Кіріспе

Американдық актер, комедияшы және әнші (1908–1985)

Гарольд "Хал" Пирри (25 шілде, 1908 – 30 наурыз, 1985) – радио, фильмдер, теледидар және анимациядағы американдық актер, комедияшы және әнші. Оның ең есте қаларлық рөлі – 1938 жылы радиодағы «Файбер МакГи мен Молли» бағдарламасында қосалқы рөл ретінде басталган Трокмортон П. Гилдерслив рөлі.

Ерте өмір

Сан-Леандро қаласында (Калифорния штаты) португалдық ата-аналарынан туған Харольд Пирри (Перри деп айтылады) өзінің естелігіне сүйенсек, 1923 жылдан бастап жергілікті радиода жұмыс істеген. Сан-Францискода "Испан серенадашысы" атты жеке бағдарламасы болды. Сан-Францискода жүргенде, ол 1932 жылдың 26 қыркүйегінен бастап NBC-нің Тынық мұхиты аймақтық желісінде көрсетілген Wheatenaville бағдарламасында бірнеше рөлдерді орындады. 1935 жылы ол Чикаго қаласына (Иллинойс штаты) көшті.

Гилдерслив

Чикагода ол "Fibber McGee and Molly" бағдарламасының тұрақты қатысушысы болды, онда 1938 жылы МакГидің көршісі және қарсыласы ретінде жарқын да мақтанғақ Гилдерслив кейіпкерін жасады. Ол сондай-ақ "Lights Out" қорқыныш сериалдарында және басқа радио бағдарламаларында жұмыс істеді, бірақ Гилдерслив ретіндегі жетістігі мен танымалдылығы кейіпкердің жеке бағдарламасына негіз салды, ол оның мансабының шыңына айналды. Пирридің Гилдерслив рөлінің сәттілігі кейіпкерді жеке шоуда сынап көруге мүмкіндік берді. "Fibber McGee & Molly" бағдарламасын демеушілік еткен Johnson's wax, "The Great Gildersleeve" бағдарламасының үнтаспасын жасауға демеушілік етті, ал Kraft Cheese Company шоудың тұрақты демеушісі атанды. Гилдерслив Вистфул Вистадан Саммерфилдке көшірілді, бұл тек орналасқан жерінің өзгеруі ғана емес – енді ол үйленбеген және Гилдерсливтің "Қыздар белбеулері" компаниясының иесі емес, қаланың су комиссары болды. Оның мақтанғақтығы мен тіркілігі азайтылып, жаңадан отбасылық өмірге бейімделді және жетім қалған қызы Марджори мен жиені Леройдың қамқоршысы болып тағайындалды. Гилдерслив аса бай болмаса да, іш киім тігу бизнесін жауып, Саммерфилд қаласының су комиссары ретінде жаңа өмірге қадам басты. "Ұлы Гилдерслив" 1941 жылдың 31 тамызында тұңғыш рет эфирге шықты және он жыл бойы сәтті бағдарлама болып қала берді. Пирридің керемет дауысы мен жиі қайталап тұратын сөздері радио тыңдаушылары үшін ең танымал дыбыстардың біріне айналды. Лурин Таттл бастапқыда Марджори рөлін ойнады, кейін оны Луиза Эриксон алмастырды; Фред Алленнің "Town Hall Tonight" бағдарламасының және басқа да шоулардың қатысушысы Уолтер Тетли Лерой рөлін сомдады; ал Лилиан Рэндольф Гилдерсливтің эгосын сынап, оның қызметшісі және үй шаруасын жүргізушісі Бэрди рөлінде ойнады. Бағдарламаның юморы, МакГи бағдарламасындағы сияқты, сөздермен ойын жасау және сөз тіркестерін құру, сондай-ақ Гилдерсливтің адал қателіктері мен жылы жүректі мінезі арқылы туды. Оның басты қарсыласы судья Хорас Хукер (Эрл Росс) болды, ол Марджори мен Леройдың қамқорлығын бақылап, түрлі жобаларда дос және қарсылас атанды. Кейде сюжеттік желілер серияға біріктірілді, мысалы Гилдерсливтің романтикалық қабілеттері мен саяси амбициялары; уақыт өте келе, сөздермен ойын жасаудың кейбір түрлері азайтылды. Пирри өзінің әнші дауысын бағдарламаның эпизодтарына енгізуге мүмкіндік алды, мысалы "Mystery Voice" эпизодында ол жергілікті радио бағдарламасында бразилиялық әншіге қатысты сюжетте бұрынғы испандық Serenader радио кейіпкеріне сілтеме жасады (Мел Бланк станция директоры рөлінде қонаққа шақырылды), сонымен қатар өзінің португалиялық тегін де атап өтті. Бірақ оның ең есте қаларлық дауысы радио тарихшылары "жаман күлімсіреу" деп атаған, сарказмнан басталып, ұятқа қалдыратын немесе бала күніндегі сөз таппайтын жағдайға ұқсас төмендеп кететін күлімсіреу болды. Гилдерсливтің орбитасындағы және одан тыс басқа кейіпкерлердің ішінде дәріханашы Пиви рөліндегі Ричард ЛеГранд, шаштараз Флойд рөліндегі Артур К. Брайан, полиция бастығы Гейтс рөліндегі Кен Кристи, Лейла Рэнсом рөліндегі Ширли Митчелл, Гилдерсливтің тағы бір сүйіктісі Ева Гудвин рөліндегі Беа Бендерет және кейде Гилдерсливке бұрынғы кейіпкері Фибер МакГи сияқты қызмет еткен көршісі Рэмсон Буллард рөліндегі Гейл Гордон болды. Пирри 1940 жылдары төрт "Ұлы Гилдерслив" фильмінде де түсті.

Кейінгі мансап

CBS-тің Джек Бенни мен басқа да NBC жұлдыздарын тартып алған таланттарды іздеу науқанының ортасында Пирриге 1950 жылы өзінің тиімді CBS келісімін ұсынды. Бұған себеп, Пирри NBC мен Kraft компанияларының «Гилдерслив» бағдарламасында оның ән айту дауысын жиі пайдалануға және шоу иелігінде үлесін арттыруға келіспеуіне наразы болды. Радио тарихшысы Джеральд Нахман «Радиода өскен» кітабында Пирри мен оның MCA агенттері шоу иелігінде үлесін арттыру үшін нәтижесіз келіссөздер жүргізгенін айтты. CBS Бенниді (сондай-ақ MCA клиенті) және басқаларын NBC-ден тартып алғанда, орындаушыларға NBC ұсынғаннан гөрі, соғыстан кейінгі АҚШ-тың жоғары салықтарына қарсы капиталдық табысқа артықша жағдайлар ұсынды. Сөйтіп, Пирри осы желімен келісімшартқа қол қойды. «Ұлы Гилдерслив» бағдарламасын демеушілік еткен және оның интеллектуалдық меншігіне ие болған Kraft Foods бағдарламаны CBS телеарнасына көшіруден бас тартты. «Гилдерслив» NBC-де Уилард Уотерменмен бірге қалды. Оның дауысы Пирриге өте ұқсас еді және ол Чикагодағы радио күндерінен бері Пирриді білген. Уотермен атақты Гилдерслив күлкісін қайталаудан бас тартты, өйткені бұл таңбаға тек Пирридің құқығы болуы керек деп сенді. Бірақ ол рөлге оңай кіріп кетті. Пирридің өзі Уотерменнің радиодағы тәсілін мақұлдады. 1955 жылы сериал қысқа мерзімге теледидарға көшкенде, Пирри Уотерменнің Пирриден әлдеқайда биік болғанын және рөлді экранда сәтті ойнау үшін тым үлкен екенін айтты (Пирри Гилдерсливті өзінің ұлылыққа құмар кішкентай адам ретінде көріп тұрды). CBS-де Пирри жаңа комедиялық шоуды бастады – «Гарольд Пирри шоу», кейде «Адал Гарольд» деп аталды. Бұл атау жаңа кейіпкердің ойдан шығарылған радиошоуының аты болды. Радиода тәжірибелі Джозеф Кернс ветеринар дәрігер доктор Янси рөлін ойнады, ол «Док Як Як» деп танымал болды және бұрынғы Гилдерсливтің қарсыласы судья Хукерге ұқсас еді. Жаңа шоуда «Гилдерслив» бағдарламасының кейбір сюжеттік элементтері қолданылды, мысалы, мэрлікке үміткер болу және екі әйелмен келісімдер жасау. Сонымен қатар, «Адал Гарольдтың» радиостанциядағы хатшысы Глори Гилдерсливтің Су департаментінің хатшысы Бессиге өте ұқсас. «Ұлы Гилдерсливтің» сапасы мен рейтингісін қайта жаңғыртуға жасалған барлық күш-жігерге қарамастан, «Гарольд Пирри шоу» тек 38 эпизодтан тұратын бір маусым ғана көрсетілді. 1951 жылғы 21 наурызда «Гарольд Пирри шоу» бағдарламасының эфирінде Калифорнияның губернаторы Эрл Уоррен (кейіннен АҚШ-тың Бас судьясы болды) туған жерінің перзенті Гарольд Пирриді тікелей эфирде марапаттады. Ол сол уақытқа дейін берілген жалғыз сыйлықты – он мыңыншы (10,000-шы) радио хабарламасын аяқтағаны үшін алды. Пирридің бұл рекорды радио тарихында бұрын-соңды ешкімге жете алмаған.

Кино және теледидар

Төрт Гилдерслив фильміне (Ұлы Гилдерслив, Гилдерсливтің жаман күні, Бродвейдегі Гилдерслив және Гилдерсливтің жұлдызы) қоса, Пирри Трокмортон П. Гилдерслив кейіпкері ретінде келесі көркем фильмдерде ойнады: «Жордандармен кім күледі» фильмінде Фибер МакГи мен Молли, Эдгар Берген және Люсиль Болл рөлінде; «Тағы да қайтадан Жордандармен» фильмінде Фибер МакГи, Молли және Эдгар Берген, сондай-ақ Гейл Гордон рөлінде; және Люсиль Болл мен Виктор Матурмен «Жеті күндік демалыс» музыкалық комедиясында. Warner Archives 2013 жылдың қаңтар айында RKO Gildersleeve фильмдерінің DVD жинағын шығарды. Бұл бес фильмге «Жеті күндік демалыс» фильмі де кіреді. Пирри сонымен қатар Уолт Диснейдің «Айғыр жүріп барады» (1964) және Элвис Преслидің «Кламбек» (1967) фильмдерінде де ойнады. Ол теледидарда да жұмыс істеді, 1965 жылы «Перри Мейсон» сериалының «Сүйіктінің тәуекелі» атты эпизодында Фредди Фелл рөлін ойнады. Сол жылы ол Род Серлинг жазған «Феттерман Кроссинг шерифі» эпизодында Ллойд Бриджестің «Жалғыз» батыс сериалында Пибоди рөлін ойнады. Ол бірнеше ситкомдарда қайта-қайта түсетін рөлдерде де ойнады, мысалы, «Блонди» телехикаясында Херб Вудли, «Фиббер МакГи мен Молли» телехикаясында мэр ЛаТривия және «Вилли» телехикаясында Перри Баннистер рөлінде. Пирри 1960 жылдары көптеген ситкомдарда эпизодтық рөлдерде де пайда болды, олардың ішінде «Дик Ван Дайк Шоуы», «Менің үш ұлым», «Аддамс отбасы», «Менің анам – машина», «Петтикоат-Джанкшн», «That Girl», «Брэйди Банч» және «Love, American Style» бар. 1960 және 1970 жылдары Пирри Файго газдалған сусынын танымал телерекламаларында да түсті. 1970 жылдары Пирри екі «Рудольф қызыл мұрынды бұлан» туындысында, «Рудольфтің жарқыраған жаңа жылы» (1976) және «Рудольф пен Фростидің шілдедегі Рождествосы» (1979) фильмдерінде құйрығында сағаты бар кит Биг Беннің дауысын сомдады. Соңғы фильм «Рудольф пен Фростидің шілдедегі Рождествосы» (1979) болды.

Желіден кейінгі мансап

Пирри Нью-Йорк қаласындағы WMGM радиостанциясында диджей болып жұмыс істеді. 1953 жылдан бастап, ол дүйсенбіден сенбіге дейін бір сағаттық бағдарлама жүргізді. Пирри өмірінің қалған бөлігін Ранкин Басс, Ханна Барбера және басқалардың анимациялық туындыларында дауыстаумен өткізді. Ол «Гибралтар жинақ және несие», «Шармин», «Файго» (бірнеше роликтерде өкіл ретінде), «Red Goose Shoes» және «Challenge Dairy» сияқты өнімдердің көптеген жарнамаларында пайда болды.

Жеке өмір

Пирри республикашыл және Голливуд Республикалық комитетінің негізін қалаушы мүшесі болды.

Өлім

1985 жылдың 30 наурызында 76 жасында Пирри Калифорния штатындағы Торранс мемориалдық ауруханасында жүрек талмасынан қайтыс болды.