Кіріспе

Спорттық іс-шараларда музыканы қолдану – мыңдаған жылдарға соққан дәстүр, бірақ соңғы кезде ерекше құбылыс ретінде қайта жанданып келеді. Кейбір спорт түрлерінде белгілі бір уақыт аралығында ойналатын музыкаға қатысты нақты дәстүрлер бар. Ал кейбіреулері музыканы командаға, тіпті жеке ойыншыларға қатысты етіп дайындайды. Музыка жанкүйерлердің қуатты күйін көтеріп, оларды жігерлендіру үшін қолданылуы мүмкін, сондай-ақ спорттық іс-шарадағы оқиғалармен тікелей байланысы жоқ түрде де пайдаланылуы мүмкін.

Спорттық іс-шараларда музыканың тарихы

Ежелгі гректер музыканы спорттық жарыстармен, әсіресе төрт жылда бір рет өткізілетін Олимпиада ойындарымен тығыз байланыстырған. "Пангректік ойындарда мәдени элементтердің қаншалықты кеңінен қолданылғаны туралы мәлімет беруге болады. Дельфи, Истмия және Афина сияқты бірнеше фестивальдерде музыка спорттық жарыстарда маңызды рөл атқарды." 1896 жылы Олимпиада ойындарының қайта жаңғыруымен бірге, жарыстарға байланысты мерекелік шараларға да музыка енгізілді. Сол жылдың 25 наурызында "филармониялық оркестр ұлттық әнұранды және ақын Костис Паламас жазып, белгілі грек композиторы Спиридон Самарасқа әнге қойылған алғашқы Олимпиадалық гимнді орындады."

Драмалық әсер үшін қолданылатын музыка

Композитор Карл Орфтың "О Фортуна" шығармасы көбінесе маңызды кәсіби және студенттік жарыстардың басталуына дейін спорт ареналарының дыбыс жүйесі арқылы орындалады. Бастапқы екі нотасы, қуатты опералық дауысы мен соқпалы аспаптардың үйлесімімен бірге, Орфтың "О Фортуна" шығармасы бүгінде "Кармина Бурана" деп белгілі жинақтағы 13 ғасырлық өлеңге негізделген. Орфтың аңызға толы композициясы тағдырды айғайлайды және оның поэзияға жасаған интерпретациясының бастапқы және соңғы бөлігін құрайды.

Әндердің спорттық оқиғалармен байланысы

Кейбір әндер тарихи түрде белгілі бір спорттық оқиғалармен байланысты. Колледждік спорттық жарыстарда үй командасының жанкүйерлері жеңілген командаға Steam тобының "Na Na Hey Hey Kiss Him Goodbye" әнін, оның "na na, na na na na, hey, hey, hey, goodbye" деген таныс қайырмасымен бірге орындауы мүмкін. Queen тобының "We Will Rock You" және "We Are the Champions" әндері де спорттық іс-шараларда жиі орындалады, сондай-ақ Five Stone-ның "Make Noise", Gary Glitter-дің "Rock and Roll Part 2" және Zombie Nation-ның "Kernkraft 400" әндері де кең таралған. Көптеген колледждік спорт түрлеріне мыс және барабан аспаптарымен орындалатын музыкалық сүйемелдеу жасалатын оркестр қосылады, ол жанкүйерлердің әсерін күшейтуге арналған.

Американдық футбол

Көптеген колледж футбол командаларының футбол ойындарында ойын кезінде музыка ойнайтын және жартылай уақытта алаңда шеру жасаушы марш-оркестрлері бар. Қазіргі уақытта НФЛ-де екі командада марш-оркестрлер бар. Вашингтон Командирлері 1938 жылдан бері марш-оркестрмен танымал, ал Балтимор Рейвенс 1996 жылдан бері марш-оркестрмен танымал. Дегенмен, Балтимордың Марш-оркестрінің тарихы 1947 жылы құрылған Барлық Америка Футбол Конференциясы (NFL-мен біріккен лига) командасымен байланысты. Бұл оркестр көп жылдар бойы «Колтс» командасымен бірге болды және 1984 жылы команда Индианаполиске көшкеннен кейін Ирсай отбасы тастап кеткеніне қарамастан, жұмысын жалғастырды. Алайда, оркестр аймақта сақталып қалды және басқа да шараларда, соның ішінде Преакнес Stakes-та ойнай бастады, сондай-ақ Балтимор Сталлонс деп аталатын екі жылдық CFL экспериментінде пайдаланылды. 1996 жылы НФЛ Балтиморға кеңейту командасын қайтарғанда (НФЛ Кливленд Браунс франшизасын тоқтатты және күрделі келісім бойынша Балтиморға «кеңейту командасын» берді), адал оркестр жаңа «Рейвенс» командасының марш-оркестрі болып марапатталды. «Рейвенс» командасы екі жыл бойы Мемориал стадионында (Балтимор Колтсының бұрынғы үйі) «Марширующий Колтс» деген атпен танылды. 1998 жылы жаңа стадион ашылғаннан кейін, оркестрдің атауы жаңа команданың жаңа дәуірін көрсететіндей Балтимордың Маршинг Рейвенс деп өзгертілді. Лос-Анджелес Рамс командасының тарихында LA Coliseum және Анахайм стадионында марш-оркестр болған. Бірақ команда Сент-Луиске көшкен кезде бұл дәстүр тоқтатылды. Сиэтл Сихокс «The Verve» тобының «Bittersweet Symphony» әнін өзінің ресми әні ретінде қабылдады, ол үй командасына ерекше жағдай туғанда ойнатылады. Мысалы, команда алаңға шыққанда немесе Сихокс жеңіске жеткен кезде бұл ән стадионда естіледі. «Нью-Ингленд Пэтриотс» командасы туннельден шыққанда Оззи Осборнның «Crazy Train» хиті ойнатылады. «Нью-Орлеан Сентс» командасының Супер Боул маусымында және одан кейін жиі ойнатылатын әндердің бірі – «Half time» немесе Ying Yang Twins тобының «Stand Up and Get Crunk» әні. «Big Easy Mafia» әні «Нью-Орлеан Сентс» командасының ойыншылары жылынып жатқанда және жанкүйерлер стадионға ағылып, көтеріңкі көңіл-күйді тудырғанда ойнатылады. «Грин-Бэй Пэкерс» командасы Лэмбо-Филд стадионындағы әр голдан кейін Тод Рандгреннің «Bang the Drum All Day» әнін ойнатады. Ойындар басталғанда PA жүйелерінен естілетін танымал әндер – Rolling Stones тобының «Start Me Up» және Guns N' Roses тобының «Welcome to the Jungle».

Қауымдастық футболы

Футбол танымал көптеген елдерде, әсіресе Ұлыбританияда футбол музыкасы – бұл халықтық музыканың алуан түрлі және танымал жанры. Әндер көбінесе нақты шаралармен, мысалы, Әлем чемпионатына орай шығарылады немесе белгілі бір командалардың әнұранына айналады. Футболдың үлкен жанкүйерлер базасы болғандықтан, мұндай әндер көбінесе хит-парадтарда өте танымал болады. Футбол әндері ретінде жазылған музыканың мысалдары: New Order-дің "World in Motion" және The Lightning Seeds-тің "Three Lions" әні, осы әнді комедия актерлары мен футбол жанкүйерлері Дэвид Бэддиел мен Фрэнк Скиннермен бірлесіп орындады. Футбол музыкасының бір саласы – жаңалықтық футбол музыкасы, ол көбінесе әзіл-қалжыңға толы мәтіндерді қамтиды. Жаңалықтық футбол әндеріне Fat Les-тің "Vindaloo", "Meat Pie, Sausage Roll" және көптеген Frank Sidebottom әндері жатады. The Village People / Pet Shop Boys тобының "Go West" әні де танымал болды, ал оның аспаптық нұсқасы 2006 жылғы Әлем чемпионатына арналған тақырып ретінде пайдаланылды. "You'll Never Walk Alone" әнін Ливерпуль өз гимні ретінде қабылдады, әсіресе Merseybeat тобы Gerry & The Pacemakers орындаған нұсқасын. Манчестер Сити "Blue Moon" әнін өз әні ретінде қабылдады, ал "I'm Forever Blowing Bubbles" әні Вест Хэм Юнайтед командасының ойындарында естіледі. Сток Сити жанкүйерлерінің әнұраны 1970 жылдан бері "Delilah" болып келеді.

Австралиялық футбол

Австралия футбол лигасының әр командасының өзіне тән әні бар, оның мәтіні команда мен Австралия футбол спортына сілтеме жасайды. Ескі командалардың әндері дәстүрлі әуендерге негізделген (мысалы, St Kilda Saints үшін "When the Saints Go Marching In" әні), ал жаңа командалардың әндері жаңадан құрастырылған әуендермен жасалған. Команданың әні олар алаңға шыққанда бір рет, ал ойынды жеңгеннен кейін бірнеше рет ойнатылады. Жеңіске жеткен команда ойыннан кейін клуб үйінділерінде де осы әнді орындайды.

Баскетбол

НБА ойындарында ойынның маңызды сәттерінде қайталанатын орган музыкасы ойнатылады. Мысалы, дикторлар жиі "Шабуыл" фанфарын ойнайды, үй командасы допты иеленген күйі қарсы команданың жақтарына кіргенде. Үй командасын өз алаңын қорғауға жігерлендіру үшін басқа әуен қолданылады. Көптеген НБА командалары қазір ойынды бастау үшін үй командасы алаңға шыққанда белгілі бір әуен орындайды. Олар сондай-ақ қолдау көрсету және көрермендерді қызықтыру үшін "қорғаныс" сияқты ұрандарды пайдаланады. NCAA орган музыкасын қолданбайды, бірақ көптеген I дивизиядағы университеттерде ойын кезінде кішкентай жақтас тобы (футбол маршыру тобымен салыстырғанда) ойнайды. Дегенмен, 2004 жылы Мичиган штаты университеті мен Кентукки университеті арасындағы Форд стадионында өткен ойында екі команданың да толық футбол маршыру тобы өнер көрсетті.

Бейсбол

Органшы орындаған стадион музыкасы 1941 жылы Чикагодағы Wrigley Field стадионында алғаш рет орындалды және 1960 жылдарға қарай басқа да ірі лига стадиондарына тарады. 1970 жылдардың ортасынан бастап көптеген стадиондарда органдық музыканы толықтыратын (немесе толығымен ауыстыратын) жазба поп және рок музыкасы қолданыла бастады. Көп танымал ән – 1962 жылы Mets командасы MLB-ға қосылған кездегі "Метспен танысу". Mets 1986 жылғы Әлемдік серияде де "Let's Go Mets" әнімен өнер көрсетті. Қазіргі заманғы спортта көптеген спортшылардың жеке "тақырыптық әндері" бар. Slate журналының мәліметінше, бейсболшылар "бір ойын кезінде бірнеше әнді таңдап алады, кейде тіпті төрт әнді кезекпен қояды". 2004 жылы Wall Street Journal газеті "Dodger Stadium" стадионының көп жылдық органшысы "өзінен төмен отырған диджейге жол бергенін" жазды. Ол хип-хоп пен рок әндерін орындайды, сонымен қатар көрермендерді қызықтыруға арналған құрылғыларды да пайдаланады. Сол жылы Dropkick Murphys тобының 1902 жылғы Red Sox командасының әні Red Sox жанкүйерлеріне үлкен әсер етті, себебі команда 2004 жылғы ALCS және 2004 жылғы Әлемдік серияда жеңіске жетті. "Atlanta Braves" командасының органшысының басты міндеті – қарсы команда ойыншыларының музыкасын орындау, көбінесе жанкүйерлер таңдаған әндер немесе ойыншының атына байланысты әндер ойналады, ал кейбір ойыншыларға ерекше рұхсат беріледі. Бұрынғы "Braves" командасының ойыншылары әдетте "Welcome Back, Kotter" тақырыптық әнімен қарсы алынады. Грузиялық тумалар мемлекеттік әнұран "Georgia on My Mind" әнін орындайды. Қазіргі 15 Atlantic Coast Conference (ACC) немесе 14 Southeastern Conference (SEC) командаларында колледж бейсболын ойнаған (екі лиганың да жанкүйерлері қалаға келеді) немесе Big Ten лигасындағы Maryland командасында ойнаған (ол 2013-14 маусымға дейін ACC мүшесі болған, сондықтан бұрынғы Terrapins бейсбол ойнаған кезде Грузия штатына сапарлаған болуы мүмкін) ойыншылар тиісті команданың әнін тыңдайды. (Бұл ән қазіргі ACC командаларында ойнаған барлық ойыншылар үшін ойналады: Louisville, Notre Dame және Pittsburgh, сондай-ақ қазіргі SEC командаларында ойнаған Missouri және Texas A&M – бейсболдағы тиісті лигалардың ең соңғы бес мүшесі, тіпті олардың командалары сол кезде American (бұрынғы Big East) немесе Big 12 лигасында ойнаған болса да.) 1998 жылы Qualcomm стадионында ауыр металл әнін қорғаушы ойыншының кіруін белгілеу дәстүрі пайда болды, сол кезде "San Diego Padres" командасы Тревор Хоффман алаңға шыққанда AC/DC тобының "Hells Bells" әнін орындады. San Jose Mercury News және ESPN.com сайты бұл әнді Ұлттық бейсбол даңқы мен мұражайы құрметтеуі керек деп жазды. "Major League" (1989) комедиялық фильмінде рок-н-ролл әнін кіру музыкасы ретінде пайдалану дәстүрі пайда болды, онда қорғаушы ойыншы Рик "Wild Thing" Вон X тобының "Wild Thing" әнінің каверімен ойынға кірді.

Репертуар

Кейбір жағдайларда белгілі бір ән ойынның нақты уақытында ойнатылуы мүмкін. "Take Me Out to the Ball Game" әні көбінесе бейсбол ойындарының, үлкен немесе кішкентай лигалардың жетінші иннингінде ойналады немесе айтылады. "Фенуэй Парк" стадионында Нейл Даймондтың "Sweet Caroline" әні Бостон "Ред Сокс" командасының үйіндегі ойындардың сегізінші иннингінде ойнатылады және 2002 жылдан бері бағдарламаның тұрақты бөлігі болып табылады. 2006 жылдан бері "Sweet Caroline" әні Нью-Йорк "Метс" командасының үйіндегі ойындардың сегізінші иннингінің ортасында дыбыс жүйесі арқылы да ойнатылады. Осының салдарынан, Даймондтың хит-синглі үй командасының ойын нәтижесіне байланысты бірнеше жылдан кейін берік дәстүрге айналды.

Хоккей

Көптеген НХЛ хоккей командаларында көрермендердің әндерін бастау, белгі беру және басқа да ишаралар жасау үшін органшы болады. Хоккей органшылары органға арналған танымал музыканы өңдеп, рок, кино саздықтары немесе поп сияқты жанрларды аспаптық түрде орындай алады. Хоккейде "Rock and Roll Part 2" әні алғаш рет гол соққанда ойнала бастады, бұл команданың ди-джейі кейін Колорадо Рокис командасымен жұмыс істеп, сол жерде осы дәстүрді қалыптастырды. 1982 жылы Рокис Нью-Джерсиге көшіп, "Нью-Джерси Девлз" болып қайта аталғанда, ән олармен бірге қалды. НХЛ-дегі 32 команданың 29-ы бір кезде "Rock and Roll Part 2" әнін гол соққанда ойнаған.

Рольдерлік дерби

Ролер дербиде қолданылатын музыка, сонымен қатар "скейт-аут" музыкасы деп те аталатын музыка, спорттың бастапқы күндерінен бері оның бір бөлігі болды. + Скейт-аут музыкасы Лига Командасы Ән Атқарушы Gotham Girls Roller Derby All Stars "Turn Down for What" DJ Snake ft. Lil Jon Minnesota RollerGirls All Stars "Boneless" Steve Aoki Minnesota RollerGirls Minnesota Nice "Roller Girls" The Soviettes.

Снукер

Барри Хирннің кәсіби ойынның болашағы туралы көзқарасының бір бөлігі ретінде 2010 жылғы Әлемдік Снукер Чемпионатында музыкамен шығу енгізілді. 2012 жылғы Әлемдік Снукер Чемпионатының соңғы 32 ойыншысы және олардың музыкасы келесідей болды:

+ Музыкамен шығу Ойыншы Ән Аткарушысы
Марк Аллен "Titanium" Дэвид Гетта feat. Сия
Стюарт Бингем "In the Air Tonight" Фил Коллинз
Лука Бресел "Earthquake" Labrinth feat. Tinie Tempah
Цао Юпэн "Blah Blah Blah" Kesha
Али Картер "Good Feeling" Flo Rida
Доминик Дэйл "La donna è mobile" Джузеппе Верди
Марк Дэвис "Don't Stop 'til You Get Enough" Майкл Джексон
Райан Дэй "One Step Beyond" Madness
Дин Цзюньхуэй "Poker Face" Lady Gaga
Кен Доэрти "Irish Rover" The Pogues
Грэм Дотт "Two Tribes" Frankie Goes to Hollywood
Питер Эбдон "Wrapped Up in Time" Marillion
Марко Фу "I Gotta Feeling" Black Eyed Peas
Дэвид Гилберт "Superstylin'" Groove Armada
Мартин Гулд "The Game" Motörhead
Барри Хокинс "Beautiful People" Chris Brown
Стивен Хендри "Get the Message" Electronic
Джон Хиггинс "Nowhere to Hide" Arnold McCuller
Эндрю Хиггинсон "Love Will Tear Us Apart" Joy Division
Джейми Джонс "Sexy and I Know It" LMFAO
Стивен Ли "Pump It" Black Eyed Peas
Лян Вэньбо "Zhongguoren" Энди Лау
Лю Чуан "Down" Jay Sean
Стивен Магуайр "Here I Go Again" Whitesnake
Шон Мёрфи "Disco Inferno" The Trammps
Ронни О’Салливан "Drops of Jupiter" Train
Джо Перри "I'm Finding It Harder to Be a Gentleman" The White Stripes
Нил Робертсон "Heart of Courage" Two Steps from Hell
Марк Селби "Underdog" Kasabian
Мэттью Стивенс "OMG" Usher
Джадд Трамп "High on Life” Martin Garrix (feat Bonn)
Марк Уильямс "Jump" Van Halen

Күршік

Күршікші компанияларында жиі өз композиторлары болады, олар күресшілерге арналған музыкалық тақырыптар жасайды. Олар сондай-ақ, дайын музыканы да пайдаланады. Көптеген күресшілер өмірі барысында көптеген тақырыптарды қолданған. Рик Флэр және "Мачо Ман" Рэнди Савидж сияқты кейбір күресшілер әйгілі болған, әрқайсысының өзіндік кіріс тақырыбы бар – сәйкесінше, "Also Sprach Zarathustra" және "Pomp and Circumstance".

Басқа спорт түрлеріндегі тақырыптық музыка

Кейде командалар өздеріне арналған ән таңдайды (мысалы, «Чикаго Биарс» командасы 1985 жылы команда мүшелері орындаған «Super Bowl Shuffle» әнін). 2011 жылға дейін «Дүйсенбі кешкі футболының» Ханк Уильямс кіші орындаған жеке әні болды; «Канададағы хоккей кеші» әні кейде Канаданың екінші мемлекеттік әнұраны деп аталады; ал Олимпиада ойындарының ашылу және жабылу салтанаттарында ойналатын күшті әндер көптен бері жазылып келеді. Мұның ең айқын мысалын кәсіби күрес және аралас жекпе-жек спортында көруге болады, онда әр күресшінің өзінің кейіпкеріне сай жазылған әні болады. «ESPN Stadium Anthems» атты альбом шығарылды, онда Солтүстік Америкадағы спорттық жарыстарда дыбыс жүйесі арқылы ойналатын көптеген әндер жинақталған. Бұрын «Jock Jams» сияқты ұқсас альбомдар да жарық көрген.