Кіріспе

Ақырет және қайта тірілу исламда

al Ākhirah (الآخرة, Ахир сөзінен туындаған, соңғы, түпкілікті, аяқталу немесе жақын деген мағынаны білдіреді) – «Ақырет» деген арабша термин. Ислам эсхатологиясында, Соңғы Сот Күнінде уақытша дүние (дүния) аяқталады, өлгендер қабірлерінен қайта тіріледі, ал Алла олардың амалдарына қарай сот талғап, мәңгілікке жұмақтың (жаннат) немесе жаһаннамның отына жібереді. Өлім – өмірдің соңы емес, уақытша әлемнен мәңгілік әлемге (әл-Ахира) көшу деген сенім. Бұл сенімді Ислам, Иудаизм және Христиандық сияқты басқа да Ибраһим діндерімен бөліседі. Әл-Ахира туралы Құранда көптеген сүрелерде ондаған рет айтылған, онда сенушілерге «осы дүниелік өмірдің ләззаты» (дүния) «мардымсыз» (Қ.9:38) болып көрінеді. Соңғы Сотпен байланысты, бұл мұсылмандардың алты негізгі сенімінің бірі болып саналады (Таухид (бір Құдайға сену), періштелер, төрт кітап (Инжил, Таурат, Құран және Забур), пайғамбарлар мен елшілер, және тағдыр). Ислам дінінде әл-Ахира қажет, себебі ізгілер көбінесе қиындықтарға ұшырайды, ал сенімсіздер көбінесе осы дүниеде өркендеп, ләззат алады. Осы әділетсіздікті түзету және әділдік орнату үшін, Жаннат сыйлығы және Жаһаннам жазасы бар әл-Ахира қажет.

Әлемнің соңы

Мұсылмандар осы Күнге дейін "белгілер" немесе Сағат белгілері немесе Қиямет күні белгілері болады деп санайды, олар кішігірім және үлкен белгілерге бөлінеді. Құранның бірнеше аяттарында дүниелік заттардың жойылуы туралы айтылады, оған сенушілер материалдық әлемнің жойылуы деп түсіндіреді. «Ал құрнай соққанда, бір рет соғылып, жер мен таулар өз орнынан жылжып, бір құлаумен құлатылғанда, сол күні оқиға (үлкен оқиға) болады» (Құран 69:13–15).
«Сол күні жер мен таулар дірілдейді, ал таулар жылжымалы құм төбелеріне айналады» (Құран 73:14).
«Әрине, сендерге уәде етілген нәрсе орындалады. Жұлдыздар көмезденгенде, аспан жарылғанда, таулар шаң секілді таратылғанда» (Құран 77:7–10).
«Ал сөзсіз оқиға келгенде, ешкім оның келуін жоққа шығара алмайды. Ол көбін төмендетеді, көбін жоғарылатады. Жер тереңдігімен дірілдегенде, таулар ұсақ-ұсақ болып таратылғанда, шаңға айналып себілгенде және таулар қиратылғанда» (Құран 56:1–5).
«Сол күні аспан ерітілген мыс сияқты, ал таулар жүн сияқты болады» (Құран 70:8–9).

Уақыт

Бұл оқиғалардың нақты қай уақытта болатыны белгісіз, бірақ Қиямет уақытына жақын ірі және ұсақ белгілердің пайда болатыны айтылады.

Сот күні

Яум ад Дин Яум ал Дин Қиямет күні (яум – "күн", ал дин – "сот" дегенді білдіреді). Бұл – Аллаһ адамдардың өмірден кейінгі тағдырын қалай белгілейтінін шешетін күн. Көптеген мұсылмандар өздерінің еркімен шешім қабылдай алатындарына сенеді. Сондай-ақ, олар осы шешімдері үшін Алланың алдында жауап беретініне сенімді. Сот амалдардың санына емес, амалдың ниетіне (қасақана жасалған амалдар) қарай жүзеге асырылады.

Көк пен тозақ

Көк пен тозақ – әр түрлі әлемдерден тұрады. Әр адамның мәртебесі, егер ол жұмақта болса, жасаған жақсылықтарының мөлшеріне, ал тозақта болса, жасаған жамандықтарының мөлшеріне байланысты болады. Алла Тағала Өзіне қарсы жасалған күнәларды кешіруі мүмкін, бірақ екінші адамға жасалған күнәларды кешірмейді. Әркімнің ісіне қарай мәртебесі анықталады. Раббың олардың істегендерінен хабарсыз емес. Мұғд ибн Жәбәл пайғамбар Мұхаммедтен (саллаллаһу аләйһи уәсәлләм) риуаят еткендей: «Адамдарды өз істерімен бос қалдырыңдар, себебі жұмақтың жүз деңгейі бар, әр екі деңгейдің арасы көк пен жердің арасындағыдай. Егер Алладан сұрасаң, Одан жұмақты сұра». Жұмақ пен тозақтың түрлі деңгейлері бар. Адамның орналасуы оның істерінің артындағы ізгі ниетіне байланысты болуы мүмкін. Сондай-ақ, Алла Тағала Өзіне қарсы жасалған күнәларды кешірсе де, басқа біреуге жасалған күнәларды кешірмейді делінеді. Исламның бағыттарында жұмақ пен тозақтың азабы мен қуанышы рухани да, тәндік те болып есептеледі. Оттан (және тағы басқа көптеген нәрселерден) тәндік азап бар, бірақ күнәлілер отты жүректерінде де сезінеді. Сол сияқты, жұмақ иелері де бау-бақшаларды, сұлуларды, мас қылмайтын шараптарды көреді, бірақ олардың ең үлкен бақыты – Алланың разылығы.