Кіріспе

Автомобиль компаниясының немесе автокөлік моделінің символы капоттың алдыңғы ортасына орналастырылған сәндік капот әшекейлері.

Капот әшекейі (немесе капот безендіргіші, Британдық ағылшын тілінде – капот талисманы) – автомобиль компаниясын белгіше сияқты бейнелейтін, арнайы жасалған модель. Ол капоттың алдыңғы орталық бөлігінде орналасады және автомобильдер пайда болғаннан бері әшекей ретінде қолданылып келеді.

Шығу тегі

Жастарға арналған «Автомобильдер тарихы» атты кітап авторының айтуынша, алғашқы «капот әшекейі» – Египет фараоны Тутанхамонның көлігіне орнатылған, күнге бет бұрған сұңқар (жақсы ырысқа жеткізу үшін). Алғашқы жылдары автомобильдердің радиаторлары капоттан тыс, тордың үстінде орналасқан, сонымен қатар қозғалтқыштың салқындатқыш сұйықтығының температурасын көрсетуге мүмкіндік берген. Капот әшекейлері 1920-шы, 1930-шы, 1940-шы және 1950-ші жылдары танымал болды, көптеген автокөлік өндірушілер оларды өз машиналарын безендіру үшін қолданды. Олар автомобильдерді ерекшелеуге де қызмет етті, ал әшекейлердің дизайны жануарлар, мифологиялық кейіпкерлер және автоөндірушілердің логотиптерінен шабыт алды. 1911 жылдан бері барлық Rolls Royce машиналарындағы ортақ элемент – капоттағы «Экстази рухы», ол «визитка» рөліндегі және сәнділіктің символы ретіндегі мағынаны білдіреді. Автомобильдеріне әшекей немесе машина маскотын қосуды қалағандарға қосымша жабдықтарды ұсынатын нарық қалыптасты. Бұл – иесінің машинасына деген құрметін білдірудің немесе жеке стильде безендірудің бір жолы болды. Осы компаниялардың көпшілігі жұмысын тоқтатты, тек Англиядағы Louis Lejeune Ltd ғана сақталды. Базин, Пейе, Сайкс, Реневей және Лежун сияқты мүсіншілер бейнелер сияқты егжей-тегжейлі миниатюралық мүсіндер жасады. Америкалық Моторлар Корпорациясының (AMC) стилі вице-президенті Ричард Тигге сәйкес, капот әшекейлері «көркем туындылар» ретінде қарастырылды. Бір мүсінші кейбір капот әшекейлерін «әлбетте, жыныстық символ – еркектіктің символы» деп сипаттады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Nash Motors Джордж Петтиге өз машиналарын безендіру үшін киімсіз әйелдер бейнесін бейнелейтін капот әшекейлерін жасауды тапсырды. Петти өзінің қызын «Ұшқыш ханым» капотын жасау үшін пайдаланды, ол Nash үшін және 1950 жылғы «Airflyte» модельдерінің Ambassador және Statesman машиналары үшін табысқа жеткізді. Nash бұл танымал әшекейдің он жыл бойы өз машиналарын безендіру үшін төрт түрлі нұсқасын жасады, содан кейін антропоморфты емес капот әшекейлерін жобалады. Тигге «иелеріне жақсы сезім сыйлайтындықтан» немесе «кем дегенде машинаға жұмсалған ақшаны еске түсіретін» AMC Ambassador машиналарының жоғарғы деңгейі үшін капот әшекейін қайта әкелді. Кейінгі нұсқаларында 1973 жылғы Ford Thunderbird, 1974 жылғы AMC Ambassador және 1986 жылғы Jeep Wagoneer (SJ) сияқты соққы кезінде сынбай бүктелетін иілгіш (серіпті) капот әшекейлері болды. 1974 жылдан бастап Еуропалық Одақта барлық жаңа автомобильдер көліктің сыртқы түріне қатысты еуропалық директиваға сәйкес болуы керек. Rolls Royce талисманы қазір серіпті механизмге орнатылған, ол радиатор торшасына соққанда бірден қайтарылып алынады. Кейінгі сатылымға шығарылатын әшекейлер үшін EC 74/483 директивасына сәйкес келетін ажыратылатын нейлон бекіткіштері бар. Әшекейлер капоттан торға жылжытылды. Қазір олар тым әсемделген және аэродинамикаға зиянды деп саналады.

Брендтеу

Көптеген автокөлік өндірушілер өздерінің эмблемаларын көліктерінің капотына орналастыруды қалады. Boyce Motormeter оларға корпоративтік логотиптер немесе талисман-белгілер, сондай-ақ өз мүшелерін анықтау үшін арнайы капот эмблемаларын қалаған көптеген ұйымдарға мүмкіндік берді. Брендтің танылуы маңызды болып қалады, себебі фирмалар өз компаниясының бірдей SUV, седан немесе пикап көлігін басқа компанияның ұқсас SUV, седан немесе пикап көлігінен тек капот әшекейімен немесе бампердегі жазумен ажыратуға тырысады.

Дизайнның маңызы

Бастапқыда белгілі бір мақсатта жасалғанмен, капот орнамасы әсемдікке немесе символға айналды. Осының салдарынан радиатор қақпағы өнер нысанына айналып, көлікті жекелендіру құралы болды, "компанияның автомобильге қатысты көзқарасын көрсетеді" немесе "көліктің иесі туралы көптеген мәліметтер береді".

Өндірісте қолданылатын материалдар

Капот әшекейлері әдетте мыс, мырыш немесе қоладан құйылып, хроммен қапталады. Хромды қаптау мүмкін болмаған жылдары күміс немесе никель қолданылды. Кейбіреулері пластик, бакелит немесе түрлі түсті шыны сияқты басқа материалдарды да қамтыды. 1950 жылғы Ford Custom DeLuxe капотының әшекейі плексигластан жасалған. Ал кейбіреулерінде түнде жарық беру үшін шам болған. Pontiac 1955 жылға дейін жарықтандырылған үнді бас капот әшекейін пайдаланды, содан кейін оны ұшатын V дизайнымен ауыстырды. Ең танымал шыны талисманды Францияда Рене Лалик жасаған. Шыны талисманды сатушылар немесе өндірушілердің ішінде Францияда Sabino, Англияда Red Ashay және АҚШ-та Persons Majestic бар. Соңғы екеуі өнімдерін Чехословакияда жасатқан. Луи Лежун компаниясы сияқты, Лалик компаниясы да осы автокөлік дәуірінен сақталған компаниялардың бірі.

Жинақтауға жарамдылығы

Кейбір капот әшекейлері автомобиль иелерінен бөлек, басқаларға да тартымды болды, мысалы, 1950 жылғы Ford машиналарының капоттарында болған қызыл, ақ және көк түсті алтын арыстан жамылғыларын балалар өздерінің шляпаларын, белбеулерін немесе велосипедтерін безендіру үшін алып кетіп жатты. Компания бұл мәселені шешу үшін, бір-бір сұраған хат жазған барлық балаға тегін кішкентай жамылғы ұсынды. Ең ізделісті әшекейлердің бірі – Nash Petty капот әшекейі, ол барлық капот әшекейлерін жинаушылардың арасында ең көп жанкүйерге ие. Жинаушыларды қуанту үшін, түпнұсқа Nash әшекейінен "Ұшқан ханымның" көшірмесі жасалып жатыр.