындатып) сақтайды. Доп басынан жоғары жіберіледі, бұл қорғаушыларға бұғаттауды қиындатады.

Түс шайқап

Хаким "The Dream" Олажувонның есімімен аталған бұл әрекет, ойыншы қоржынының сызығы бойымен допты домалатып (дриблинг) жүргенде, бір қолын доптың астына қойып, лаяп жасағандай қимыл жасап, содан кейін сыртқа бұрылып, секіріп ілгерілетеді. Егер қорғаушы қалпына келсе және ілгері соққыға секірсе, ойыншы ілгері соққыны алдап, қорғаусыз лаяп жасау үшін (жоғарыдан және астынан жасалатын қозғалыс сияқты) қадам баса алады.

Тартылатын шұлық

Алып көтеріліп тастау – допты дриблингтеп жүрген ойыншының, допты ұстап, секіріп тұрып баскетболға шабуылдайтын әрекеті. Бұл қозғалыс қорғаушының шабуылды тоқтатуға немесе допты бұғаттауға уақыты жетпейтіндіктен, өте тиімді. Бұл әдісті НБА-да көптеген ойыншылар қолданады, оның ішінде Джерри Уэст, Трейси МакГрейди, Демар Дерозан, Рассел Уэстбрук, Стивен Карри, Кевин Дюрант және Леброн Джеймс сияқты белгілі жұлдыздар да бар.

Айналуды шапқылау

Ойыншы басқа басып тұрғанда, ату үшін себетке қарап бұрылуы керек. Бұл әуеде бұрылып, қорғаушының секіруге дайын еместігін сезіп, секіріп ату арқылы жасалуы мүмкін. Ларри Берд пен Дирк Новицки бұл қимылдың кері қарай жылжу нұсқасын жетілдіргенімен, Майкл Джордан, Коби Брайант, Элгин Бейлор, Элвин Хейс, Хаким Олажуон және Кевин Гарнет сияқты ойыншылар да осы қимылмен кеңінен танымал.

Өшірілу

Фейдевей – бұл тұғырлы лақтырудың бір түрі, онда ойыншы лақтыру кезінде артқа қарай иіліп, қарсыласынан "шетке қашу" эффектін жасайды. Бұл қарсыластың лақтыруға кедергі келтіруін қиындатады. Фейдевей көбінесе қарапайым секіріп лақтырудан қысқа қашықтықта орындалады, себебі доп инерциясының әсерінен кері бағытта қозғалады, сондықтан допты ұзаққа лақтыру сәл қиынырақ. Сонымен қатар, бір аяқты алға жылжыту қажет, өйткені егер екі аяқ та төмен қараса, допты лақтыру кезінде тепе-теңдікті жоғалту немесе лақтырудан кейін денеңіздің жоғарғы бөлігін жаққа иілу мүмкін. Майкл Джордан, Леброн Джеймс, Реджи Миллер, Коби Брайант, Двайен Уэйд, Дирк Новицки, Карл Малоун, Стив Нэш және Демар Дерозан фейдевейді жиі қолдануымен белгілі. Уилт Чемберлен фейдевейді жиі пайдаланғаны үшін сынға ұшырады, себебі лақтырудан кейін ойыншы көбінесе допқа тиюге мүмкіндік бермейтіндей болып, себеттен алыстап кетеді.

Артқа қарай секіру

Атушы доңғалақтан шапшаң қадам жасап шегінеді де, әдеттегідей секіріп шабады. Стивен Карри, Джеймс Харден және Лука Дончич артқа қадам тастап шабуымен әйгілі. Бұл қимыл лақтыруға кеңістік жасайды, сонымен қатар жоғалып кетуден гөрі жақсырақ тепе-теңдік береді.

Кіру рұқсатнамасы

Доп шекарадан шыққаннан кейін, қарсылас команданың сәтті далалық голы немесе еркін лақтыруынан кейін, немесе атпай жасалған бұзушылықтан кейін ойынды қайта бастау үшін кіріс пас немесе кіріс тастау қолданылады. Кіріс тастауларды қорғау қиын, сондықтан олар көбінесе тартысты ойынның соңғы минуттарында ғана қарсы алынады. Уақыт таусылып бара жатқанда ұзақ пас қолданылуы мүмкін.

Қайталау

Боспас – негізгі және өте тиімді пас беру техникасы. Бұл пас бір ойыншының допты еденге соғып, әріптесіне жеткізуінен тұрады. Доп қорғаушының алдынан еден деңгейінде өтетіндіктен, сәтті боспас голға әкелуге мүмкіндік береді, себебі допты ұрлау қорғаушылар үшін қиын. Дегенмен, боспас өте жылдам болмағандықтан ұрлануы мүмкін. Ойыншы мұндай пас беру қажеттігін шешкенде, ең дұрыс шешімді қабылдауы тиіс.

Кеудеден өту

Бұл пас нысанаға бір аяқпен қадам басқанда, екі қолмен шарды оның көкірегіне қарай лақтыру арқылы ең жақсы орындалады, лақтығанда қолдарды бұрып, саусақтары төмен қарауы керек. Ашық алаңда және сыртқы жақтарында қолдану тиімді.

Басты үстімен өту

Бас үстінен пас беру – тағы бір негізгі пас беру техникасы. Ол допты басыңыздың үстінен, футболдағы сыртқа лақтыру сияқты, жылдам қозғалыспен жіберу арқылы жасалады. Бұл пас, әсіресе, қарқынды шабуылды бастауға өте тиімді. Қорғаныстан соққаннан кейін, дұрыс лақтырылған бас үстінен немесе бастапқы пас, шабуылшы ойыншыға допты себетке жақын жерде ұстап алып, тіпті дриблингсіз-ақ жылдам ұпай алуға мүмкіндік береді.

Қолмен өткізу

Тейістік пас – бұл допты ұстамай, бір пас немесе еркін допты бірден басқа ойыншыға, допты итеріп немесе соғып қайта бағыттау арқылы берілетін жетілдірілген доп беру техникасы. Бұл баскетболдағы ең жылдам пас, демек, орындалғанда өте тиімді.

Бейсбол картасы

Бейсбол пасы – допты бейсбол немесе американдық футболдай бір қолмен лақтыратын ұзын пас. Ол көбінесе бастапқы сызықтан допты енгізу кезінде соңғы секундтардағы ойынды дайындау үшін сирек қолданылады.

Жүгіру

Секіріп беру – ойыншының еденнен аяқтары көтерілгенде жасалатын пас. Егер қасақана жасалса, әдетте командаласының шабуыл кезінде бос тұрғанда, бұл қорғаушыны жаңылыстырып, допты лақтырады деп ойлауына мүмкіндік береді. Бірақ, кейде ойыншының лақтыру жолы кесілгендіктен мұндай пас жасалады және көбінесе допты қарсы командаға беруге алып келеді. Мұндай пас жасау тәуекелді, себебі допты бос тұрған командаласына дәл беру ықтималдығы төмен, өйткені ол шабуылдаушы ойыншыны доптан айырылуға бейім етеді.

Соқыр өту

Көзге көрінбейтін пас деп те аталатын соқыр пас, ойыншы бір бағытқа қарап тұрып, допты басқа бағыттағы мақсатына жіберген кезде орындалады. Соқыр пас тәуекелді және сирек кездеседі, бірақ дұрыс орындалса, қарсыластың қорғанысын шатастыруға болады. Бұл пасты Мажик Джонсон, Исайя Томас, Пит Маравич, Ларри Берд, Джейсон Кид, Раджон Рондо, Майкл Джордан, Джон Стоктон, Рикки Рубио, Джейсон Уильямс және Стив Нэш сияқты ойыншылар танымал етті.

Арқадан өту

Арқадан берілетін пас – бұл пас берушінің артындағы ойыншыға берілетін пас. Көбінесе қорғаушыны жаңылыстыру мақсатымен жасалатын арқадан берілетін пас еденге секіріп қайтарылуы немесе тікелей командаласының кеудесіне жіберілуі мүмкін. Дегенмен, көптеген арқадан берілетін пас тікелей болады. Эрл Монро осы әрекетімен атақты болған. Стив Нэш осы амалды жиі қолданды, ал Крис Уэббер қорғау аймағында осы пас түрін жиі пайдаланғанымен белгілі.

Беріп , кетіңіз

"Give and Go" – бұл шабуылдық әрекет, онда допты пас беру (беру) және содан кейін бос орынға жүгіру (кету) допты қайта алу үшін жасалады, әдетте себетке жақын жерде, оңай ұпай алу үшін. Бұл әрекет қорғаушы допқа, допты пас бергеннен кейін қозғалатын ойыншыға емес, көбірек назар бөлгенде тиімді болуы мүмкін. Көшеде осы әрекетті "Бір-екі" деп те атайды.

Дриблингтік шапқылау (қозғалыс)

Дриблинг (немесе допты беру) – бұл шабуылдау тактикасы, онда допты жүргізіп отырған ойыншы допты басқа ойыншыға (көбінесе ірілеу ойыншыға) береді де, одан өтіп, допты қайта алады, ал ірі ойыншы кедергі қояды.

Таңдап алу

Пик-н-ролл – бұл шабуылдық әрекет, онда бір ойыншы допты ұстап тұрған әріптесі үшін қорғаушыны тоқтатып (кедергі келтіріп) қорғайды, содан кейін допты ұстаған ойыншы себетке қарай жылжу кезінде өтуге дайындалғанда, қорғаушының артына шығып, пас қабылдайды. НБА-да Джон Стоктон мен Карл Малоун пик-н-роллды тиімді пайдаланған классикалық дуэт болды, олар 1990 жылдары осы әрекетті табысты қолданды. Стив Нэш пен Амаре Стаудемир 2000 жылдары пик-н-роллда өте тиімді болды. Кайри Ирвинг, Леброн Джеймс, Блейк Гриффин және Крис Пол заманауи пик-н-ролл дуеттерінің ең үздіктері саналды. Пик-н-ролл әрекетінің бастапқы позициясынан бастап, доп алған ойыншы оны пас беру немесе алдап, содан кейін секіруге тырысу сияқты әртүрлі нұсқаларды таңдай алады. Бұл нұсқалардың ішінде әдетте пик-н-поп бар, онда роллмен себетке барудың орнына артта қалып, секіруге мүмкіндік алады, сондықтан «поп» деп аталады, сондай-ақ экранды бұзу да бар, онда скринердің қорғаушысы алдап, скринердің алдында болуға тырысады, сол кезде скринер экранды орнатпай, оның қорғаушысының артында қалып, оны ашық қалдырады.

Арқалық есігі

Допсыз ойыншының қорғаныс шебінің артына шығып, оңай ұпай алу үшін пас алғанда, ол "артқы есік тактикасы" деп аталады. Бұл тактика қорғаушылар артындағы бос кеңістікті байқамаған жағдайда қолданылуы мүмкін. Сондай-ақ, қорғаушы белсенді қорғанысқа өткенде (мысалы, допты ұрлауға немесе пас беруді қиындатуға тырысқанда), ол "артқы есік тактикасына" түсуі мүмкін.

Аллеялық-ооп

Аллеооп – бұл шабуылдық әрекет, онда бір ойыншы доңғалаққа жақын жерге допты лақтырады, ал екінші ойыншы оны ұстап, бір қозғалыспен доңғалаққа салу үшін секіріп көтеріледі. Бұл әрекет екі ойыншының да бір-бірінің ниетін сезінуін қажет етеді, сондықтан аллеооп сирек кездесетін және қызықты ойын болып саналады. Аллеооптың тарихы 1950-ші жылдардың ортасына дейін жетеді, сол кезде К.С. Джонс пен Билл Расселл студент кезінде осы әрекетті орындаған. Қорғаушы Крис Пол және ірі денелі Блейк Гриффин мен ДеАндре Джордан керемет аллеооптарымен танымал болды; «Лос-Анджелес Клиперс» командасымен бірге ойнаған кезінде олар «Лоб Сити» деген лақап атын алды. Бұл әрекетті жиі қолданған тағы бір белгілі дуэт – Леброн Джеймс пен Двайен Уэйд, «Майами Хит» командасында ойнаған жылдары.

Өту және қуып жету

Пас беру және қуып ойнау – ойыншы досынан пас алғаннан кейін дереу оған ілесіп, экран қою, сырғып өту, кері пас алу немесе баскетболдың басқа да әрекеттерін жасау.