Кіріспе

Мсида (,) — Мальтаның шығыс аймағындағы портовый қала, 2021 жылы халық саны 7 623 адамды құрады.

Орналасқан жері

Қала Мальтаның солтүстік-шығыс жағалауында, Валеттаның батысында орналасқан. Мсиданың көршілес қалалары – Та' Ксбикс, Гжира, Сан-Жуан, Биркиркара, Санта-Венера, Хамрун және Пиета. Мсида саяхатшылар үшін маңызды қала, өйткені көптеген автобус бағыттары осы қаладан өтеді.

Этимология

Мсида деген атау араб тілінен шыққан, "балықшының тұрағы" деген мағынаны білдіреді деп айтылады. Дегенмен, ол "Омм Сидна" сөзінен, яғни "Біздің Господиміздің анасы" деген мағынада да туындауы мүмкін, себебі бұл жерде Құдайдың анасы – қасиетті Марияға арналған шағын шіркеу болуы ықтимал.

Дін мен дәстүрлер

Мсиданың қамқоршысы – Әулие Жозеф, ал қорғаушысы – Ырысқа толы Әулие Марияның Таза Концепциясы. Шілде айының жартылайында Мсида қаласында Әулие Жозеф мерекесі тойланады. Мсида мерекесі il Ġostra деп аталатын бағанаға шығу сынағымен де әйгілі. Бұл дәстүрлі бәйгеде көптеген ер адамдар жақсы майланған бағанаға шығу үшін кезекке тұрады, мақсаты – жоғалы жетіп, жеңіс белгісі ретінде шарфты алу. Бағана теңіз үстінде орналасқан, сондықтан сәттілікке жетпеген көптеген қатысушылар қауіпсіз түрде құлап, жағаға жүзе алады. Il Gostra бәйгесін тұрақты түрде ұйымдастыратын екі қала – Мсида және Сент-Жулианс.

Қасиетті Жүсіп шіркеуі

Мсида шіркеуі, Сан Ġузепп (Аяз Әулие Иосиф) қасиеттісіне арналған, 1889 жылы салынған. Епископ Кармело Сциклунаның діни жетекшілігімен және оның құрылысына қаржылық көмек көрсеткен негізгі демеуші, Франческо Фальзон Дебоно мырзаның көмегімен, бұл шіркеу ескі Таза ұғым шіркеуінің орнына салынды. Іргетасы 1886 жылдың 4 сәуірінде қаланды. Құрылысы 1889 жылы аяқталды және шіркеу 1984 жылдың 22 сәуірінде ресми түрде киеленді. Архитектор Андреа Грима жоспарларды жасауға, оларды іске асыруға және шіркеуді салуға қатысты барлық жұмыстарға жауапты болды.

Ерекше орындар

Мсида теңіз жағалауындағы шағын шығанақтың қасында орналасқан. Жағалаумен серуендегенде әртүрлі мариналар, қайықтарды суға түсіретін жерлерді және жағадан балық аулайтын көптеген жергілікті тұрғындарды көруге болады. Мсида 1867 жылы жеке қауымға айналды. Елді мекен Валли-роудтың ішкі жағындағы қарапайым үйлерге және Вилламброзаның әдемі ауданына апаратын жақын маңдағы қосымша жолдар мен жолдарға шоғырланған. Алайда, бұл мәртебе ұзаққа созылмады, өйткені 1881 жылы Хамрун жаңа қауым ретінде бөлінді. Бүгінде Вилламброза көшесінің ең төменгі бөлігі осы аймақта Мсиданың билігін еске салады. Мсида 1918 жылы Санта-Венера, 1968 жылы Пиета және 1969 жылы Та' Ксикстегі жаңа қауымдарға өз аумағының бір бөлігін жоғалтты. Бір кезде 11 500 адам тұрған қаланың халқы 6 000-ға дейін азайды. Дегенмен, жоғарыда айтылған талаптар мен Сватар маңындағы тұрғын үйлердің салынуы нәтижесінде халық саны 7 600-ден асып түсті. Бүгінде Мсида – қарбаласқан университет қаласы, даму университеттегі студенттердің санының өсуіне және соңғы жылдары осы қалада пайда болған түрлі жаңа қызмет көрсету салаларына бағытталған. Қалада көптеген университет студенттері тұрады, олардың көп бөлігі Гоцо аралдықтары.

География

Мсиданың төменгі бөлігі аңғардың шығанағында орналасқан және Слиема, Валлетта, Биркиркара және Матер-Дей ауруханасына қатынайтын көлік ағынының маңызды торабы болып табылады. Жаңбыр жауғанда, су қоршаған жоғары орналасқан қалалардан теңізге ағылып, көбінесе су тасқынына себеп болады, бұл Әйін-Жозефке арналған шіркеудің қарсаңындағы аймақта көлік қозғалысын тоқтатады. Мсидада сондай-ақ, өте сирек кездесетін, Таза ұғымға арналған тасқа қазылған ескі шапель орналасқан. Мсида теңізден көп аумақтарды қайта иеленген. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала орталығы мен төңірегіндегі, теңіз деңгейінен төмен орналасқан барлық аймақтар теңізден қайта құрылды. Жауын суын көбірек жинауға бағытталған жаңа жоба осы аймақтың да, жақын жердегі қалалардың да ұзақ жылдар бойы мазалап келген су тасқыны мәселесін айтарлықтай шешуге көмектеседі.

Медиа

Мсида екі жергілікті газетті шығарады. Leħen il Misidjani ("Мисиджан дауысы") жергілікті Għaqda Melita Banda San Ġużepp Msida музыкалық тобымен құрастырылып, редакцияланады. "Leħen il Misidjani" Мсида және оның төңірегіндегі қауымдастықтар, клубтар мен бірлестіктер туралы ақпарат жинайды. Тағы бір газет – Id f'Id ("Қол ұстасып"), оны Парыш және Għaqda Armar Msida бірлесіп шығарады. Онда шіркеу қызметі, Мсидадағы діни шаралар және мерекелер туралы ақпарат бар.

Мальта университеті

Мальта университеті Мсиданың Тал Қроққ аталған бөлігінде, биік жерде орналасқан. Мсидада сондай-ақ Ġ. Ф. Абела кіші колледжі мен мемлекеттік медбикелік үйі де бар.

IMO Халықаралық теңіз құқығы институты (IMLI)

IMLI 1988 жылы ХМО мен Мальта үкіметі арасындағы келісімге сәйкес құрылды. Оқу жылы 1989 жылдың қазан айында басталды. Оның кампусы Мальта университетінде орналасқан.

Спорт

Мсидада қазіргі уақытта Мальтаның екінші дивизионында ойнайтын жергілікті футбол командасы – «Мсида Сент-Жозеф» ФК орналасқан. Команданың түстері – қызыл және ақ. Мсидада сонымен қатар «Мсида Қызыл жұлдыздары» АФК, жергілікті 7 адамнан құралған команда, ол I.A.S.C. (Аматорлар арасындағы футбол жарысы) турниріне қатысады, және «Мсида Боччи Клабб» (Клуб) – жергілікті боччи командасы да бар.

Mater Dei ауруханасы

Mater Dei ауруханасы Мсида қаласының шетінде орналасқан. Ол 2007 жылдың маусым айында Мальта премьер-министрі доктор Гонцимен салтанатты түрде ашылды және жалпы ауданы 232 000 м²-ге жетеді, шамамен 8 000 бөлмесі бар. Бұдан өзге, онда Мальта университетінің оқу корпусы да орналасқан. Аурухана мальтиялықтарға 200 миллион лираға айналды, бұл бастапқы есептелген 83 миллион лирадан едәуір көп. Бастапқыда бұл арнайы емдеу орталығы болу жоспарланған, бірақ үкімет ауысқаннан кейін жалпы ауруханаға айналдырылды.

Мсида Марина

XIX ғасырдың соңында Мсиданың орталық бөлігінде, бұрынғы Торпеда қоймасының орнына жақын, ағып жүретін британдық әскери-теңіз гидравликалық док құру жоспарланған. Алайда, бұл жоспар көп ұзамай тоқтатылды, бірақ кейінірек бұл аймақта яхталарға қызмет көрсету орталығы қарқынды дамыды және орталық үкімет қабылдаған жаңа қолдау шараларының нәтижесінде қазірге дейін өсіп келеді.

Мәдениет

Мсида қаласы әдетте жыл сайын 16 шілдеден кейінгі алғашқы жексенбіде Әулие Жозеф мерекесін тойлайды. Жергілікті футбол клубы – «Мсида Сент-Жозеф» ФК.