Кіріспе

Белгі түрі

Шаштараздың таяғы – шаштараздың өнерін танытатын, олар жұмыс істейтін орынды немесе дүкенді көрсету үшін қолданылатын белгі. Сауда белгісі, орта ғасырлардан бастау алатын дәстүр бойынша, спираль тәрізді боялған жолақтары бар (көптеген елдерде қызыл және ақ, бірақ Жапония мен АҚШ-та көбінесе қызыл, ақ және көк) таяқ немесе бағана. Таяқ қозғалмай тұруы немесе электр қозғалтқышының көмегімен айналуы мүмкін. "Шаштараз таяғы" – таныс көрініс және көптеген басқа жағдайларда заттарды сипаттау үшін қосымша метафора ретінде қолданылады. Мысалы, егер маяқтың шахтасы немесе мұнарасы күндегі көріну үшін спираль тәрізді жолақтармен боялған болса, онда маяқ "шаштараз таяғының" түстерімен боялған деп айтуға болады.

Шаштараз мен хирургияның пайда болуы

Орта ғасырларда шаштараздар клиенттерге хирургиялық операциялар жасап, тістерін де алып тастаған. Алғашқы бағананың жоғарғы жағында (қан сорушылар сақталған ыдыс) және төменгі жағында (қан жиналған ыдыс) латуньдан жасалған жуғыш ішкі ыдыс орналасқан. Бағананың өзі пациенттің процедура кезінде қан ағымын жеңілдету үшін ұстаған таяқты бейнелейді, ал спиральдік өрнек грек жылдамдық және сауда құдайы Гермес таяғымен байланысты болуы мүмкін, мысалы, ерте дәрігер ван Гельмонт өзін «Франциск Меркурий Ван Гельмонт, барлық нәрсенің ішіндегі философ, саяхатшы уақытша тұратын адам» деп сипаттаған. 1163 жылы Тур соборында дін қызметкерлеріне хирургия жасауға тыйым салынды. Осыдан кейін дәрігерлер хирургтар мен шаштараздардан ажыратылды. Кейіннен, 1210 жылы Парижде Жан Питард құрған Сент-Ком және Сент-Дамьен колледжі шаштараздардың рөлін ұзын көйлекті академиялық хирургтар және қысқа көйлекті шаштараз-хирургтар ретінде анықтады. Ренессанс дәуіріндегі Амстердамда хирургтар пациенттерге қан тамыздыруға (қызыл), сүйектерді қоюға немесе тістерді шығаруға (ақ) немесе егер шұғыл қажеттілік болмаса, шаш қыруға (көк) дайын екенін көрсету үшін түрлі түсті жолақтарды қолданған. Англияда Біріккен Шаштараз-Хирургтар компаниясы құрылғаннан кейін, заң бойынша шаштараз қызыл және ақ бағананы, ал хирург қызыл бағананы қолдануға міндетті болды. Францияда хирургтар өз кеңселерiн анықтау үшін бағанаға бекітілген ыдысы бар қызыл бағананы қолданды. Көк түс көбінесе АҚШ-тағы бағаналарда кездеседі, бұл ұлттық түстерге құрмет көрсету болуы мүмкін. Бұл түстердің тағы бір қияли түсіндірмесі: қызыл артериялық қанды, көк – веналық қанды, ал ақ – бинтті көрсетеді. 1950 жылға дейін АҚШ-та төрт шаштараз бағанасын өндіруші болды. 1950 жылы Уильям Марви (Миннесота штаты, Сент-Пол қаласы) шаштараз бағаналарын өндіруді бастады. Марви 1967 жылы 50 000-шы бағанасын жасады, ал 2010 жылға қарай 82 000-нан астам бағана өндірілді. Қазіргі таңда Уильям Марви компаниясы Солтүстік Америкада шаштараз бағаналарын өндіретін жалғыз компания болып табылады және жылына 500 бағана сатады (1960 жылдардағы 5100 бағанаға қарағанда). Соңғы жылдары айналатын шаштараз бағаналарының сатылымы айтарлықтай төмендеді, себебі шаштараздық шағын кәсіпорындар ашылуы сирек, ал көптеген жерлерде жылжымалы белгілерге тыйым салынған. Сент-Луис (Миссури штаты) тұрғыны Кокен 19 ғасырда шаштараздық орындықтар және түрлі бағаналар сияқты жабдықтар жасаған. 1905 жылға қарай АҚШ-та бағаналарды қолдану «азайған» деп хабарланған. Орегон штатының Форст-Гроув қаласындағы «Әлемдегі ең биік шаштараз бағанасының» биіктігі 22 метрді құрайды. Бұл таңбаны жарнама үшін үнемі қолдану дәріхананың көрмелік глобусына, темекі дүкендеріндегі үнді мүсініне және ломбардтың үш алтын шарларына ұқсас болды.

Шаштаразда пайдалану

Мүмкін, Рим империясының соңғы кезеңдерінде, және әлбетте, Ренессанс дәуірінен бастап индустрияландыруға дейін (кейбір жерлерде тіпті 1700 жылдарға дейін) "шаштараз-хирург" тіс жұлу, құса салу, гирудотерапия, қанатыру, клизма жасау, мүше кесу сияқты процедураларды да орындаған. Алайда, бүгінгі шаштараз таяқтары шаштараздық дүкендер шаш шашу және қырқу қызметтерін ұсынатынын ғана көрсетеді. Шаштараз таяқтары шаштараздық бизнесте дау тудырып отыр. АҚШ-тың кейбір штаттарында, мысалы, 2012 жылдың наурызында Мичиган штатында, шаштараз таяқтарына тек шаштараздық дүкендердің сыртында ғана рұқсат беруді, ал дәстүрлі сұлулық салондарына рұқсат бермеуді ұсынатын заң жобасы пайда болды. Шаштараздар мен косметологтар шаштараз таяғы символын пайдалану құқығы үшін бірнеше сот дауларына қатысты, бұл олардың әлеуетті клиенттерге шаш шашу қызметтерін ұсынатынын көрсетеді. Шаштараздар олардың кәсібіне байланысты дәстүрге орай шаштараз таяғын пайдалануға эксклюзивті құқықтары бар екенін мәлімдейді, ал косметологтар ерлер шашын қырқуға дайын екенін айтады (бірақ көптеген косметологтар штат заңдарына байланысты бритва қолдануға құқылы емес).

Проституциядағы пайдалану

Оңтүстік Кореяда шаштараз бағаналары шаштараздарда да, жезөкшелер үйлерінде де қолданылады. Шаштаразға маскировкаланған жезөкшелер үйлері, И발소 (ибальсо) немесе 미용실 (мийонгсил) деп аталады, көбінесе бір-біріне жақын екі бағананы қолданады, олар көбінесе қарама-қарсы бағытта айналады, бірақ осы мақсатта бір бағананы қолдану да жиі кездеседі. Шын шаштараздар, немесе 미용실 (миёнгсиль), көбінесе шаш кесу салондары болып табылады; шатасуды болдырмау үшін олар әдетте шашы ұзын әйелдің суреті және "шаш кесу салоны" деген жазуы бар бағананы қолданады.

Көрнекілік

Айналатын шаштараз бағанасы көзге көрінетін иллюзия тудырады, онда жолақтар бағананың айналасында емес, оның бойымен жоғары немесе төмен қарай қозғалғандай сезіледі.

Көрініс ұқсастығы

M17-нің "Қарлығаш" бөлігі, Сарышаян тұмандығындағы Омега тұмандығы шаштараздың жолақты бағанасына ұқсайды деседі. Шаштараз бағанасына ұқсас құрылымдар жасуша деңгейінде байқалған. Бұл құбылыстың әсері, пайда болуы мен себептері күмәнді және қарқынды зерттеулерге түрткі болып келеді. Мэтью Уокер түйіні – сәндік түйін, ол шаштараз бағанасының бір бөлігін еске түсіреді. Арқан ұшының тозуын болдырмау үшін қолданылады және шаштараз бағанасына ұқсайды. Өте әдемі болғанымен және тарихи жағынан ең көп қолданылған түйіндердің бірі болғанымен, қазіргі заманғы яхталарда көбінесе қолданылмайды және таныс емес. Синозавроптерикс (қытайша 中华龙鸟: zhonghua longniao) – қанаттарының қазбаланған іздерімен табылган алғашқы құс емес динозавр туысы, сондай-ақ түсі анықталған алғашқы құс емес динозавр. Ол Қытайда ерте креда кезеңінде өмір сүрген және Compsognathus-қа жақын туыс болған. Бұл Ляонин провинциясының әйгілі Джехол биотасынан табылган алғашқы құс емес динозавр туысы. Чжан "оның арқасы мен құйрығынан өтетін жіпшелер динозаврды қызғылт сары және ақ жолақты шаштараз бағанасына ұқсататын болған" деген қорытынды жасады. Бентонның айтуынша, мұндай жарқын өрнек "қанаттар алғаш рет түс көрсету үшін пайда болған" дегенді көрсетеді.

Мал шаруашылығы

Haemonchus contortus немесе "барбердің тірек құрты" – анемияға, мойынның ісінуіне (бөтелке жаққа) және жұқтырған қойлар мен ешкілердің өліміне себеп болатын паразиттік нематода, көбінесе жылы, ылғалды климаттағы жаз айларында. Адамдар да осы құрттармен жұғуы мүмкін.

Қабықшалар

Stenopus hispidus – бұл попкорн дәнін еске түсіретін, он аяқты бақақшалар тобына жататын, кейде "шабақты креветка" деп аталатын креветка тәрізді жәндік. Сондай-ақ, Stenopodidea қараңыз.

Энтомология

Жәндіктер әлемінде барбер полюсі шегірткесі, Дактилотум биколор кездеседі. Оны "суреттелген шегіртке" деп те атайды және ол "ең әдемі" шегіртке саналады.

Иктиология

Жарқын жолақтары мен түстерінің арқасында, қызылжолақты тасбалық (Sebastes babcocki) "шашкергіш таяғы" деп аталады. Басқа да аттары – бандит, қылмыскер, канарейка, Голливуд және испан туы.

Конфета

Ескі американдық таяқша тәттісі, кейде түрлі-түсті, бұралаған сыртқы түріне байланысты "шаштараздың жолақты тәттісі" деп те аталады. (Сондай-ақ, қант таяқшасын қараңыз.) "Тәтті жолақ" - қант таяқшасының түс схемасының жалпылама сипаттамасы. Көптеген басқа аттардың ішінде, бұл тәттіні Полкагрис деп те атайды.

Компьютерлік ғылым

Пайдаланушы интерфейсі дизайнында, күту уақыты белгісіз болған кезде прогресс жолақтарында «шашкершінің полюсі» сияқты үлгі қолданылады. Ол пайдаланушыға өңдеу жалғасып жатқанын көрсету үшін пульсацияланған индикатор сияқты қолданылады, бірақ өңдеудің қашан аяқталатыны белгісіз. «Шашкершінің полюсі» кейде мәтін жолы төмендегі жолда бір таңбаға қарай солға немесе оңға жылған мәтін үлгісін сипаттау үшін де қолданылады. CHARGEN қызметі осы үлгінің бір түрін жасап шығарады. Ол жадты, қатты дискілерді және принтерлерді тексеру үшін қолданылады. Осыған ұқсас үлгі ақпаратты қауіпсіз жою кезінде де қолданылады.

Электроника

Магниттік өрістер мен электр тоқтарының күші мен бағыты "магниттік резистивті барбер полюсі сенсоры" (сондай-ақ "герметикалық жақындық сенсоры" деп те аталады) арқылы өлшеніп, оның жұмысы математикалық формуламен сипатталады. Мұндай сенсорда тұрақты магниттік жолақтар мен магниттік резистивті жолақтар кезектесіп орналасқан. "Өткізгіш барбер полюсі жолақтары сенсор бойымен еңкейіп, тұрақты магниттік жолақ арқылы бір магниттік резистивті жолақты екіншісімен байланыстырады". Бұл сенсордың ішінде біртекті магниттік өріс құруға мүмкіндік береді, соның арқасында ол сыртқы магниттік өрістерге қарсы тұру қабілетін арттырады. Бұл технология сымсыз сенсорлық желілерде қолданылады, олар "маңызды зерттеу саласы ретінде көп назар аударды" және "навигация, әскери, айналағы ортаны сезіну, медицина және өнеркәсіптік салалар сияқты көптеген қолдануларда пайдаланылды". Әсіресе, орналасқан жерге байланысты мәліметтерді өңдеу және қызметтерге басымдық беріледі" (Музыка (акустикалық иллюзия) қараңыз, төменде).

Әуе және ғарыш ұшулары

Барбер полюсінде немесе барбер полюсінде ұстау термині – ұшқыштардың жаргоны, ол ұшақты максималды қауіпсіз жылдамдықпен ұшқызуды білдіреді. Биіктікте ұша алатын ұшақтардың жылдамдық көрсеткіші қызыл-ақ жолақты инеге ие. Бұл ине ұшақтың VMO (максималды жұмыс жылдамдығы) немесе – биіктікте – MMO (машинаның ең жоғары жұмыс жылдамдығы) жылдамдығын көрсетеді. Сондай-ақ, бұл ине VMO/MMO ауысу деңгейінен жоғары ұшақтың ең жоғары жұмыс істейтін Мах санын көрсетеді. Ұшақтың биіктігі артаған сайын ауаның тығыздығы мен температурасы төмендейді, дыбыс жылдамдығы да төмендейді. Дыбыс жылдамдығына жақын ұшақтар транссоникалық жылдамдықпен ұшқанда туындайтын соққы толқындарынан туындайтын дірілге ұшырайды. Осылайша, дыбыс жылдамдығы төмендеген сайын, ұшақтың қауіпсіз жұмыс істеу жылдамдығы да төмендейді. «Барбер полюсі» инесі осы жылдамдықты көрсету үшін қозғалады. Сондықтан «барбер полюсімен» ұшу дегеніміз – ағымдағы жағдайларда ұшақты ұшуға болатын ең жоғары жылдамдықпен ұшқызу. Барберполь – Аполлон және Шатл бағдарламалары кезінде қолданылған индикаторлардың жолақты шығысын сипаттау үшін қолданылатын сөз. Әдетте индикатор қосқыштың астына орналастырылады. Қосқыш қосылғанда және қосылу орындалғанда, нәтижесіндегі қосылу жеке электр желісі арқылы барберполь индикаторына сұр және ақ жолақты үлгі түрінде жіберіліп, астронавтқа орындалған әрекетті растайды. Мұндай барберполь индикаторлары бар қосқыштар «қайта байланыс қосқыштары» деп аталды. Аполлон басқару модульдеріндегі әртүрлі индикаторлар тиісті жүйе іске қосылмаған кезде барберпольді көрсетті. Астронавт Джим Ловеллдің Аполлон 13 апаты кезіндегі радио хабарламаларының транскрипциясында жүйе көрсеткіштерін «барберленген» деп сипаттағанын табуға болады. Барберполь сөзі Space Shuttle News Reference Manual және NASA/KSC аббревиатуралар тізіміндегі көптеген жүйелердің сипаттамаларында кездеседі. Бірінші және екінші дүниежүзілік соғыстар кезінде бұл үлгі ұшақтарды анықтау үшін таңба ретінде де қолданылған. 1919 жылдың басындағы 94-ші әуе эскадрильясының USAS-қа қарасты Spad XIII ұшақтары барбер полюсінің әртүрлі үлгілерін қолданды, оның ішінде: лейтенант Дадли «Red» Outcault-тың «Барбер полюсі»; капитан Рид Чемберстің S.16546 «Flag Bus»; және лейтенант Джон Джефферстің «Rising Sun».

Ұша балық аулау

Ау-Сабл өзенінде көгілдір балық аулауда қолданылатын, өзен гиді Ерл Мадсеннің "Мадсеннің шаштараз таяғы" – "Стоунфлай" көрінісінде жасалған, "көк қоңыр түсті қанаттары төмен қарай байланған" дәстүрлі Мичигандық шыршасы. Мадсеннің парашют пішіндегі Барбер Полл шыршасының суреті.

Құмар ойындар

"Барбер полюсі" дегені – зарада қолданылатын келекелі сөз, ол "әр түрлі номиналды тікелей төлемдердің" (gaming cheques) араласуын білдіреді. Әр түрлі номиналды ставкалар жасағанда, "ең үлкен номиналды төменге қою қағидасы" сақталуы тиіс.

Парашютпен ұшу

Screaming Eagles 101-ші Әуе шабуылдық дивизиясының (Air Assault) Команды парашют көрсету тобы, Форт Кэмпбелл, Кентукки штатында орналасқан, көрсетулер кезінде "шаштараз таяқшасы маневрі" (сондай-ақ "Эстафета" деп те аталады) орындайды. Растығы дәлелденбеген дереккөз: күні=2010 жылдың қарашасы. Екі парашютист ұшақтан секіріп, еркін құлау кезінде денелерін біріктіріп, байланысады. "Бірге келген соң, олар ағаштан жасалған таяқшаны алмастырып, денелерін аспанда алып шаштараз таяқшасының көрінісін тудырады". Тағы бір парашюттік қолданылуы – парашют сызықтарының "басыңыздың артында" түйісіп, негізгі парашютіңізді кесіп, қосалқы парашютті тарту қажеттігін білдіреді.

Метеорология

Ұлттық мұхит және атмосфералық басқару басқармасының мәліметінше, "барбер полюсі" – ауа райы мен дауылдарды бақылаушылардың күркіреген дауылдың жоғары көтерілісін, барбер полюсінің жолақтарына ұқсас қисық бұлт сызықтарымен сипаттау үшін қолданатын сленгтік термин. Бұл құрылым әдетте жоғары көтерілістің алдыңғы жиегінде ең анық көрінеді, ал артқы жағынан келетін құрғақ ауа көбінесе жоғары көтерілістің артқы жағындағы бұлттарды тоздырады. Қараңыз: Суперклетка. Суперклетка/шаштараз полюсінің суреті. NOAA Ұлттық Ұраганды зерттеу зертханасының Ұраганды зерттеу флотының маңызды бөлігі – Lockheed WP-3D Orion (P-3) ұшағы. Оның алдыңғы жағынан шығып тұратын қызыл және ақ жолақтары бар екі "барбер полюсі" сынамасы, сондай-ақ құйрықтық Доплер ауа райы радарі және қанаттарынан ілінген ерекше құралдар бар.

Кітап сатушылар

Қызыл немесе рубрикалық постыларды кейде кітап сатушылар Англияда 1800 жылға дейін қолданған. Уильям Робертс "Лондонның кітап іздеушісі" еңбегінде Лондонның Кіші Британия ауданындағы XVIII ғасырдағы кейбір кітап дүкендері мұндай бағаналарды орнатқандығын хабарлайды: Николс [1816 жылы] әдеби анекдоттарын жариялағанға дейін бірнеше жыл бұрын, екі кітап сатушы Кіші Британияда бір-біріне жақын жерде рубрикалық постыларын орнатқан. Бұл рубрикалық постылар бір кезде кітап дүкенін шаштараздың бағанасы сияқты танымал еткен. Сеуэлл (Корнхилл) және Кекет пен Де Хондт (Странд) осындай ерекше сауда белгілерін пайдаланған соңғылардың бірі болды.

Шекаралық және жолақты белгілеулер

Ішкі Германия шекарасының бекіністері арасында, Шығыс Германия мен Батыс Германия арасындағы бейтарап аймақты белгілеу үшін, шамамен 500 фут (152 метр) қашықтықта 2622 шаштараз сияқты белгілер орналастырылды. 41-ші жауынгерлік инженерлік полк, Канада әскери инженерлерінің бір бөлігі, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 16000-нан астам ерекше «шаштараз» жол белгілерін жасап, жеткізіп берді.

Канадалық әскери-теңіз тобы

Белгілі Барбер Поул тобы бастапқыда Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Канадада салынған 120 Flower класындағы корветтер тобы болды, олар негізгі міндеті ретінде жүк тасымалдаушы кемелердің колонналарын қорғаумен жүктелді. Бастапқы топ – С3 эскорт тобы. Осы кемелер тобы, түтіктеріне қызыл және ақ «шашақ» жолақтары салынған, қазіргі Канада Корольдік Әскери-теңіз флотында әлі де өкілдік етеді: Атлантика флотының барлық кемелері осы айырма белгісін тағайындалған. Бұл – «Гүлдер» класындағы соңғы қалған корвет.

Навигациялық көмек ретінде күн белгілері

Барбер бағанасының мотиві маяктар үшін күн белгісі және навигациялық құрал ретінде қолданылған. White Shoal Light – АҚШ-тағы жалғыз "барбер бағанасы" маяғы және Мичиган штатының "Біздің маяқтарымызды сақтайық" номерлік тақтасында бейнеленген. Дегенмен, қара және ақ спиральді күн белгілері басқа маяқтарда да кездеседі, мысалы, Кейп-Хаттерас және Сент-Огастин маяқтарында. Барбер бағанасы арналық белгілері кейде Тамаки өзенінде қолданылады.

Музыка (акустикалық иллюзия)

Шепард тоны «дыбыстық шаштараз» және есту иллюзиясы ретінде сипатталған. Сенімсіз дереккөз: date=November 2010. «Барберпол фланжингі», сонымен қатар «шексіз фланжинг» дыбыстық иллюзиясы ретінде белгілі, Шепард тонының әсеріне ұқсас. «Barberpole Flanger» – мұндай ашық кодты VST аудио плагинінің бір түрі (төрт түрлі алгоритммен). «Фланждық» дыбыс тек бір бағытта («жоғары» немесе «төмен») шексіз қозғалып тұрғандай сезіледі, ал алға-артқа қозғалмайды. «Барберпол фазері». Роджер Шепардтың бастапқы жұмысында Макс Мэтьюс жазған компьютерлік бағдарлама қолданылған. Дегенмен, осы әсерді «Шепард функциясы генераторы» деп аталатын құрылғымен басқарылатын аналогты синтезатор арқылы да жасауға болады. Харальд Боде (Moog вокодерін танымал еткен) 1980-ші жылдары сатылымға шығарылған «барберпол фазері» деп аталатын тіреулі құрылғыны ойлап тапты. Сенімсіз дереккөз: 2010 жылдың қарашасы. Сондай-ақ қараңыз: Buchla 200 сериясы Электрлік музыка қорапшасы және Buchla 200e.

Тауар белгісі

Барбасоль балқылары шаштараз бағанасының өрнегін пайдаланады. Балқының өрнегі – Барбасольдің тіркелген тауар таңбасы.