Кіріспе
Соңғы сот алдында Алтын ғасыр немесе жұмақ орналасады деген сенім – христиандық ұғым.
the Christian concept
Millennialism (from Latin mille 'thousand') or chiliasm (from the Greek equivalent) is a belief which is held by some religious denominations. According to this belief, a Messianic Age will be established on Earth prior to the Last Judgment and the future permanent state of the "eternity". Christianity and Judaism have both produced messianic movements which featured millennialist teachings—such as the notion that an earthly kingdom of God was at hand. These millenarian movements often led to considerable social unrest. Similarities to millennialism also exist in Zoroastrianism, which identified successive thousand year periods, each of which will end in a cataclysm of heresy and destruction, until the final destruction of evil and the final destruction of the spirit of evil by a triumphant king of peace at the end of the final millennial age. "Then Saoshyant makes the creatures again pure, and the resurrection and future existence occur" (Zand i Vohuman Yasht 3:62). Scholars have also linked various other social and political movements, both religious and secular, to millennialist metaphors.
Миллениализм (латын тілінен "mille" – "мың" сөзінен) немесе хилиазм (грек тіліндегі эквивалентінен) – кейбір діни конфессиялар ұстанатын сенім. Осы сенімге сәйкес, Жер бетінде Мәсіхтің дәуірі Соңғы Соттан және болашақтағы "мәңгілік" тұрақты күйінен бұрын орнатылады. Христиандық және иудаизм екеуі де мыңжылдық ілімдерін ұсынған мессиандық қозғалыстарды тудырды, мысалы, Құдайдың жердегі патшалығы жақын арада болады деген түсінік. Мұндай мыңжылдық қозғалыстар көбінесе қоғамдық тәртіпсіздікке алып келді. Зороастризмде де мыңжылдыққа ұқсас ұғымдар бар, онда бірінен соң бірі мың жылдық кезеңдер қарастырылады, олардың әрқайсысы діни бұзықшылық пен құрып жойылумен аяқталады, сонгы мыңжылдық дәуірдің соңында жамандық пен жамандық рухы толығымен жойылғанға дейін. "Содан кейін Саошиант жаратылыстарды тазартады, қайта тірілу мен болашақ өмір басталады" (Zand i Vohuman Yasht 3:62). Ғалымдар сонымен қатар түрлі әлеуметтік және саяси қозғалыстарды, діни және секулярлық, мыңжылдық метафоралармен байланыстырды.
the Christian concept
Millennialism (from Latin mille 'thousand') or chiliasm (from the Greek equivalent) is a belief which is held by some religious denominations. According to this belief, a Messianic Age will be established on Earth prior to the Last Judgment and the future permanent state of the "eternity". Christianity and Judaism have both produced messianic movements which featured millennialist teachings—such as the notion that an earthly kingdom of God was at hand. These millenarian movements often led to considerable social unrest. Similarities to millennialism also exist in Zoroastrianism, which identified successive thousand year periods, each of which will end in a cataclysm of heresy and destruction, until the final destruction of evil and the final destruction of the spirit of evil by a triumphant king of peace at the end of the final millennial age. "Then Saoshyant makes the creatures again pure, and the resurrection and future existence occur" (Zand i Vohuman Yasht 3:62). Scholars have also linked various other social and political movements, both religious and secular, to millennialist metaphors.
Мыңжылдықтың алдындағы идея
Мәсіх дүниеге келгеннен кейінгі алғашқы ғасырларда Чилиазмнің (мыңжылдық) әртүрлі формалары Шығыс және Батыс шіркеуінде кездесті. Ерте шіркеу ұстанған мыңжылдыққа дейінгілік "тарихи мыңжылдыққа дейінгілік" деп аталады, және Папиас, Иреней, Юстин Мартир, Тертуллиан, Поликарп, Псевдо Барнаба, Мефодий, Лактанций, Коммодиан, Теофил, Мелито, Римнің Гипполиты, Петтаудың Викторины, Непос, Юлий Африкан, Татиан және Монтан оны қолдады. Алайда Монтанның мыңжылдыққа дейінгі көзқарастары, болжам бойынша, шіркеудегі мыңжылдыққа дейінгілікке қарсы пікірдің кейінірек қалыптасуына әсер еткен болуы мүмкін, себебі Монтанизм ерестік деп есептелді. Платонизмнің ықпалымен Александриялық Климент және Ориген мыңжылдыққа дейінгілікке қарсы шықты. Сондай-ақ, Александриялық Дионисий (264 жылы қайтыс болды) Аянды Жақия жазбаған және оны тура мағынасында түсіндіруге болмайды деп мәлімдеді; ол мыңжылдыққа қарсы болды. Өзінің теологиясында хилиастик тенденциялары бар Юстин Мартир (165 жылы қайтыс болды) "Трифон евреймен диалог" еңбегінің 80-тарауында әртүрлі пікірлерді атап өтеді: "Мен және көптеген басқалар осы пікірде [мыңжылдыққа дейінгілік] және [сенемін] мұндай оқиғалар болады, сіз де білесіз; бірақ, екінші жағынан, мен сізге таза және ізгі ниетті сенімдегі, нағыз христиандардың басқаша ойлайтынын айттым." Католик энциклопедиясы 2-ғасырдағы әртүрлі гностик сенімдерін жақтағандардың (өздерін еретиктер деп санаған) мыңжылдыққа да қарсы болғанын көрсетеді.
Киелі кітап зерттеушілерінің қозғалысы
Киелі кітап зерттеушілерінің қозғалысы – 1886 жылы пастор Чарльз Тейз Расселдің «Киелі жазуларды зерттеу» сериясының бірінші томында жарияланған «Ғасырлардың құдайлық жоспары» атты еңбектегі көзқарастарға негізделген мыңжылдық қозғалыс. (Бұл серия 1927 жылдан бері «Таң» Киелі кітап зерттеушілерінің қауымдастығы тарапынан жарияланып келеді.) Киелі кітап зерттеушілері бұрын көктемеге шақырылмаған, өткенде де, қазірде де өмір сүріп жатқан әрбір адамға Мыңжылдық кезеңінде жер бетінде мәңгілік өмірге қол жеткізу мүмкіндігі беріледі деп сенеді.
Ехоба куәгерлері
Ехоба куәгерлері Мәсіхтің мың жыл бойы көктен жерге патшалық ететініне, ал оған 144 мың көтерілген адам көмектесетініне сенеді. Олардың пікірінше, осы мың жылдық билік кезінде жер Едем бағы сияқты жұмаққа айналады және адамдар Адам мен Хауа жоғалтқан толықтыққа қайта оралады.
Құдіреті шексіз Құдайдың шіркеуі
Сондай-ақ, Шығыс Шаңбазы деп белгілі Құдіреті шексіз Құдайдың шіркеуі өзінің үйретімдерінде Аян кітабында болжамдалған апаттардан кейін келетін Мыңжылдық Патшалық дәуірі туралы айтады.
Бахаи діні
Бахаулла «Иқан кітабында» Құдайдың «Құдай қаласын» әр мың жыл сайын жаңартатынын айтқан. Сондай-ақ, Бахаулланың Тарауынан кейінгі 1000 жыл (1852–2852 жылдары) ішінде Құдайдың жаңа Пайғамбары пайда болмайтынын, бірақ Бахаулланың үндеуінің құқығы 500 000 жылға дейін сақталады деп көрсеткен.
Теософия
Теософ Элис Бейли Мәсіх немесе Дүниежүзілік Ұстаздың "2025 жылдан кейін" қайта оралатынын айтты, және бұл христиандық Мәсіхтің екінші келуі тұжырымының Жаңа дәуірдегі аналогы болады. Атап айтқанда, ол сөйлеп отырған Дүниежүзілік Ұстаз – басқа теософтарға Майтрейя ретінде белгілі рухани жандардың бірі.
Әлеуметтік қозғалыстар
Мыңжылдық әлеуметтік қозғалыстар, мыңжылдықтың нақты бір түрі, негізінде мың жылдық цикл туралы ұғымға құрылған. Кейде екі термин де синоним ретінде қолданылады, бірақ таза ұстанымдағылар мұны толыққанды дұрыс емес деп санайды. Мыңжылдық әлеуметтік қозғалыстар міндетті түрде діни негізге ие болуы керек емес, бірақ олардың утопиялық немесе дистопиялық болатын апокалипсис туралы көзқарасы болуы тиіс. Мыңжылдық қозғалыстармен байланысты адамдар "зорлық-зомбылыққа бейім", ал мыңжылдықтың кейбір түрлері зорлық-зомбылықпен байланысты. Прогрессивті миллениализмде "әлеуметтік тәртіптің өзгеруі біртіндеп жүзеге асады және адамдар осы өзгерісті дамытуға белсенді үлес қосады". Апаттық миллениализм "қазіргі әлеуметтік тәртіпті түзелмейтіндей бұзылған деп санайды, ал жаңа, құдайға сай тәртіпті құрудың алғышарты ретінде осы тәртіпті толыққанды жою қажет". Дегенмен, миллениализм мен зорлық-зомбылық арасындағы байланыс күмәнді болуы мүмкін, себебі жаңа діни қозғалыстар уақыт өте келе апаттық көзқарастан бас тартуы мүмкін.