Кіріспе

Лондондағы мұражай, Ұлыбритания басқа ұлттық теңіз мұражайлары

Ұлттық теңіз мұражайы (NMM) – Лондонның Гринвич қаласында орналасқан теңіз мұражайы. Ол Корольдік мұражайлар Гринвичінің бір бөлігі, Әлемдік мұра нысаны – Гринвич теңізіндегі мұражайлар желісі. Ұлыбританиядағы басқа мемлекеттік қаржыландырылатын ұлттық мұражайлар сияқты, оған жалпы кіру ақысы жоқ; көбінесе басқа мұражайлардан алынған көптеген туындылармен толықтырылатын көптеген қосымша галереялардағы уақытша көрмелерге кіру ақысы алынады.

Құрылысы және ресми ашылуы

Мұражай 1934 жылғы Ұлттық теңіз мұражайы туралы заңға сәйкес, Ұлыбритания Қаржы министрлігі тағайындаған сенімшілер кеңесі арқылы құрылды. Ол сэр Джеймс Кейрдтің (1864–1954) жомарт қайырымдылықтарының негізінде салынған. Король Георг VI мұражайды 1937 жылдың 27 сәуірінде ресми түрде ашты, ол кезде оның қызы, Елизавета ханшайым, Лондоннан Темза өзенімен бірге саяхат етті. Алғашқы директоры – сэр Джеффри Каллендер.

Жинақ

Гринвич ежелден-ақ теңіз және теңіз саяхатымен байланысты. Бұл жер римдіктердің жағаға тікелей түскен орны болды, Генрих VIII мұнда өмір сүрді, Теңіз күштерінің тамыры жағалауда қалыптасты, ал II Карл 1675 жылы «жерлердің бойлық координаталарын анықтау» үшін Корольдік обсерваторияны құрды. 1884 жылдан бері Гринвич орталық уақыты мен Бас меридианның отаны саналатын Гринвич, астрономиялық зерттеулердің ірі орталығы болды, ал әлемдік навигаторлар өз сағаттарын оның уақытына қарай келтіріп отырды. Мұражайда Ұлыбританияның теңіздегі тарихы бойынша әлемдегі ең маңызды жинақтар бар, онда екі миллионнан астам зат сақталған, соның ішінде теңіз өнері (британдық және 17 ғасыр голланд суреттері), картография, қолжазбалар, оның ішінде ресми мемлекеттік құжаттар, кемелердің модельдері мен жоспарлары, ғылыми және навигациялық құралдар, сондай-ақ уақытты өлшеу және астрономияға арналған құралдар (обсерваторияда орналасқан). Жинақта вице-адмирал Горацио Нельсон мен капитан Джеймс Кукқа қатысты картиналар да бар. Активті заем беру бағдарламасы коллекциядан алынған заттардың Ұлыбританияда және шетелде көрсетілуін қамтамасыз етеді. Мұражай Ұлыбританияның экономикалық, мәдени, әлеуметтік, саяси және теңіз тарихын, сондай-ақ оның бүгінгі әлемдегі салдарларын жақсырақ түсінуге ұмтылады. Мұражайда түрлі көрмелер ұйымдастырылады, мысалы, 2014 жылғы «Кеме сағаттары мен жұлдыздар», 2015 жылғы «Сэмюэл Пепис: Оба, От, Революция» және 2016 жылғы «Эмма Гамильтон: Ұсыну және Даңқ». Ұлттық теңіз мұражайының жинағына Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Мюрвик Германия теңіз академиясынан алынған заттар да кіреді, оның ішінде бірнеше кеме модельдері, картиналар мен тулар бар. Мұражай «тоналған өнер» деп сипатталған заттарды иеленгені үшін сынға ұшырады. Мұражай бұл мәдени заттарды Потсдам конференциясының қаулыларына сәйкес алынған «соғыс трофейлері» деп санайды. Мұражай жыл сайын өзінің ірі демеушісі, сэр Джеймс Кэрдтің құрметіне Caird медалін табыстайды. 2018 жылдың тамыз айының соңында бірнеше топ банкрот болған Premier Exhibitions компаниясының активі болған 5500 жәдігерді сатып алу құқығы үшін бәсекелесті. Ақырында Ұлттық теңіз мұражайы, «Титаник Белфаст» және «Титаник қоры», сондай-ақ Солтүстік Ирландия Ұлттық мұражайлары консорциум құрып, 5500 артефактты сатып алу үшін ақша жинады. Топ барлық заттарды бір көрме ретінде сақтауды жоспарлады. Океанограф Роберт Баллард бұл ұсынысты қолдады, өйткені ол еске алу заттарының Белфаст (Титаник салынған жер) және Гринвич қалаларында тұрақты түрде көрсетілетініне сендірді.

Гринвич ауданы

Мұражай 1934 жылы Гринвич Корольдік паркінде, бұрын Корольдік аурухана мектебі орналасқан ғимараттарда ресми түрде құрылды, одан кейін мектеп Саффолк графтығындағы Холбрукке көшірілді. Музейдің солтүстігіне орналасқан бақтар 1870-ші жылдардың соңында Гринвич пен Мейз Хилл станциялары арасындағы қазылып салынған және жабық туннельдің салынуынан кейін қайта жаңартылды. Бұл туннель Лондон мен Гринвич темір жолының соңғы бөлігінің құрамына кірді және 1878 жылы ашылды. 1999 жылы Рик Мэтер архитекторлары жобалаған және Heritage Lottery Fund қаржылаған, қазіргі Нептун алаңы орналасқан негізгі галереялардың толықтай қайта құрылуы аяқталды. 2008 жылы музей израильдік кеме қатынасының ірі кәсіпкері Сэмми Офердің жаңа галерея құруға 20 миллион фунт стерлинг сыйға бергенін хабарлады. 2016 мен 2017 жылдар аралығында Ұлттық теңіз мұражайына 2,41 миллион адам келді.

Принс Филип теңіз коллекциялары орталығы

Музейдің тағы бір орны бар, 2018 жылы ашылған Кидбруктегі Принц Филипп теңіз жинақтары орталығы. Онда жинақтың шамамен 70 000 данасы сақталады және экскурсиялық саяхаттар ұсынылады.

Ұлыбританияның басқа теңіз музейлері

Ұлттық теңіз мұражайы Корнуолл – толыққанды тәуелсіз мұражай, 1992 жылы құрылған FIMI (Falmouth International Maritime Initiative) бастамасының дамуы. Ол Гринвичтегі Ұлттық теңіз мұражайы мен Фалмуттағы бұрынғы Корнуолл теңіз мұражайы арасындағы ынтымақтастықтың нәтижесі болып табылады.