Кіріспе

Австриядағы ауыл

Лех-ам-Арльберг – Блуденц ауданында, Австрияның батыс бөлігіндегі Воралберг штатында, Лех өзенінің жағасында орналасқан тау ауылы және эксклюзивті шаңғы курорты. Географиялық және тарихи тұрғыдан Лех Таннберг ауданына жатады. Бірақ туристік тұрғыдан қарағанда, ол Арльберг аймағының бір бөлігі болып есептеледі. Лехті көршілес Зюрс, Цуг, Оберлех және Стубенбах ауылдарымен бірлесе басқарады. Бұл муниципалитет Арльберг тауларындағы халықаралық деңгейде танымал қысқы спорт курорты және әсіресе халықаралық элита мен шетелдік патша отбасыларына қызмет көрсетеді. Голландия патшалық отбасы мен ресейлік олигархтар осында жиі шаңғы тебуге келеді. Лех-ам-Арльберг – "Алптардың үздіктері" элиталық тобының 12 мүшесінің бірі.

Тарих

Лех алғаш рет 642 жылы тарихқа енген. Ол 13 ғасырдың бірінші жартысында Швейцарияның Валлис кантонынан келген вальзерлермен қоныстандырылып, негізделген. 19 ғасырға дейін "Таннберг" деп аталған. Кейіннен "Таннберг ам Лех" толық атауынан қазіргі "Лех" атауы туындады. 1390 жылдар шамасында салынған деп саналатын Әулие Николай шіркеуі Таннберг әкімшілік округінің қалыпты шіркеуі болды, сонымен қатар 1806 жылы Таннберг округі таратылғанға дейін Лехта Таннберг аудандық соты орналасқан. Наполеон соғыстары кезінде Лех Тироль және Форарльберг провинцияларымен бірге уақытша Баварияға қарады. 1885 жылға дейін Арльберг аймағының тау шаруалары негізінен сүт шаруашылығы және мал өсіру сияқты ауыл шаруашылығымен ғана айналысты. Арльберг теміржолының салынуы алғашқы туристерді және шаңғы спорты сияқты жаңа спорт түрін әкелді. Лех, Варт және Зюрс-ам-Арльберг ауылдарына қыс мезгілінде Flexen жолы салынғанға дейін өте қиын болды, себебі жолдар қалың қармен жабылып, қар көшкіндері үнемі қауіп тудыратын. Осы қиындыққа қарамастан, саяхат етуге батыл болғандар Лангендегі басты вокзалдан Лехке кем дегенде 2,5 сағатта жететін. Flexen жолы үшін тасқа ойықтар жасалып, Стубен, Зюрс және Лех арасында тұрақты байланыс орнатылды. Flexen жолының құрылысы 5 жылға созылды. Лехтағы алғашқы шаңғы мектебі 1925 жылы ашылды. Бастапқыда мектепте бар болғаны 2 тренер жұмыс істеді. Оқушылар дайын емес беткейлерде шаңғы тебуді үйрену алдында тауға жаяу көтерілуге мәжбүр болды. 1939 жылы Лехтағы алғашқы көтергіш ашылды. Соңғы онжылдықтарда, бұрынғы шағын қала қысқы туризмнің және, одан әрі, жазғы туризмнің әсерінен дамып, гүлденген қауымдастыққа айналды. Бүгінде Лех пен Зюрс-ам-Арльбергтің жалпы халқы 1600-ден астам адамды құрайды. Жыл сайын шамамен 1 миллион адам түндеп қалады, бірақ туризм сапасын сақтау және табиғатты қорғау мақсатында Лех-Зюрс қалаларындағы төсек орындарының саны 10 000-ға дейін шектелген. Оберлех аймағы ерекше табиғатты қорғауға бағытталған және 1997 жылдан бері көлік қозғалысы шектелген аймақ болып табылады.

Климат

Лех субарктикалық климатқа ие, ылғалды континенталды климатқа жақын, суық қыстар мен салқын жаздарымен сипатталады. Қыста ауыр қар жауатынын ескеретін болсақ, Лех танымал шаңғы курорты болып табылады.

Спорт және демалыс

Соңғы жылдары Лех әлемдегі ең танымал шаңғы курорттарының біріне айналды және көптеген әлем және Олимпиада чемпиондарының туған жері болды. Лех шаңғы спортымен (трассада да, трассадан тыс жерлерде де) ең әйгілі. Ол механикалық көтергіштер және жақсы күтілген трассалар арқылы көршілес Зюрс, Сент-Кристоф, Сент-Антон, Стубен, Варт және Шроккен ауылдарымен тығыз байланысқан. Бұл ауылдардың барлығы Арльберг аймағында орналасқан, ол қазіргі тау шаңғысының отаны және Арльберг шаңғы клубының орналасқан жері. Бұл Австриядағы ең кең және Еуропадағы ең ірі байланысқан шаңғы аймақтарының бірі. Лех "Ақ сақина" шаңғы жолының бастапқы және соңғы нүктесі болып табылады, бұл танымал маршрут және жыл сайын 1000 шаңғышы қатысатын жарыс өткізілетін орын. 22 шақырымдық бұл айналымдық трасса әлемдегі ең ұзын шаңғы трассасы деп есептеледі. "Бриджет Джонс: Ақыл-ойының шетінде" фильміндегі таулық демалыс сахналары Лехта түсірілді.

Қысқы спорт

Ski Arlberg тау шаңғысы аймағы қазіргі уақытта (2014/15 маусымдағы жағдай бойынша) Vorarlberg шекарасының екі жағында 350 км дайындалған баурайлар мен 200 км белгіленген шаңғы жолдарынан тұрады. Шаңғы трассаларының шамамен 63 пайызы жасанды қармен жабылуы мүмкін. Сағатына 123 600 адамды тасымалдауға қабілетті 97 лифт пен канат жолдары жұмыс істейді. Лех пен Оберлех (Арльберг-Вест) аймақтарында осы лифттер мен канат жолдарының 23-і, сондай-ақ 17 шаңғы трассасы және 18 шаңғы жолы бар. 2013/14 жылғы қысқы маусымнан бастап Auenfeldjet гондола лифті бұрын көршілес болған, бірақ бөлек Ski Arlberg West және Snowworld Warth Schröcken тау шаңғысы аймақтарын байланыстырды. 2016/17 жылғы қысқы маусымда Stuben мен Zürs арасындағы Flexenbahn құрылысымен аймақтағы соңғы үзіліс жойылды. Соның нәтижесінде құрастырылған шаңғы аймағы қазіргі уақытта Австриядағы ең ірісі болып табылады, оның жалпы ұзындығы 304 шақырым трасса және 88 көтергіш құрал бар. Дегенмен, билеттерді тек Snowworld Warth Schröcken, Ski Arlberg Ost және Ski Arlberg West тау шаңғысы аймақтарына ғана сатып алуға болады; толық аймақты пайдалану үшін Ski Arlberg шаңғы картасы қажет. Рюфикопфтан (181 трассасы арқылы) Лехке дейінгі Langer Zug трассасы (215 нөмірі) әлемдегі ең тік 10 баурайдың бірі болып есептеледі. 2019 жылдың қаңтар айында Орталық Еуропадағы күшті қар жаууы кезінде Lange Zug трассасында неміс азаматынан құралған тәжірибелі шаңғышылар тобының көшкінге ілігіп, қаза болғандығы туралы ақпараттар БАҚ-та кеңінен жарияланды. Бірнеше күн бойын іздеу-құтқару жұмыстары жүргізілді. Төрт адамнан тұратын топтың үш мүшесі алғашқы іздеу кезінде табылды, ал төртінші құрбанды апаттан кейін төрт күннен соң ғана таба алды.

Гелискимен жүзу

Австрияда гелискимен жүруге рұқсат етілген жалғыз орын – Лех. Түсу алаңдары Мельсак (2652 м) және Гёппингер Хютте (Göppinger Hütte) маңындағы Оргельшартеде орналасқан. Сенбі-жексенбі күндері немесе мемлекеттік мерекелерде рейстер жасалмайды. 2016 жылы ÖAV гелискиге рұқсат беру мерзімін ұзартудың заңдылығына күмән келтірді. 2022 жылдың қаңтарында рұқсат мерзімі қайта ұзартылды, бұл Vorarlberg коалициялық үкіметіндегі Жасыл партияның қатаң сын-пікірлеріне, Vorarlberg аймақтық қоршаған ортаны қорғау бөлімінің теріс пікіріне және Bludenz аудандық әкімшілігінің ұқсас теріс пікіріне қарамастан жасалды. Гелискимен айналысатын Wucher компаниясы бұрынғыдай, 5 жылға рұқсат беруді сұрады. Бұл қызметке байланысты күшейіп келе жатқан сын-пікірлер, оның қоршаған ортаға ауыр зиян келтіретініне байланысты, қазіргі рұқсат 2,5 жылға дейін шектелді және 2024 жылы оны жаңарту күмәнді. Vorarlberg облыстық кеңесінің мүшесі Раух және ÖAV рұқсатты қайта қарастыратындарын немесе оған қарсы сот шараларын қолданатындарын мәлімдеді. Соңғы екі қысқы маусымда әрқайсысында шамамен 250 рейс жасалды, оған 1000-ге жуық адам қатысты.

Тау велосипедтері

Лех жаз және күз мезгілінде тау велосипедімен жүрушілер үшін де танымал мақсатты жер. Хекмайр және Джо Трансалп бағыттары Лехтен өтеді.

Жаяу жүру

Жаяу жүргіншілер Лех тауларын Лехквеллен рунде және Роберт Бош жолы арқылы зерттей алады. Лех аймағындағы көптеген жаяу жүру жолдарына жаз айларында ашық болатын инфрақұрылымдар мен «жаяу жүру автобустары» деп аталатын көліктер арқылы жетуге болады. Лехтен бастап Альпі тау клубының тұрақты және тұрақты емес бірнеше үйлеріне баруға болады.

Тұрақты оқиғалар

Гиннес рекордтар кітабына сәйкес, Ақ сақина (Der Weiße Ring) – әлемдегі ең ұзын шаңғы жарысы. Биіктігі 5500 метр, шаңғы трассасының ұзындығы 22 шақырым. Шаңғы спортын дамытушы Сепп Бильдштейн Ақ сақинаның бастамашысы болды, бұл шаңғы курорты 50 жылдан бері Лех, Цюрс, Цуг және Оберлех ауылдарын байланыстырып келеді. 1940 жылы Ақ сақинада алғашқы шаңғы көтергіші салынды, осылайша легендарлық шаңғы демалыс орнының негізі қаланды. 22 шақырым шаңғы трассасынан өзге, қысқы спортқа құмарлар үшін таудың көркем көрінісі, сондай-ақ панорамалық алаңдар мен өнер инсталляциялары да бар. Алғашқы жарыс 2006 жылы шаңғы курортының 50 жылдығына арналып өткізілді. Жаңа рекорд 44:10:75 минутты құрайды және 2010 жылдан бері Маркус Вайскопфқа тиесілі. Philosophicum Lech: Philosophicum Lech – философиялық, мәдени және әлеуметтік ғылымдар саласындағы ой-пікір алмасу, талқылау және кездесулерге арналған философиялық симпозиум. Ең үздік ғылыми эссе үшін «Трактат» сыйлығы табыс етіледі. Medicinicum Lech: Денсаулық сақтау және тамақтану мәселелерін қарастыратын қоғамдық денсаулық шарасы. Arlberg Classic Car Rally: 2017 жылы сегізінші рет 1908 жылдан 1973 жылға дейінгі 120 классикалық автомобиль Арльберг пен Цугспице арасында үш күн бойы «дөңгелек мұражай» ретінде саяхат жасады. Бұрынғы жол салушылардың еңбегін еске алу үшін, маршрут Лехтен басталып, Flexenpassgalerie арқылы Stuben-ге, содан кейін Wald am Arlberg-ке дейін жалғасады. Лех пен Цюрс арасындағы жол 1897 жылы ашылды және техникалық шедевр саналады. 2021 жылдың шілде айында Лех қаласында әлемдік әдебиет шедевріне арналған «Литерарикум Лех» әдеби фестивалі алғаш рет өтеді. 2021 жылғы премьерада неміс тіліндегі ең көне бестселлер – Ханс Якоб Кристоффель фон Гриммельхаузеннің «Simplicius Simplicissimus» романы түрлі аспектілерден қарастырылды.

Көркем шығармаларда

Лех – Оуэн Селаның «Бүркіттер алмасуы» атты көркем триллерінің оқиғасы орын алатын жер. Онда неміс және американдық құйрықшылардың тобы 1940 жылы диктатордың курортта болған кезінде Адольф Гитлерді өлтіруге тырысады. Кэрол Карнак, сонымен қатар Э.К.Р. Лорак ретінде де жазған «Қайыласқан шаңғылар – Альпі тағысы» детективтік романының оқиғалары Лондон мен Лехта ағылшын шаңғышыларының тобымен бірге өтеді. Алғаш рет 1952 жылы жарық көрген бұл кітап 2020 жылы Британ кітапханасының қылмыс классикасы сериясының бір бөлігі ретінде қайта басылды. Лех 2004 жылғы «Бриджет Джонс: Ақыл-ойының шегінде» фильмінің түсірілім алаңдарының бірі болды, онда Рене Зеллвегер қатысты.