Кіріспе

Нью-Бедфорд кит аулау мұражайы – Массачусетс штатының Нью-Бедфорд қаласында орналасқан мұражай, АҚШ. Бұл мұражай халықаралық кит аулау индустриясының тарихы, ғылымы, өнері және мәдениетіне, сондай-ақ Массачусетс штатының оңтүстік жағалауындағы Олд Дартмут аймағына (қазіргі Нью-Бедфорд қаласы және Акушнет, Дартмут, Фэрхейвен және Вестпорт қалалары) назар аударады. Мұражай 1903 жылы «Олд Дартмут тарихына қызығушылықты қалыптастыру және дамыту» мақсатымен құрылған Олд Дартмут тарихи қоғамы (ODHS) басқаруында. Содан бері мұражай өз ауқымын кеңейтіп, «табиғи ресурстардың таусылу салдары, индустрияның әртараптандырылуы және көпмәдени қоғамдағы төзімділік» сияқты жаһандық мәселелерді қамтитын бағдарламаларды қосты. Оның коллекциясында 750 000-нан астам зат бар, оның ішінде 3000 дана скреймшоу және 2500 кит аулау кемелерінің бор журналдары бар. Бұл екеуі де әлемдегі ең ірі коллекциялар, сонымен қатар бес толық кит қаңқасы да бар. Мұражай кешені 20 көрме галереясын қамтитын бірнеше жалғасқан ғимараттардан тұрады және Нью-Бедфорд кит аулау ұлттық тарихи паркінің ішіндегі бүкіл қалалық кварталды алып жатыр, бірақ ол тәуелсіз түрде жұмыс істейді. Мұражайда сондай-ақ көркем өнер коллекциясы бар, оның ішінде Нью-Бедфорд аймағында өмір сүрген немесе жұмыс істеген Альберт Биерштадт, Уильям Брэдфорд және Альберт Пинкхэм Райдер сияқты көрнекті американдық суретшілердің туындылары, сондай-ақ жергілікті өндірілген сәндік өнер, шыны бұйымдар мен жиһаз коллекциясы бар. Бұл коллекциялар 19 ғасырда Нью-Бедфордтың кит аулау порты ретінде дамуымен байланысты. Мұражайдың Борн ғимаратында 1916 жылы тапсырылған және әлемдегі ең үлкен кит аулау кемесінің моделі болып табылатын Lagoda орналасқан.

Тарих

1903 жылдың 7 қаңтарында «Evening Standard» газетінің тілшісі Эллис Л. Хоуланд тарихи қоғам мен мұражай құруға шақыратын мақала ұсынды: Менің ойымша, тарихи қоғамның қажеттілігі жақында ғана туған жоқ, Нью-Бедфорд және айналасындағы аймақтың тарихы басталғанда, бірнеше буын бұрын пайда болды. Бүгін біз осының жоғалуынан зардап шегіп отырмыз, және егер бұл жағдай өкінішті болса, ұрпақтар алдындағы борышымызды орындамағанымыз екі есе ауыр болады – осы кемшілікке жол беруге болмайды. Шынында, қоғамдық кітапханада немесе кейбір жеке коллекционерлердің қоймаларында бірнеше ескі журналдар сақталған, бірақ олардың тонналап қағазға айналып, қарапайым жуу машиналарын жасауға жұмсалғанын еске алғанда, тарихи қоғамның болмауы дерлік қылмыс сияқты көрінеді. 1903 жылдың 22 шілдесінде Ескі Дартмут тарихи қоғамын құрған 100 адам Уильям В. Крапоны, жергілікті заңгер және конгрессменді, президент етіп сайлады. Бастапқыда мұражай Pleasant және Union көшелерінің бұрышындағы масондық ложада экспонаттарды көрсету және сақтау үшін жалдаған бөлмелерді пайдаланды. 1904 жылға қарай мүшелерінің саны 700-ге жуыққа жетті, ал коллекциясы 560-қа жуық жәдігермен толықтырылды. 1906 жылы Генри Хатлстон Роджерс ОДХС-ке музей құру мақсатында Water Street көшесіндегі Commerce Bank ғимаратын сыйға берді. Бір жылдан кейін New Bedford кит аулау мұражайы ашылды. New Bedford кит аулау мұражайы 1910 және 1920 жылдары айтарлықтай өсті. 1914 жылы ODHS Фрэнк Вудты куратор және алғашқы штаттық қызметкер етіп тағайындады. 1915 жылы Эмили Борн әкесінің құрметіне Борн ғимаратын сыйға берді, Джонатан Борн-младший. Ол сондай-ақ 1916 жылы Борн ғимаратында салынған әкесінің кемесі «Lagoda» кемесінің жартылай көлемдегі моделін салуға қаржы жұмсады. 1922 жылы New Bedford-та түсірілген «Down to the Sea in Ships» фильмі, кит аулау тарихына деген жалпы қызығушылықты арттырды, онда көптеген New Bedford тұрғындары ата-бабаларының киімдерін киіп, эпизодтарда түсті. 1930 жылдары New Bedford кит аулау мұражайына жылына 4-10 мыңдай келуші келіп, олардың көпшілігі қаладан тыс жерлерден келген. 1935 жылы мұражай Энни Сибери Вудтың қалдырған Wood ғимаратымен кеңейтілді. 1936 жылы мұражай өзінің алғашқы кит қаңқасын алды, ол үш жасар дөңгелек кит, «Quasimodo» деп аталды. Куратор Уильям Трипптің сөзімен айтқанда: «Бұрын кейбіреулер бізді китсіз кит аулау мұражайы деп атағандай, енді біз китсіз емеспіз». 1953 жылы New Bedford-та «All the Brothers Were Valiant» кит аулау фильмінің тұсаукесері өтті. 1970 жылдардағы кит аулауға қарсы қозғалыс этнология кураторы Джон Р. Бокстоусты балық аулау туралы тарихи құжаттарды сақтаудың маңыздылығын қайта бағалауға және осы күнге дейін балық аулау туралы ең толық деректерді зерттеуге және жинауға итермеледі. 1996 жылы мұражай New Bedford Whaling National Historic Park құруда маңызды рөл атқарды, бұл ұлттық парк New Bedford-тың бірнеше тарихи орындарын қамтиды, соның ішінде Whaling Museum-ның қарсы бетінде орналасқан Seamen's Bethel. Мұражайда Ұлттық парк қызметінің көмегімен «The City that Lit the World» атты жиырма минуттық қысқа фильм көрсетіледі. 1996 жыл сонымен қатар алғашқы жылдық «Moby Dick» марафонының оқылу күні болды. 1998 жылы New Bedford кит мұражайы Азор теңіз мұрасы қоғамымен бірлесіп, Азор теңізшілері мен кит қайықтарын жасаушылардың АҚШ кит аулау тарихына қосқан үлесіне арналған Azorean Whaleman Gallery көрмесін құрды. 2000 жылдың тамызында Ирвин мен Джоан Джейкобстың қайырымдылығы арқасында Jacobs Family Gallery салынды. «Quasimodo» дөңгелек кит қаңқасы жаңа Jacobs Family Gallery-ге көшіріліп, «KOBO» (Blue Ocean King) деп аталған жас көк кит қаңқасымен бірге ілінді. 2001 жылдың қазанында Генри П. Кендалл 1955 жылы құрған және 1956 жылы ашқан Kendall Whaling Museum-ды New Bedford Whaling Museum-мен біріктіру туралы келіссөздер басталды. Бірігу 2001 жылдың қазанында аяқталды, ал Kendall Whaling Museum-ның артефакттары 2002 жылдың қарашасына дейін New Bedford Whaling Museum-ға көшірілді. Нәтижесінде мұражай коллекциясына 70 000-ға жуық экспонат қосылып, оның көлемі екі есеге артты. Осы экспонаттарды орналастыру үшін мұражай Johnny Cake Hill-дегі мұражай кампусынан батысқа қарай үш блокқа орналасқан Purchase Street-тегі бұрынғы банк ғимаратын сатып алды. Purchase Street ғимараты бірнеше жыл бойы мұражайдың ғылыми-зерттеу кітапханасына орналасқан еді, 2017 жылы ол негізгі мұражай кампусындағы жаңа ғимаратқа көшірілді. 2002 жылы New Bedford кит мұражайы Мелвилл қоғамымен серіктестік құрды және қазір олардың кең ауқымды Мелвилл коллекциясын ғылыми-зерттеу кітапханасында сақтайды. 2002 жылы мұражай сперма китінің қаңқасын алды, ал 2008 жылы өліміне жүкті болған Солтүстік Атлант мұхитының китінің қаңқасын алды. 2012 жылы Whaling Museum TLC телеарнасындағы «Four Weddings» эпизодында көрсетілді, себебі бір келін толық тойын мұражайда өткізді.

Лагода

Мұражайдың Джонатан Борн ғимаратында 1916 жылы Джонатан Борнның иелігіндегі "Лагода" кемесінің жартылай көлемінде салынған "Лагода" моделі орналасқан. "Лагода" моделінің ұзындығы 89 фут (27 метр), ал басты мачтасының биіктігі 50 фут (15 метр) болып, оны әлемдегі ең үлкен кит аулау кемесінің моделі етеді. Модель толыққанды жабдықталған және ұзақ кит аулау сапарына қажетті жабдықтардың бір бөлігін көрсетеді.

Азорлық китшілер галереясы

Борн ғимаратында сонымен қатар Азор аралдарының Оңтүстік Жаңа Англияның және әсіресе Нью-Бедфорд қаласының өсуі мен дамуына тигізген әсерін зерттейтін тұрақты көрме орналасқан. Бұл қалада белсенді Азор қауымдастығы бар. Көрмеде Азор аралдарындағы кит аулауға және арал тұрғындарының "кит кемелерінің көпірі" арқылы АҚШ-қа жаңа өмір іздеу саяхатына қатысты көптеген заттар ұсынылған. Көрмеде азорлық кит аулау кемесінің жартылай көлеміндегі моделі және азорлық кит аулаушысының қарау тұрағы – вигия көрсетілген.

Тереңдіктегі қаңқалар

Мұражайда бес толыққанды тіктелген кит қаңқасы бар: көк кит, жұмбақ кит, кашалот және жүкті анасы мен ұрығы Солтүстік Атлантиканың оң киті. Барлық үлгілер кездейсоқ немесе анықталмаған жағдайларда өлген жануарлардан алынған, және олар кит аулау салдарынан өлтірілмеген. Алғашқы алынған қаңқа – 1932 жылы қайтыс болған, 11 метрлік, үш жастағы, Квасимодо есімді жұмбақ кит. Көк кит – 20 метрлік, жас еркек, оның аты КОБО. Кашалот – 15 метрлік, 30 жастағы еркек. Оң киттердің арасында – 15 метрлік, 15 жастағы, Reyna есімді, он айлық жүкті болған анасы және оның ұрығы бар.

Олд Дартмуттағы Харбор Хоуп, 16021827

Бұл көрме 1602 жылы ағылшын саяхатшысы Бартоломеу Госнольдтың қоныс тебуінен бастап, кит аулау саласында Нью-Бедфордтың басымдыққа ие болуына дейін Олд Дартмут аймағын зерттейді. Ол дін, география және теңіз саудасымен байланысты мәселелерді қарастырады, олардың бірлескен әсері оңтүстік-шығыс Массачусетстің отарлық дамуына және Нью-Бедфорд портының табысына ықпал етті. 1827 жылға қарай Нью-Бедфорд порты Нантакеттен басып өтіп, АҚШ-тың ең ірі кит аулау орталығына айналды.

Жарияланымдар

Джонни Кейк Хиллден хабарлама. Нью-Бедфорд кит аулау музейінің үш жылда бір рет жарияланатын және мүшелеріне таратылатын журналы. Журналдағы тақырыптар: кит аулау тарихы, жергілікті тарих, теңіз және ландшафт суреттері, декоративтік өнер, көрмелер және лекциялар. Бланшетт, Дэвид. (2013 ж.) Xico: Ұл, Тышқан және Кит кемесі. Нью-Бедфорд, Массачусетс: Old Dartmouth Historical Society – Нью-Бедфорд кит аулау музейі. Бласдейл, Мэри Джин. (2012 ж.) Америкалық ландшафт және теңіз суреттері. Нью-Бедфорд, Массачусетс: Old Dartmouth Historical Society – Нью-Бедфорд кит аулау музейі. Франк, Стюарт М. (2012 ж.) Тапқыр ойлап шығарылған бұйымдар, ерекше өрнектелген: Нью-Бедфорд кит аулау музейіндегі Скримшоу. Бостон, Массачусетс: Дэвид Р. Годин, Нью-Бедфорд кит аулау музейімен бірлесіп. Каупила, Кит (2014 ж.) Бенджамин Рассел: Кит суретшісі, кәсіпкер. Нью-Бедфорд, Массачусетс: Old Dartmouth Historical Society – Нью-Бедфорд кит аулау музейі. Куглер, Ричард С. (1975 ж.) Жаңа Бедфорд және Ескі Дартмут: Аймақтың өткенінің суреті. Нью-Бедфорд, Массачусетс: Old Dartmouth Historical Society – Нью-Бедфорд кит аулау музейі. Куглер, Ричард С. (1978 ж.) Уильям Аллен Уолл: Нью-Бедфорд суретшісі. Нью-Бедфорд, Массачусетс: Old Dartmouth Historical Society – Нью-Бедфорд кит аулау музейі. Лапидс, Майкл. (2013 ж.) Арктикалық аймақтар: Уильям Брэдфордтың Гренландияға жасаған өнер экспедициясынан түсірілген фотосуреттерімен суреттелген. Бостон, Массачусетс: Дэвид Р. Годин, Нью-Бедфорд кит аулау музейімен бірлесіп. Лунд, Джудит Н. және басқалар. (2010 ж.) American Offshore Whaling Voyages, 1667–1927, I және II томдар. Нью-Бедфорд, Массачусетс: Old Dartmouth Historical Society – Нью-Бедфорд кит аулау музейі. Лунд, Джудит Н.; Уолл, Р. Майкл. (2013 ж.) Кеме үлгілері: Нью-Бедфорд кит аулау музейінен өнер және артефакттар. Нью-Бедфорд, Массачусетс: Old Dartmouth Historical Society – Нью-Бедфорд кит аулау музейі. Моника, Мария Ф. (2013 ж.) Дабнейлер: Азор аралдарындағы бостондық отбасы, 1806–1871. Нью-Бедфорд, Массачусетс: Luso American Development Foundation, Old Dartmouth Historical Society – Нью-Бедфорд кит аулау музейімен бірлесіп. Old Dartmouth Historical Society эскиздері. (1903–1994 жж.). Әр түрлі авторлардың Оңтүстік-Шығыс Массачусетс тарихына қатысты тақырыптары. Нью-Бедфорд, Массачусетс: Old Dartmouth Historical Society – Нью-Бедфорд кит аулау музейі.