Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гибралтардағы әуежай
Airport in Gibraltar
Гибралтар халықаралық әуежайы, бұрын Солтүстік Фронт әуежайы деп аталған, Гибралтар британдық теңіз аймағына қызмет ететін азаматтық әуежай. Ұшу-қону жолағы мен әуеайлақ Қорғаныс министрлігіне тиесілі және Корольдік әуе күштері (RAF) оны RAF Гибралтар ретінде басқарады. Уинстон Черчилль даңғылы (Испаниямен құрлық шекарасына қарайтын басты жол) әуежай ұшу-қону жолағымен қиылысады, сондықтан әр ұшақ қонғанда немесе ұшқанда оны жабу қажет. History Channel телеарнасының "Ең экстремалды әуежайлар" бағдарламасы бұл әуежайды әлемдегі бесінші ең экстремалды әуежай деп санайды, ол бұрынғы Кай Так әуежайынан озып, Гонконгтың орталық бөлігі үстінен оңға бұрыла қонған әйгілі әуежайдан алда, бірақ Princess Juliana халықаралық әуежайынан кейін қалады. Бұл әуежай "Тас" төңірегінде және Гибралтар шығанағында күшті көлденең желдерге ұшырайды, бұл қысқы қонуды ерекше қиын жасайды. Monarch Airlines банкротқа ұшырағанға дейін Гибралтардағы ең ірі тасымалдаушы болды, бірақ 2017 жылдың қазан айында әкімшілікке өтіп, қызметін тоқтатты. 2021 жылдың қазіргі жағдайы бойынша easyJet ең ірі әуе компаниясы болып табылады, сонымен қатар British Airways та әуежайға қызмет көрсетеді. Гибралтарда орналасқан әуежайды Испанияның оңтүстігіндегі Коста-дель-Соль немесе Гибралтар аймағы сияқты көршілес аймақтарға сапар шегетін немесе олардан келетін адамдар да пайдаланады.
Gibraltar International Airport, previously known as North Front Airport, is the civilian airport that serves the British overseas territory of Gibraltar. The runway and aerodrome is owned by the Ministry of Defence (MoD), and operated by the Royal Air Force (RAF) as RAF Gibraltar. Winston Churchill Avenue (the main road heading towards the land border with Spain) intersects the airport runway, and consequently has to be closed every time an aircraft lands or departs. The History Channel programme Most Extreme Airports ranked the airport the fifth most extreme airport in the world, ahead of the now defunct Kai Tak Airport with its infamous right hand turn approach over central Hong Kong before landing, but behind Princess Juliana International Airport, famous for its low altitude approaches over a public beach. It is exposed to strong cross winds around the 'rock' and across the Bay of Gibraltar, making landings in winter particularly challenging. Prior to its bankruptcy, Monarch Airlines was the largest operator at Gibraltar, but entered administration and ceased operations in October 2017. As of 2021 easyJet is the largest airline operator, with the airport also being served by British Airways. Although located in Gibraltar, the airport is also used by people travelling to or from neighbouring parts of southern Spain such as the Costa del Sol or the Campo de Gibraltar.
Құрылыс
Гибралтардан жолаушылар әуе тасымалын жүзеге асырудың алғашқы талпырысы 1931 жылы Gibraltar Airways Ltd компаниясымен Солтүстік шекарадағы аумақтың жарыс жолында жасалды, бірақ қызмет үш жарым айдан кейін тоқтатылды. Әлемдік әуежай Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бұрынғы жарыс жолының орнында салынды, сол кезде Гибралтар британдықтардың маңызды теңіз базасы болды. 1936 жылы ашылған ол бастапқыда Корольдік теңіз күштерінің әуе күштерінің (FAA) шұғыл әуежайы болды. Бұл Гибралтардан Солтүстік Англияға бағытталған алғашқы рейстің басталуы еді. Алайда, 2006 жылдың 19 шілдесінде Monarch компаниясы бағытты құнға байланысты тоқтатты. 2008 жылдың 21 сәуірінде Monarch компаниясы 2008 жылдың 12 қыркүйегінен бастап Манчестерге рейстерді қайта бастайтынын хабарлады. Бұл бағыт аптасына үш-бес рет орындалды: қысқы маусымда әр дүйсенбі, сәрсенбі және жұма күндері, ал жазғы маусымда бейсенбі және жексенбі күндері. 2005 жылдың соңы мен 2006 жылдың басында Гибралтар, Испания және Ұлыбритания үкіметтері арасында өткен Гибралтар үшжақты форумында жаңа келісімді іске асыру маңызды мәселе болды. Нәтижесінде, барлық тараптар 2006 жылдың 18 қыркүйегінде Кордова келісіміне қол қойды. Бұл Гибралтар халықаралық әуежайына азаматтық рейстерге қатысты барлық кемсітуші шектеулерді, соның ішінде испан аумағы арқылы ұшуға тыйым салуды және Гибралтарды әуе көлігі туралы барлық ЕО келісімдерінен шығаруды тоқтатты, соның нәтижесінде барлық елдердің Гибралтар халықаралық әуежайына азаматтық рейстер жасауына мүмкіндік берілді. 2006 жылдың 17 қарашасында Iberia Airlines компаниясы Airbus A319 ұшағымен Мадридтен Гибралтарға рейстерді бастайтынын мәлімдеді. Бұл маңызды қадам болды, өйткені 1979 жылдан бері ешбір испандық әуе компаниясы Гибралтарға ұшқан жоқ, себебі оның мәртебесі даулы болды. Iberia 2006 жылдың 16 желтоқсанында Мадридтен Гибралтарға рейсін бастады, онда Испания үкіметінің бірнеше өкілдері болды. GB Airways компаниясы Гибралтар аймағынан келген балалар тобын тасымалдап, кері бағытта бір реттік рейс жасады. 2007 жылдың мамырында GB Airways (British Airways франшизасы ретінде) Мадрид пен Гибралтар арасындағы бағытты да пайдалана бастады, бірақ ол 30 қыркүйекте тоқтатылды, Iberia компаниясы бағытты жалғыз орындады. 2008 жылдың 22 қыркүйегінде Iberia компаниясы "экономикалық себептермен", атап айтқанда сұраныстың жетіспеуіне байланысты 28 қыркүйекке дейін Мадридке рейстерді тоқтататынын хабарлады. Бұл Гибралтарды Испаниямен әуе байланысынан айырды. 2009 жылдың сәуірінде Ándalus Líneas Aéreas компаниясы Гибралтардың Испания астанасымен әуе байланысын қалпына келтірді. 2009 жылдың шілдесінде Ándalus Барселонаға жоспарлы рейстерді бастады, соның нәтижесінде Испаниядағы бағыттардың саны екіге жетті. Алайда, 2009 жылдың қыркүйегінде сұраныстың жетіспеуіне байланысты бұл бағытқа қызмет көрсету тоқтатылды. 2010 жылдың сәуірінде Ándalus компаниясының Гибралтарға және одан рейстері мерзімсіз тоқтатылғаны расталды. Содан бері Гибралтардың Испаниямен тікелей әуе байланысы жоқ. Ándalus Líneas Aéreas компаниясы 2010 жылдың 13 тамызында жұмысын тоқтатты. 2009 жылы British Airways компаниясы рейстерін Гатвик әуежайынан Лондон Хитроу әуежайындағы негізгі базасына көшірді.
The first attempt of passenger air traffic from Gibraltar was made in 1931 by Gibraltar Airways Ltd, using the territory's race course on the North Frontier, however the service closed after only three and a half months. The actual airport was constructed during World War II upon the former race track, when Gibraltar was an important naval base for the British. Opened in 1936, at first it was only an emergency airfield for the Royal Navy's Fleet Air Arm (FAA). It was the first route from Gibraltar to operate to the North of England. However, on 19 July 2006, Monarch withdrew the route due to the cost. On 21 April 2008, Monarch announced it would resume the services to Manchester from 12 September 2008. The route operated three to five times a week: every Monday, Wednesday and Friday in winter season, as well as on Thursdays and Sundays in the summer season. By late 2005 and early 2006, the implementation of a new agreement was one of the main topics of the Gibraltar Trilateral Forum being held between the Governments of Gibraltar, Spain, and the United Kingdom. As a result, the Córdoba Accord was signed on 18 September 2006 by all parties. This ended all discriminatory restrictions on civilian flights to Gibraltar International, including the prohibition of flights over Spanish soil, and exclusion of Gibraltar from all EU agreements on air transport, allowing civilian flights from all nations into Gibraltar International. On 17 November 2006, Iberia Airlines announced that it would start flights from Madrid to Gibraltar using an Airbus A319 aircraft. This was a landmark move, as no Spanish airline had flown to Gibraltar since 1979, because of its disputed status. Iberia began flights to Gibraltar International on 16 December 2006, with a flight from Madrid that included some members of the Spanish Government on board. GB Airways flew a one off flight in the other direction with a group of children from the Gibraltar area making up the passengers. In May 2007, GB Airways (flying as a British Airways franchisee) also began operating the route between Madrid and Gibraltar, however, this was discontinued on 30 September, leaving Iberia to work the route alone. On 22 September 2008, Iberia announced that it would cease its flights to Madrid by 28 September due to "economic reasons", namely, lack of demand. This left Gibraltar, once again, without any air links with Spain. In April 2009, Ándalus Líneas Aéreas restored Gibraltar's air link with the Spanish capital. In July 2009, Ándalus also began scheduled flights to Barcelona, increasing the destinations in Spain to two. However, the airline ceased to serve this route in September 2009 due to a lack of demand. In April 2010, it was confirmed that Ándalus flights to and from Gibraltar had been indefinitely suspended. And now yet again, Gibraltar has no direct air links to Spain. Ándalus Líneas Aéreas ceased operations on 13 August 2010. In 2009, British Airways moved its flights from Gatwick to its main base at London Heathrow.
Бизнесті дамыту 2010-2019
2011 жылдан 2012 жылдың қазанына дейін easyJet Гибралтардан Ливерпульге аптасына үш рет рейстер ұсынды, бірақ сұраныс жетіспеуіне байланысты тоқтатылды. 2011 жылдың 18 мамырында Bmibaby компаниясы 2012 жылдың 31 наурызынан бастап Гибралтар мен Ист-Мидлендс әуежайы арасында рейстер ашатынын хабарлады. Бұл әуе компаниясының осы бағыт бойынша алғашқы рейсі болды. Рейстер сейсенбі, бейсенбі және сенбі күндері Boeing 737 300 ұшағымен орындалды. Дегенмен, 2012 жылдың 3 мамырында International Airlines Group компаниясы Bmibaby әуе компаниясын жабатынын мәлімдеді, себебі компания әуе компаниясына сатып алушы таба алмады. Bmibaby Гибралтарға соңғы рейсін 2012 жылдың 8 қыркүйегінде, ал әуе компаниясы соңғы рейсін келесі күні орындады. 2012 жылдың 10 қаңтарында Daily Telegraph газетінің саяхат бөлімінде Гибралтар теңізге қарай созылған ұшу-қону жолағының ерекшелігіне байланысты "әлемдегі ең қауіпті әуежайлардың бірі" деп танылды. 2012 жылдың 14 тамызында Monarch компаниясы Бірмингемге аптасына үш рет, яғни әр сейсенбі, бейсенбі және сенбі күндері жаңа бағыт ашатынын жариялады. Рейстер 2013 жылдың 23 наурызында басталды, бірақ кейін сейсенбі, бейсенбі және жексенбі күндері орындалатын болды. 2014 жылдың жазында Royal Air Maroc Express, жергілікті Your Flight компаниясы тапсырысы бойынша Гибралтар мен Маракеш арасында рейстер орындады. Алайда, бұл рейстер чартерлік негізде ұйымдастырылып, жаһандық дистрибуция жүйесі арқылы немесе байланыс рейстері ретінде брондау мүмкін болмады. Сұраныс жетіспеуіне байланысты үш айдан кейін рейстер тоқтатылды. 2014 жылдың қарашасында easyJet 2015 жылдың 19 сәуірінде басталатын Бристоль әуежайына жаңа бағыт ашатынын мәлімдеді. Royal Air Maroc (RAM) 2014 жылдың қарашасында көп жылдық үзілістен кейін 2015 жылдың наурызында Гибралтар мен Танжер арасындағы қысқа әуе байланысын аптасына екі рет жаңартатынын хабарлады. Бұрынғы Маракеш рейстерінен өзгеше, бұл рейстерді RAM өзі орындайды, Касабланка хабына және одан әрі жалғау рейстерін ұсынады, сондай-ақ қалыпты сату арналары арқылы қолжетімді болады. 2015 жылдың 4 қыркүйегінде ұшу-қону жолағын қайта жабу жұмыстары түнгі уақытта басталды және 2016 жылдың қаңтарында аяқталды. 2015 жылдың қарашасында easyJet Манчестер әуежайына аптасына екі рет жаңа бағыт ашатынын жариялады, бұл Манчестер-Гибралтар бағытында екі әуе компаниясының бәсекелестігінің алғашқы мысалы болды. Жаңа бағыт 2016 жылдың 3 шілдесінде басталды. Сол айда Monarch компаниясы Гибралтар мен Лондонның Гатвик қаласына жаңа бағыт ашатынын хабарлады, рейстер 1 мамырдан бастап аптасына төрт рет орындалады. 2017 жылдың 2 қазанында Азаматтық авиация басқармасы (CAA) Monarch Airlines компаниясының операцияларын дереу тоқтатып, әкімшілікке кіргенін растады. Барлық рейстер жойылды. Monarch компаниясы жабылу алдында әуежайлардың үштен бірінде рейстер орындады. 2018 жылдың 12 шілдесінде easyJet екі әуежай арасындағы байланысты жаңарта отырып, Лондон Лутонға аптасына екі рет жаңа бағыт ашатынын жариялады. Жаңа бағыт 2018 жылдың желтоқсан айында басталды. 2019 жылдың 11 желтоқсанында easyJet Эдинбургке аптасына екі рет рейстер ұсынатынын хабарлады, бұл Гибралтар мен Шотландия арасындағы тікелей байланыстың алғашқысы болды. Рейстер 2020 жылдың наурызында басталған жоқ, COVID-19 пандемиясы салдарынан 2021 жылдың 5 маусымына дейін кейінге шегерілді. EasyJet 20 шілдеде Манчестерден, 25 шілдеде Гатвиктен және 4 тамызда Бристольден рейстерін қайта бастады. Лутонға рейстер пандемия және 2020 жылдың желтоқсанында бұл бағытқа рейстерді бастаған Wizz Air компаниясының күшейген бәсекесі салдарынан тоқтатылды.
From 2011 until October 2012, easyJet offered thrice weekly service from Gibraltar to Liverpool, but it was eventually cancelled due to lack of demand. On 18 May 2011, Bmibaby announced that it would launch flights from Gibraltar to East Midlands Airport from 31 March 2012. This was the first time that an airline has operated that route. The route operated on Tuesdays, Thursdays and Saturdays, using a Boeing 737 300. However, on 3 May 2012, it was announced that Bmibaby was to be closed by the International Airlines Group after the group failed to find a buyer for the airline. Bmibaby operated its last service to Gibraltar on 8 September 2012, and the airline operated its last flight the following day. On 10 January 2012, Gibraltar was selected as one of the 'World's Scariest Airport Landings and Take offs' in the travel section of the Daily Telegraph due to its runway which extends into the sea. On 14 August 2012, Monarch announced it would launch a new route to Birmingham, operating three times a week; every Tuesday, Thursday and Saturday. The route began on 23 March 2013, but changed to running on Tuesdays, Thursdays and Sundays. In the summer of 2014, services between Gibraltar and Marrakech were operated by Royal Air Maroc Express on behalf of a local travel company, Your Flight. However, the services, which were operated on a charter basis, and could not be booked via global distribution system channels or on a connection basis, terminated after just three months due to insufficient demand. In November 2014, easyJet announced that it would begin a new route to Bristol Airport which commenced on 19 April 2015. Royal Air Maroc (RAM) announced in November 2014 that after many years, it would restore the short intercontinental air connection between Gibraltar and Tangier in March 2015 on a twice weekly basis. Unlike the previous Marrakech flights, these would be operated by RAM for themselves, and offer connecting flights to their Casablanca hub and onwards, and be available via normal sales channels. Overnight work to resurface the runway started on the evening of 4 September 2015, and the work was completed in January 2016. In November 2015, easyJet announced that it would begin a new route to Manchester Airport twice weekly, making this the first time two airlines have competed against each other on the Manchester Gibraltar route. The new route commenced on 3 July 2016. During the same month, Monarch announced a new route from Gibraltar to London Gatwick, beginning on 1 May running four times a week. On 2 October 2017, the Civil Aviation Authority (CAA) confirmed that Monarch Airlines had ceased operations with immediate effect and had entered administration. All flights were cancelled. Monarch operated about a third of the airports movements prior to shutting down. On 12 July 2018, easyJet announced a twice weekly new route to London Luton, restoring the link between the two airports. The restored route started in December 2018. On 11 December 2019, easyJet announced a new twice weekly service to Edinburgh, making it the first time that Gibraltar had a direct link to Scotland. The route was due to start in March 2020, but was delayed until 5 June 2021 by the COVID 19 pandemic. EasyJet resumed services from Manchester on 20 July, Gatwick on 25 July, and Bristol on 4 August. The airline's service to Luton was axed as a result of the pandemic, and from increased competition by Wizz Air who began serving the route in December 2020.
Бизнестің дамуы 2020 - қазіргі
2020 жылдың қазан айында Hélity компаниясы 30 қазаннан бастап Малагаға жаңа бағыт ашты, рейстер аптасына үш рет – дүйсенбі, сәрсенбі және жұма күндері орындалды. Covid шектеулеріне байланысты қызмет қараша айында тоқтатылды. 2021 жылдың 4 ақпанында Eastern Airways компаниясы 24 және 28 мамырдан бастап Саутгемптон және Бирмингемге екі жаңа бағыт ашты. Бұл Eastern Airways әуежайдан тұрақты рейстерді алғаш рет іске қосқаны, сондай-ақ Саутгемптонға алғашқы бағыт ашылғаны және 2017 жылдың қазан айында Monarch компаниясы банкротқа ұшырағаннан кейін тоқтатылған Бирмингемге қызметті қайта жаңғырту болды. Екі бағыт та 2022 жылы тоқтатылды. 2021 жылдың маусым айында EasyJet Эдинбургке жаңа бағыт ашты. EasyJet-тің тағы да бағыттары: Лондон Гатвик, Лондон Лютон, Манчестер және Бристоль. 2023 жылы EasyJet Лондон Гатвик, Манчестер және Бристоль қалаларына рейстер жасады.
In October 2020, Hélity announced a new route to Málaga beginning 30 October, with flights operating three times a week on Monday, Wednesday and Friday. The service ceased in November due to Covid restrictions. On 4 February 2021, Eastern Airways announced two new routes to Southampton and Birmingham from 24 and 28 May. This marked the first time that Eastern Airways were to operate scheduled flights from the airport, as well as the first ever route to Southampton and the resumption of the Birmingham service that was lost after Monarch's collapse in October 2017. Both routes ceased in 2022. June 2021 saw a new EasyJet route to Edinburgh. Other EasyJet routes being London Gatwick, London Luton, Manchester and Bristol. 2023 saw EasyJet flying to London Gatwick, Manchester and Bristol.
Аумақтың мәртебесіне қатысты даулар
Әуежай Гибралтарды Иберия түбегінің қалған бөлігімен және осылайша Испания мемлекетімен байланыстыратын тамақта орналасқан. Әуежай аумағының Утрехт шарты бойынша берілгендігі туралы Испания мен Ұлыбритания арасында дау бар. 1815 жылдың көктемінде Испания Гибралтарда сары қызылша эпидемиясы болғанын мәлімдеді, сол себепті британдық билік бейтарап аймақтағы уақытша оқшаулау үшін бірнеше казармалар салды. 1815 жылдың 20 сәуірінде Гибралтардың әкімшісі Джордж Дон, Гибралтар аймағының бас қолбасшысы генерал Дон Хосе Мария де Алоспен келісіп, «Гибралтар тұрғындарының көп бөлігі қызбаға шалдыққан жоқ, жағдайға қарай осы бекіністің алдында, бейтарап аймақта уақытша орналастырылды» деді. Әуежай орналасқан аумаққа қатысты Испанияның Ұлыбританиямен келіспеушілігі (Гибралтардың жалпы мәселесінен өзгеше) әуежай жұмысына елеулі әсер етті. 1987 жылдың 2 желтоқсанында Ұлыбритания мен Испания үкіметтері арасында әуежайды бірлесіп азаматтық қолдануға рұқсат беру туралы келісімге қол қойылды. Келісімде, қазіргі шекараның солтүстік жағына жақын орналасқан, Испанияның Ла Линеа де ла Консепсьон қаласында жаңа терминал салу көзделген. Алайда, 1988 жылдан бастап Джо Боссано басқарған Гибралтар үкіметі келісімді тоқтатты. Нәтижесінде, келісім ешқашан іске асырылмады. Осыдан бері Испания Гибралтарды Еуропалық деңгейдегі реттеулерден, мысалы, Бірыңғай Еуропалық Аспан бағдарламасынан шығарып тастады, Гибралтардан Еуропалық Одаққа (ЕО) тікелей байланыстарды болдырмады, себебі Гибралтар түбегіндегі Ұлыбританияның егемендігін қандай да бір жолмен мойындайтын ережелер, әуежай туралы алдын ала келісімсіз күшіне енбеуі керек деп санайды.
The airport is located on the isthmus that connects Gibraltar with the rest of the Iberian Peninsula, and thus the country of Spain. Whether or not the airport's territory was ceded by the Treaty of Utrecht is disputed by Spain and the United Kingdom. In the spring of 1815, Spain claims an epidemic of yellow fever struck Gibraltar, so that the British authorities built several barracks as field isolation in the neutral zone. On 20 April 1815, Lt. Governor of Gibraltar, George Don agreed with the general commander of the Campo de Gibraltar, General Don José María de Alós, that "a large proportion of the inhabitants [of Gibraltar] to [ ] not [have] they suffered fever, temporarily established on the neutral ground, as close as circumstances permit, in front of this fortress". Spain's continuing sovereignty dispute with the United Kingdom over the territory on which the airport stands (different from the generic one on Gibraltar itself) has seriously affected the airport's operations. On 2 December 1987, an agreement was signed between the governments of the United Kingdom and Spain to allow the joint civil use of the airport. The agreement foresaw the building of a new terminal in the neighbouring Spanish municipality of La Línea de la Concepción adjacent to the northern side of the existing frontier. However, the agreement was blocked by the Government of Gibraltar, led from 1988 by Joe Bossano. As a result, the agreement was never implemented. Since then, Spain successfully excluded Gibraltar from European wide de regulation initiatives, such as the Single European Sky programme, preventing direct links from Gibraltar to the European Union (EU), on the grounds that no regulation that somehow recognises the sovereignty of the United Kingdom over the Gibraltar peninsula may be implemented without a previous agreement on the airport.
Терминалдар
Гибралтар халықаралық әуежайында бір жолаушылар терминалы бар.
There is one passenger terminal at Gibraltar International.
Ескі терминал
Әуежайдың алғашқы терминалы 1959 жылы салынды және 1990 жылдардың соңында жаңартылды. Ұзақ жылдар бойы екі рейс қысқа мерзім ішінде келіп-кеткенде, жолаушылар санына жеткілікті болмайтын. Терминалдың көлемі шағын болды және он тексеру тірегі, бір багаж тасқыш конвейері, бір қауіпсіздік тексеруі және екі ұшу қақпасы болды. 2011 жылдың 26 қарашасында жаңа терминалдың бірінші кезеңі ашылған кезде, келген рейстер жаңа терминалға көшірілді. 2012 жылдың 25 қыркүйегінде ескі терминал жабылды, ал 26 қыркүйекте ұшу рейстері жаңа терминалға көшірілді. Оны соңғы рет пайдаланған рейс – London Gatwick бағытына EasyJet компаниясының EZY8904 рейсі болды. Ескі терминал ғимараты 2014 жылдың ақпан айында бұзылып жатыр.
The original terminal at the airport was built in 1959, and refurbished in the late 1990s. For many years, it had been too small to cope with the number of passengers when two flights were scheduled to arrive and / or depart within a short space of time. The size of the terminal was , and had ten check in desks, one baggage carousel, one security gate, and two departure gates. On 26 November 2011, arriving flights switched to the new terminal as the first phase of the new terminal opened. On 25 September 2012, the old terminal closed its doors as flight departures moved into the new terminal on 26 September 2012. The last flight to use it was easyJet flight EZY8904 to London Gatwick. The old terminal building was demolished in February 2014.
Жаңа терминал
Жолаушылар санының артуына байланысты Гибралтар халықаралық әуежайында жаңа терминал салынды. 2007 жылы жобалауға рұқсат берілді, жаңа терминалдың құрылысы 2009 жылы басталып, 2011 жылы аяқталды. Жаңа терминалдың бірінші кезеңі 2011 жылдың 26 қарашасында тек келген рейстерге ашылды. Жаңа терминалдың екінші кезеңі 2012 жылдың 26 қыркүйегінде ашылды, осы кезде ұшып кететін рейстер де көшті. Бірінші кезеңді пайдаланған алғашқы рейс – Ливерпульден келген easyJet рейсі EZY7295, ал екінші кезеңді пайдаланған алғашқы рейс – Лондон Хитроуға British Airways рейсі BA491. Терминалдың террасасын 2012 жылдың 13 маусымында Уэссекс графы, принц Эдуард ашып берді. Бұл жаңа терминал бұрынғыдан үлкен. Онда екі жүк таситын карусель және үш шығу қақпасы бар, олардың ешқайсысы да реактивті көпірлермен жабдықталмаған. Оның жылдық жолаушылар тасымалдау сыйымдылығы 1,5 миллион жолаушыға дейін жетеді. Терминалда WH Smith, 36 North Bar және Gibraltar Duty Free дүкендері сияқты сауда орындары да бар. Жеке ұшақтарды қабылдау үшін терминал ішінде жаңа жалпы авиация аймағы да салынды.
A new terminal was constructed at Gibraltar International due to increasing numbers of passengers. Planning permission was announced in 2007, with construction of the new terminal beginning in 2009 and completed in 2011. The first phase of the new terminal opened on 26 November 2011 for arriving flights only. The second phase of the new terminal opened on 26 September 2012 when flight departures moved. The first flight to use the first phase was easyJet flight EZY7295 from Liverpool, and the first flight to use the second phase was British Airways flight BA491 to London Heathrow. The terminal's terrace was inaugurated by the Earl of Wessex, Prince Edward on 13 June 2012. This new terminal is , which is larger than the old terminal. It has two baggage carousels and three departure gates, none of which are equipped with jet bridges. It has a passenger capacity of up to 1.5 million passengers per year. Retail services are also available in the terminal, and these include WH Smith, 36 North Bar, and Gibraltar Duty Free Stores. A new general aviation area has also been built inside the terminal to handle private aircraft.
Өмірбаян
1940 жылдары әуежайдың ұшу-қону жолағы салынысымен Уинстон Черчилль даңғылы – Гибралтарға кіретін және шығатын басты жол – әуежайдың ұшу-қону жолағымен қиылысты. Бұл ұшақтар ұшып-қону кезінде жолдың жабылуына және көлік тіңіреуіне себеп болды (күнде 15 реттен астам). Осының салдарынан, қозғалыстың ұшу-қону жолағының астынан кез келген уақытта өтуіне мүмкіндік беру үшін айналма жол туннелі ұсынылды.
Since the construction of the airport runway across it in the 1940s, Winston Churchill Avenue the main road in and out of Gibraltar has crossed the airport runway. This has caused delays and tailbacks as the road closes when aircraft take off and land (more than 15 times per day). Consequently, a bypass tunnel was proposed, to allow traffic to pass under the runway at all times.
Құрылыс
2000-жылдардың соңында Гибралтар үкіметі тоннель және төрт қатарлы айналма жол салу жобасын бекітті. Құрылыс шартына 2008 жылдың қараша айында бас министр сэр Питер Каруана қол қойды. Жобаның құны шамамен 30 миллион фунт стерлинг болды және 2010 жылы аяқталуы жоспарланған. Жобаның құрылысы 2008 жылдың желтоқсан айында басталды. 2014 жылдың сәуірінде Англия және Уэльс жоғары соты мердігерге жобаны аяқтауға кеткен шығындарды төлеуді бұйырды. Сапасыз жұмыс салдарынан құрылыс кешігіп, тоннель 2022 жылдың жазына дейін үкіметке тапсырылмады. Содан кейін түрлі тоннель жүйелерін сынау және іске қосу жұмыстары жүргізілді, оның ішінде төтенше жағдайлар қызметтерімен де жұмыс істеу болды. Жобаның жалпы құны 34 миллион фунт стерлингке жетті. 2023 жылдың 31 наурызында, түнгі сағат 00:01-де, Гибралтарға жаңа жол және тоннельге кіру ашылды, ал ұшу-қону жолағы арқылы көлік қозғалысы тоқтатылды. Жолға "Кингсвей" деген ат берілді, бұл атауды бір күн бұрын бас министр Фабиан Пикардо салтанатты шарада жариялады. Жолдың атын Карл III мақұлдаған еді.
In the late 2000s, a project to build a tunnel and a four lane diversion road was approved by the Government of Gibraltar. The construction contract was signed in November 2008 by Chief Minister Sir Peter Caruana. With a cost around £30 million, the project was planned for completion in 2010. Construction on the project began in December 2008. In April 2014, the High Court of Justice of England and Wales ordered the contractor to pay the completion costs of the project. Further construction delays owing to sub standard work meant that the tunnel was not handed over to the Government until summer 2022. Testing and commissioning of various tunnel systems followed, including working with emergency services. The final cost of the project was £34 million. On 31 March 2023, at one minute past midnight, the new road and tunnel access route to Gibraltar was opened to the public, and vehicular access across the runway was closed. The road was named 'Kingsway' in an inauguration ceremony by Chief Minister Fabian Picardo the day before. The naming of the road had been approved by Charles III.
Апаттар мен оқиғалар
1943 жылдың 4 шілдесінде B-24 Liberator ұшағы Гибралтар әуежайынан ұшып шыққаннан кейін 16 секунд өткен соң, сағат 23:07-де теңізге құлап, барлық 11 жолаушысы мен 6 экипаж мүшесінің 5-і қаза тапты. Жолаушылардың арасында Польша армиясының бас қолбасшысы және эмиграциядағы Польша үкіметінің премьер-министрі В. Сикорский болды. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Таяу Шығыстағы Польша күштерін тексеріп тұрған еді. Британдық тергеу комиссиясы құлауды жазатайым оқиға деп сап, ұшақтың басқару жүйесінің белгісіз себептермен істен шыққан деген қорытындыға келді. Дегенмен, әртүрлі конспирологиялық теориялар әлі де таралуда. 1983 жылдың 3 тамызында 360-шы эскадрильяға қарасты English Electric Canberra T.17 (WJ625) ұшағы ұшу-қону жолағының шығыс жағында теңізге құлады. Ұшақ үш ұшақтың бірдей ұшып шығуынан кейін бірден бұлтқа кірді. WJ625 ұшқышы бағытын жоғалтып, басқаруды жоғалтқаннан кейін Жерорта теңізіне құлады. Экипаждың барлық үш мүшесі қаза тапты. 2002 жылдың 22 мамырында Monarch Boeing 757-200 (тіркеу нөмірі G-MONC) ұшағы Лутоннан келген рейсі кезінде Гибралтарға қонғанда алдыңғы шасси тұсындағы фюзеляжға зақым келді. Ұшқыш дұрыс емес қону әдісін қолданды, толық мұрынды төмен түсірді. Бұл басқару әрекеті ұшақтың алдыңғы дөңгелегі жерге тигенге дейін конструкциялық шектерден асып, қону кезінде жоғары төмен қарай құлауға себеп болды. Ешкім жарақат алмады. 2006 жылдың 17 наурызында Monarch Boeing 757-200 (тіркеу нөмірі G-MONE) ұшағының экипажы Гибралтарға қонуға тырысқанда Visual Decision Point (VDP) нүктесінен өткеннен кейін ұшу-қону жолағынан көздерін жоғалтты. Кейіннен жасалған айналым кезінде экипаж дұрыс қателіктерді түзету процедураларын орындамады, бірақ әуе қозғалысын басқару (ATC) жоғары жерге соқтығыспау үшін тиімді бағытты басқаруды қамтамасыз етті. Ұшақтың ең төменгі биіктігі құрлық үстінде 2100 фут (640 м) болды. Әуежайдың оңтүстігіндегі ең биік жер 1420 фут (433 м) биіктікте орналасқан. Оқиғадан кейін ATC және Monarch осындай жағдайдың қайталануын азайту үшін процедураларын өзгертті. 2017 жылдың 8 ақпанында Корольдік Гибралтар полициясының (RGP) көлігі RAF Airbus A400M Atlas ұшағының ұшып кетуін тоқтату үшін ұшу-қону жолағына кірді. RGP мен Қорғаныс министрлігі арасындағы туындаған қақтығыс жол қиылысы арқылы ұшу-қону жолағын кесіп өтуге тырысқандардың барлығы үшін екі сағатқа кешігуге себеп болды. Бұл RAF ұшағындағы әскери қызметкердің RGP-мен жыныстық қылмыстар бойынша іздеуде болғандықтан болды. Күдікті ұшақтан және оның жеке компьютерлік жабдықтарынан алынып, екі сағаттан кейін ұшаққа ұшуға рұқсат берілді.
On 4 July 1943, a B 24 Liberator crashed into the sea 16 seconds after taking off from Gibraltar Airport at 23:07 hours, killing all 11 passengers and 5 of the 6 crew. Among the passengers was Lt. Gen. Władysław Sikorski, commander in chief of the Polish Army and Prime Minister of the Polish government in exile, who had been inspecting Polish forces in the Middle East during World War II. A British inquiry ruled the crash an accident, concluding that the plane's controls had jammed for an unknown reason. However, several conspiracy theories continue to persist. On 3 August 1983, an English Electric Canberra T.17 (WJ625) of 360 Squadron crashed into the sea at the eastern end of the runway. The aircraft entered cloud shortly after a three aircraft take off. WJ625 crashed into the Mediterranean Sea after the pilot became disoriented and lost control. All three crew were killed. On 22 May 2002, a Monarch Boeing 757 200 (Registration G MONC) suffered structural damage to the forward fuselage in the area of the nose landing gear during landing at Gibraltar while operating on a flight from Luton. The captain had used an incorrect landing technique, applying full nose down elevator. This control input resulted in a high pitch down rate at nose wheel touchdown, exceeding the design limits, before the aircraft's nose wheel had touched the ground. There were no injuries. On 17 March 2006, the flight deck crew of a Monarch Boeing 757 200 (Registration G MONE) lost visual contact with the runway after passing the Visual Decision Point (VDP) while attempting to land at Gibraltar. During the subsequent go around, the crew did not follow the correct missed approach procedures, but air traffic control (ATC) provided effective heading control to avoid striking high ground. The lowest altitude of the aircraft when over land was 2100 feet (640 m). The highest local ground elevation, just south of the airfield, is 1420 feet (433 m). Following the incident, ATC and Monarch changed their procedures to reduce the chances of repeating a similar occurrence. On 8 February 2017, a Royal Gibraltar Police (RGP) vehicle drove onto the runway in a bid to stop an RAF Airbus A400M Atlas aircraft from taking off. The ensuing stand off between the RGP and Ministry of Defence caused delays of two hours for anyone crossing the runway via the road crossing. This was due to a serving member of the military on board the RAF aircraft being wanted by the RGP for alleged sex offences. The suspect was eventually removed from the aircraft as well as his personal computer equipment, and the aircraft was allowed to leave two hours later.
Танымал мәдениетте
Бұл ұшу-қону жолағы BBC Top Gear арнайы бағдарламасында көрсетілді, сондай-ақ Jaguar жаңа модельдерін таныстыруда пайдаланды. Автомобильдер паркімен бірге арнайы боялған Boeing 737 ұшағы қолданылды. Аэропорт Channel 5 телеарнасының 2013 жылғы маусым мен шілде айларында көрсетілген "Гибралтар: Британия күн астында" сериалында пайда болды. Карол Ридтің 1963 жылғы "Қашқын" фильмінің соңында әуежай және Төрт бұрыш шекарасы бейнеленген. Ремик пен Харви бір-бірін қуып жететін бірнеше кадр түсірілді, алдымен шекара арқылы, содан кейін жеңіл ұшақ ұшу-қону жолағының шығыс жағынан ұшып, бірге ұшуға тиіс болған RAF Halifax ұшағынан шамалы қашып өтті.
The runway featured in a BBC Top Gear special, and was also used by Jaguar in the launch of a new range. A custom painted Boeing 737 was used in conjunction with a fleet of the cars. The airport appeared on Channel 5's series, Gibraltar: Britain in the Sun which was broadcast from June to July 2013. The airstrip and the Four Corners Border crossing feature at the end of Carol Reed's 1963 production of The Running Man. Several 'takes' were shot as Remick and Harvey chase each other, firstly through the border and later as the light aircraft took off from the eastern end of the runway, narrowly missing an RAF Halifax aircraft which was supposed to be taking off too.