Кіріспе

Шашты бритвамен немесе басқа да жиектелген құралдармен алып тастау. Бритва қолдану

Қырқу – бұл шашты бритвамен немесе басқа да жиектелген құралдармен алып тастау, оны тері деңгейіне дейін немесе басқаша кесу. Қырқу көбінесе ерлер беттегі шашын, ал әйелдер аяқ және қолқаптағы шашын алу үшін қолданады. Егер ер адам сақалын толығымен алып тастаса, ол таза қырқылған деп аталады. Ерлер де, әйелдер де кейде кеуде, құрсақ, аяқ, қолқап, кіндік аймағындағы немесе басқа дене мүшелеріндегі шашын қырқады. Бас қырқу ерлер арасында көбірек таралған. Ол көбінесе діни амалдармен, қарулы күштермен және жүзу, жүгіру, бодибилдинг және экстремалды спорт сияқты кейбір бәсекелестік спорт түрлерімен байланысты. Тарихта бас қырқу қорлау, жазалау, тазару немесе билікке бағыну үшін қолданылған. Жақында бас қырқу, әсіресе, қатерлі ісік ауруларын зерттейтін және оларға көмек көрсететін қайырымдылық ұйымдарына қаражат жинау мақсатында қолданылды. Кейде қатерлі ісікпен ауыратын науқастар да емдеу барысында шашы түсуі мүмкін болғандықтан шашын қырқады.

Тарих

Шашты қырқу құралдары пайда болғанға дейін, шашты екі қабықпен немесе су мен өткір затты пайдаланып алып тастауға болар еді. Шамамен 3000 жыл бұрын мыс құралдары жасалған кезде мыс бритвалар ойлап табылды. Осы кезде жеке гигиенаны эстетикалық тұрғыдан қарастыру идеясы пайда болған болуы мүмкін, бірақ египеттік дін қызметкерлері одан бұрын осыған ұқсас амалдар қолданған болуы мүмкін. Александр Македонский Македониялық әскерлерінің сақалдарын шайқауды қатаң талап еткен, өйткені олардың жаулары оларды ұстап алуынан қорқыпты. Кейбір американдық тайпаларда британдық отарлаушылармен байланыс жасаған кезде ерлер мен әйелдердің барлық дене шашын алып тастау қалыпты жағдай болған. Тік бритвалар 18 ғасырдан бері Англияның Шеффилд қаласында өндіріліп келеді. Қауіпсіз бритвалар кем дегенде 1876 жылдан бері бар, сол кезде Фредерик және Отто Кампф ағайындары бір жақты Star қауіпсіз бритвасын патенттеген. Бұл, негізінен, тік бритваның кішкентай бөлігі, иілгіш механизм арқылы тұтқаға бекітілген. Әр шайқау алдында пышақты арнайы ұстағышқа бекітіп, былғары белбеумен жібітіп, қайтадан бритваға орнату қажет еді. Біраз уақыттан соң пышақты кескішпен қайталау қажет болатын. 1895 жылы Кинг Камп Жилет екі жағынан өткірленген, арзан, бір рет қолданылатын екі жақты қауіпсіз бритва ойлап тапты. Ол 1901 жылға дейін жұмыс істейтін, патентке ие модельді жасады, ал коммерциялық өндіріс 1903 жылы басталды. Бритва Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде танымал болды, сол кезде АҚШ әскері әскери қызметшілеріне Жилеттің шайқау жинақтарын беруді бастады: 1918 жылы Жилеттің қауіпсіз бритва компаниясы 3,5 миллион бритва мен 32 миллион пышақ сатты. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін компания бритва бағасын 5 доллардан 1 долларға төмендетті (1921 жылғы 5,0 доллар шамамен <есептелген сомаға> тең, ал 1921 жылғы 1,0 доллар шамамен <есептелген сомаға> тең), бұл танымалдылықтың тағы бір үлкен өсуіне әкелді. Екінші дүниежүзілік соғыс Gillette компаниясына өзінің барлық бритва өндірісін және көп бөлігін пышақ өндірісін АҚШ әскеріне жұмсауға бұйрық берген кезде пайдаланушылардың осындай өсуіне себеп болды. Соғыс кезінде әскерилерге 12,5 миллион бритва мен 1,5 миллиард пышақ берілді. 1970 жылы Wilkinson Sword пластикалық картриджге орнатылған бір пышақты "байланысты пышақ" бритвасын ұсынды. 1971 жылы Gillette екі пышақты Trac II картриджді бритвасын шығарды. Gillette бұл екі пышақты дизайнды біраз уақыт бойы жетілдіріп, иілгіш басы, майлағыш жолағы және серіппелі пышақтары бар жаңа бритваларды енгізді, содан кейін 1998 жылы үш пышақты Mach3 бритвасын ұсынды.

Шаш алу әдістері

Жұқалауды жүзбе-жүзді қылыш немесе қауіпсіз қылышпен (қолмен немесе ылғалды шалу деп аталады), немесе электрлік қылышпен (құрғақ шалу деп аталады) немесе сақал қырқу машинасымен жасауға болады. Толық сақалды алу үшін көбінесе шаштың көлемін азайту үшін қайшы немесе электрлік (немесе сақал) қырқу машинасы қолданылады, бұл процесті жеңілдетеді.

ылғалды қырқу

Қолмен ұсталатын екі түрлі қырғыш бар: тік қырғыш және қауіпсіз қырғыштар. Қауіпсіз қырғыштар екі қырлы, бір қырлы, инъекциялық, картридждік және бір рет қолданылатын қырғыштарға бөлінеді. Екі қырлы қырғыштар осылай аталады, себебі олар қолданатын пышақтың екі жағында екі өткір қыры болады. Қазіргі көп жапырақты картридж өндірушілері бәсекелестерінен көбірек немесе азырақ жапырақтары бар екенін көрсету арқылы өнімдерін ерекшелендіруге тырысады, әрқайсысы өз өнімінің қолжетімді бағамен жақсырақ шашу сапасын беретінін айтады. Шашты ылғалдандырудан бұрын, шашылатын жерді әдетте жылы немесе ыстық сумен жуу арқылы душқа түсіру немесе ваннаға отыру қажет. Бұл шашты көтеріп, жұмсартады, олардың ісінуіне себеп болады. Бұл кесуді күшейтеді және кейде шаштың тері бетінен сәл төмен кесілуіне мүмкіндік береді. Сонымен қатар, шаш шашу кезінде көбік шашылмаған жерлерді көрсетеді. Сабын қолданғанда, әдетте ұзын, жұмсақ қылшықты шашу щеткасымен қолданылады. Щеткамен бетке, шашуға арналған ыдысқа, науаға немесе алақанға жұмыс істеп, пайдалануға жарамды көбікке айналдырылады. Қауіпсіз және тік қырғыштарды қолданғанда кесулер жиі болатындықтан, ылғал шашу әдетте бірнеше рет жасалады. Мақсат – бір ретте барлық шашты алып тастаудың орнына, әр ретте шаштың мөлшерін азайту. Бұл кесулер, ыңғайсыздық және кіріккен шаштар қаупін де азайтады. Шашу кезінде пайда болған кесулерді жабу үшін алюминий блоктары мен стиптикалық қарындаштар қолданылады.

Шашқарудан кейінгі су

Қырқуды аяқтағаннан кейін кейде лосьон немесе балзам қолданылады. Оның құрамында кесулерден инфекцияның алдын алу және терінің тітіркенуін азайту үшін тартқыш зат ретінде әрекет ететін изопропил спирті сияқты антисептикалық зат, сондай-ақ хош иіс және бет терісін жұмсартуға арналған ылғалдандырғыш болуы мүмкін.

Электрлік қырқу

Электрлік қырқыш (электрлік қырқыш машинасы) терімен тікелей жанасуын болдырмайтын тесіктелген металл экранның артында орналасқан тербеліс немесе айналмалы пышақтар жиынтығынан тұрады және ол қайшының екінші пышағы сияқты жұмыс істейді. Қырқыш теріге жақын келгенде, қылдар экрандағы тесіктер арқылы өтіп, қозғалмалы пышақтармен кесіледі. Кейбір конструкцияларда пышақтар айналмалы цилиндр түрінде болады. Ал басқаларында – бірі немесе бірнеше айналмалы дискілер немесе тербеліс пышақтар жиынтығы қолданылады. Әрбір конструкцияның терідегі ең жақсы қырқу үшін оптималды қозғалысы бар, ал өндірушілер осыған қатысты нұсқаулар береді. Әдетте, дөңгелек немесе цилиндрлі пышақтар (айналмалы типтегі қырқыш) дөңгелек қозғалыспен, ал тербеліс пышақтар (фольга типтегі қырқыш) солға және оңға қозғалады. Hitachi компаниясы роторлық пышақтары бар фольга типтегі қырқыштарды жасады, олар дөңгелекті шабыншының пышақ жинағына ұқсас жұмыс істейді. Алғашқы электрлік қырқышты 1928 жылы Джейкоб Шик ойлап тапқан. Электрлік қырқудың басты кемшіліктері – ол қырқу машинасымен қырқу сияқты жақын қырқамайды және электр қуатының көзіне мұқтаж. Артықшылықтарына теріге сирек кесу, жылдам қырқу, су мен көбік қажеттілігінің болмауы жатады. Электрлік қырқудың бастапқы құны жоғары, өйткені қырқыштың өзі қымбат, бірақ ұзақ мерзімді шығындар айтарлықтай төмен болуы мүмкін, себебі кесу бөліктерін шамамен 18 ай бойы ауыстырудың қажеті жоқ және көбіктік өнім қажет емес. Кейбір адамдар электрлік қырқышты қолданғанда, шаштарының теріге кіріп кетуі (псевдофолликулит барбэ, сондай-ақ бритвадан соққылар деп те аталады) байқалмайды. Жақша шашқа қарағанда, электрлік қырқуға арналған лосьондар қылдарды қатайтуға арналған. Қатайту алкоголь ерітінділерін және изопропил миристат сияқты майсыздандырғыштарды қолдану арқылы фолликулаларды кептіру арқылы жүзеге асырылады. Терінің тітіркенуін азайту үшін лосьондар да сатылады, бірақ электрлік қырқу әдетте кез келген майлауды қажет етпейді. Серіппелі механизммен жұмыс істейтін механикалық қырқыштар да жасалған, бірақ 20 ғасырдың соңында олар сирек кездесе бастады. Мұндай қырқыштар серіппені керген сайын екі минутқа дейін жұмыс істей алады және электр розеткасы немесе батареялар қажет емес. "Монако" брендіндегі мұндай қырқыштар 1960 және 1970 жылдары Аполлон миссиялары кезінде американдық ғарыш сапарларында қолданылған.

Кесуші

Шаш қырқу машинасының жиегінде тісті екі жақын жатқан пышақ бар. Бір пышақ, екіншісі қозғалмай тұрған пышақпен қатар қозғалады, осылайша тістер олардың арасына түскен шашты кеседі. Шаш қырқу машинасының басты артықшылығы, қыру құралдарынан өзгеше, ұзын сақалды тиімді және жемісті түрде қысқа етіп қыруға болады, соның ішінде қыруға дайындық ретінде де қолдануға болады.

Аборттар

Шаш алудың көптеген қосалқы әсерлері болуы мүмкін, оның ішінде кесулер, сызаттар және тітіркену. Көптеген қосалқы әсерлерді жаңа пышақ қолдану, жеткілікті мөлшерде майлау, шаштың өсу бағыты бойынша қырқу және пышақты теріге басып қысудан аулақ болу арқылы азайтуға болады. Шаш алуға арналған щетка шашты көтеріп, майлауды таратуға да көмектеседі. Кейбір тұтынушы елдеріндегі косметикалық нарықта осы әсерлерді азайту үшін көптеген өнімдер ұсынылады; олар көбінесе зардап шеккен жерді құрғатады, ал кейбіреулері шашты сыртқа шығаруға көмектеседі. Шаш алатындардың кейбіреулері тек бір пышақты немесе сыммен оралған, теріге жақын қырқымайтын пышақты пайдалануды қалайды. Ал кейбіреулерінің терісі пышақпен шаш алуға шыдамайды; олар шашты тері бетінен ерітетін шаш алу ұнтақтарын қолданады немесе сақал өсіреді. Кейбір анатомиялық бөліктерге, мысалы, мошонкаға, терінің беті тегіс болмағандықтан, ұрықтар суықта қысқарғанда немесе жылыда төмен салбырағанда, арнайы күтім мен жабдықтар қажет.

Қиғалар

Шаш алу кезіндегі кесіктер шамамен он бес минутқа дейін қанауы мүмкін. Кесіктердің себебі, пышақтың кесу осіне перпендикуляр қозғалуы немесе терідегі дөңгелектердің үстінен (пышақ кесіп өткенде) жүйелі түрде шаштану болуы мүмкін. Сондықтан, акне болғанда кесіктер жиірек кездеседі, сондықтан ерекше сақтық қажет. Жаңа, өткір пышақ қолдану, сондай-ақ теріні дұрыс тазалау және майлау кесіктердің алдын алуға көмектеседі. Кейбір қырыққыш пышақтарын шығаратын компаниялар, қоқыспен айналысатын адамдардың жарақаттануын болдырмау үшін қоқыс жинауға арналған контейнерлерді қосады.

Бұршақ күйді

Жақша күйдіру - бұл өтпес жиекпен немесе дұрыс техника қолданбау салдарынан терінің тітіркенуі. Шаш өсуі басталганда (тері жабық қалғанда) шаш қырққаннан кейін 2-4 минуттан кейін жеңіл бөртпе ретінде көрінеді және ауырлығына қарай бірнеше сағаттан бірнеше күнге дейін жоғалады. Ауыр жағдайларда жақша күйдіруге жақша дөңгелектері де қосылуы мүмкін, онда қырқылған шаштардың айналасындағы аймақта қызыл ісінулер немесе іріңдік бөртпелер пайда болады. Шаш қырқу кезінде пайда болатын бөртпелер көбінесе майлаудың жеткіліксіздігін көрсетеді. Жақша күйдіру - жиі кездесетін мәселе, әсіресе бикини аймағы, қосымша шаш, қолқаптар, кеуде және сақал сияқты сезімтал тері аймақтарындағы жуан шашты қырқатын адамдарда. Бұл жағдай шашты тым жақын қырқу, өтпес жиекпен қырқу, құрғақ қырқу, қырқу кезінде тым көп қысым көрсету, тым жылдам немесе дөңгелек қырқу немесе шаш өсуіне қарсы қырқудан туындауы мүмкін. Жақша күйдірудің алдын алу жолдары: теріні ылғалды ұстау, қырқу щеткасын және көпіршікті пайдалану, ылғалдандыратын қырқу гелін қолдану, шаш өсу бағытында қырқу, тым жақын қырқуға қарсы тұру, ең аз қысым көрсету, қырқудан кейін қырынудан немесе тітіркенуден аулақ болу, қырқылған аймаққа тітіркендіретін өнімдерді (эссенция, парфюмерия және т.б.) қолданудан аулақ болу және алоэ вера немесе басқа да жұмсартқыштар бар қырқудан кейінгі кремді қолдану. Жылы, ылғалды матаны теріге қою да көмектеседі, себебі ол шашты жұмсартады. Бұл қырқу кремінен бұрын шашқа май жағу арқылы да жасалуы мүмкін. Кокос майы, шай ағашы майы, лаванда майы сияқты эфир майлары қырқудан кейін теріні тыныштандыруға көмектеседі. Олардың қабынуға қарсы, антисептикалық және бактерияға қарсы қасиеттері бар. Кейбір жағдайларда көп жиекті жақшалар теріге тым жақын қырқып, тітіркенуге себеп болуы мүмкін. Бұл мәселені бір немесе екі жиекті жақшаға ауысып, қырқу кезінде теріні созбау арқылы шешуге болады. Бұл сенім ешқашан қырқылмаған шаштың терідегі түкшеден шыққанда табиғи түрде біртіндеп кемитініне байланысты пайда болды, ал қырқылғаннан кейін біртіндеп кемейді. Сондықтан, қырқылған шаш қалыңдау көрінуі мүмкін және әрбір қырқылған жіптің өткір жиектерінен қалың сезілуі мүмкін. Қысқа шаш ұзын шаштан гөрі "қатаң" (кем икемді) болғандықтан да осы әсерге себеп болады. Шаш өскеннен кейін қараңғырақ көрінуі мүмкін, себебі ешқашан қырқылмаған шаш күнге ұшырағаннан кейін көбінесе ашық түсті болады. Сонымен қатар, адам жасы ұлғайған сайын, бет пен денедегі шаш қалыңдап, көбірек өседі. Мысалы, жасөспірімдер 16 жас шамасында беттерін немесе аяқтарын қырқуды бастауы мүмкін, бірақ жасқа толған сайын шаштары көбірек және қалыңдап өсе бастайды, бұл кейбір адамдарды қырқуға байланысты деп ойлауға әкеледі, бірақ шын мәнінде бұл жетілу процесінің бір бөлігі ғана.

Сүнниттер

Исламның классикалық құқық ғылымы мен теологиясының көрнекті өкілі Абдулла б. Әби Зайд өзінің "Рисала" еңбегінде былай дейді: "Пайғамбар (саллаллаһу аләйһи уә сәлләм) сақалды қырқымауға, қалың өсуіне және кеспеуге бұйырған. Мәлік: «Егер сақал тым ұзын болса, одан кесуге еш қарсылық жоқ» деді. Мәлік айтқан сөзді бірнеше сахаба мен ізбасарлар да айтқан."

Мұсылман ғалымдары барлығы бірауыздан басқа шашын түгелдей қырқудың, ал қажылық кезінде шашты қысқартудың артық екендігіне келіскен. Мұхаммед пайғамбар (саллаллаһу аләйһи уә сәлләм) шашын түгелдей қырқағаны дәлелденген, және ол шашын қырқып немесе шашын кескендерге дұға жасаған. Ислам сондай-ақ, иттің және қолқаптың шашы сияқты дене шаштарын үнемі (40 күн сайын) қырқуға немесе жұлып алуға үйретеді. Шиа және Сунни риуаяттарында Пайғамбар (саллаллаһу аләйһи уә сәлләм) былай деген: «Аллаға және ақырет күніне сенетін адам иттің шашын қырық күннен кешіктірмеуі керек».

Шииттер

Шиа ғалымдарының пікірінше, сақалдың ұзындығы жұмсақ еңістен (немесе білезік енінен) аспауы керек. Жүзді қырқуға рұқсат етіледі, бірақ оны қыру харам (тыйым салынған).

Иудаизм

Леуіліктер 19:27-де бас шашының және сақалдың шетін қырқуға тыйым салынғандықтан, сақтық сақтайтын яһуди еркектері сақалдарын қырқуда белгілі шектеулерге бағынады. Осы аятта қолданылған еврей сөзі, нақтырақ айтқанда, теріге жақын қыруды білдіреді; раббилер әртүрлі уақыттарда және жерлерде оны көптеген жолмен түсіндірген. Шашты екі пышақ арасында емес, пышақ пен тері арасында кесетін қайшы және электрлік қырғыштар сияқты құралдарға рұқсат етіледі.

Сикхизм

Кездейсоқ Сикхтер де шаштарын қырқып алмау дәстүрін сақтайды.