Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тай саясаткері (1949–2017)
Thai politician (1949–2017)
Сурин Абдул Халим бин Исмаил Питсуван (สุรินทร์ พิศสุวรรณ; Jawi: سورين عبدالحاليم بن اسماعيل ڤيتسووان; 28 қазан 1949 – 30 қараша 2017) – малай тегінен таралған тай дипломаты және саясаткері, 2008-2012 жылдар аралығында АСЕАН Бас хатшысының 12-ші қызметін атқарған.
Surin Abdul Halim bin Ismail Pitsuwan (สุรินทร์ พิศสุวรรณ; Jawi: سورين عبدالحاليم بن اسماعيل ڤيتسووان; October 28, 1949 – November 30, 2017) was a Thai diplomat and politician of Malay descent who served as the 12th secretary general of ASEAN between 2008 and 2012.
Алғашқы жылдар
Сурин Таиландтағы Тамасат университетінде оқып, саяси ғылымдар бакалавры мамандығын алды.
Surin studied at Thammasat University, Thailand, where he received his BA in political science.
Саяси мансап
Сурин Питсуван 1986 жылы алғаш рет Нахон-Си-Таммараттан парламент депутаты болып сайланды және сол жылы Өкілдер палатасы спикерінің хатшысы болды. 1988 жылы ол Ішкі істер министрінің көмекшісі болып тағайындалды. 1992 жылдан 1995 жылға дейін ол Сыртқы істер министрінің орынбасары қызметін атқарды, ал 1997 жылы Сыртқы істер министрі болып тағайындалды және 2001 жылға дейін осы лауазымда қызмет етті. Сурин Питсуван 1999 жылдан 2000 жылға дейін Оңтүстік-Шығыс Азия Ұлттарының қауымдастығы (АСЕАН) аймақтық форумының төрағасы болды. Саяси мансабынан өзге, Сурин 1980-1992 жылдар аралығында Тхаммасат университетінде оқытумен айналысты және Бангкоктағы екі ағылшын тіліндегі күнделікті газетке мақалалар жазды. 1985-1986 жылдары Тамасат университетінде Саяси ғылымдар факультетінің деканына, кейіннен академиялық мәселелер жөніндегі проректорға академиялық көмекші болды.
Surin Pitsuwan was elected member of parliament from Nakhon Si Thammarat for the first time in 1986 and became secretary to the Speaker of the House of Representatives the same year. In 1988, he was appointed assistant secretary to the Minister of Interior. From 1992 until 1995, he served as Deputy Minister of Foreign Affairs before becoming Minister of Foreign Affairs in 1997, serving in this capacity until 2001. Surin Pitsuwan was chairman of the Association of Southeast Asian Nations (ASEAN) Regional Forum from 1999 until 2000. In addition to his political career, Surin taught at Thammasat University and wrote for two English daily newspapers in Bangkok between 1980 and 1992. He was academic assistant to the Dean of the Faculty of Political Science and later to the Vice Rector for Academic Affairs at Thammasat University from 1985 to 1986.
АСЕАН Бас хатшысы
2007 жылғы 18 маусымда Тайланд үкіметі Тайланд Сыртқы істер министрлігінің Сурин Питсуванды АСЕАН Бас хатшысы лауазымына Тайландтың үміткері ретінде ұсынуын бірауыздан мақұлдады. 2007 жылғы шілдеде Манила қаласында өткен АСЕАН Сыртқы істер министрлерінің 40-шы жылдық отырысында ол расталды және 2008 жылғы 1 қаңтарда Сингапурдан келген Онг Кен Юнгтің орнын басты. Оның өкілеттік мерзімі бес жылды құрады. "The Economist" журналы көптеген бас хатшылардың "әдетте аймақтық деңгейдегі жоғары лауазымды қызметкерлер болып табылады, олар мансаптарында толқындар тудырмағандары үшін осы лауазыммен марапатталады" деп түсіндіріп, Суриннің олардан өзгеше екенін, ол мүше мемлекеттерде белсенді рөл атқаруға ұмтылатынын айтады. Сурин Питсуван – АСЕАН-ның маңызды саяси тәжірибесі бар алғашқы Бас хатшысы болды. 2013 жылғы 1 қаңтарда ол лауазымын келесі АСЕАН Бас хатшысы Ле Луонг Минге тапсырды. 17 қаңтарда ол "мүмкіндік туса" Тайландтың Білім беру министрлігін басқаруға дайын екенін мәлімдеді. Суриннің АСЕАН-дағы қызметі аймақтық ұйымның халықаралық істердегі маңызды жаһандық ойыншыға айналуына септігін тигізді. "Оның орнын толтыру қиын болады", – деді Вашингтондағы Америка университетінің профессоры Амитав Ачарья. Ачарьяның сөзінше, Сурин басшылығымен АСЕАН мүше мемлекеттердің "ішкі істеріне араласпау" принципінен бас тарды, оны кейбіреулер адам құқықтарына қатысты сынды жою үшін пайдаланды, соның нәтижесінде ұйым өз Адам құқықтары жөніндегі комиссиясын құруға қол жеткізді. Бұл өзгеріс Суриннің 1997 жылдан 2000 жылға дейін Тайланд Сыртқы істер министрі қызметін атқарган кезінде Мьянмаға қатысты "икемді қарым-қатынас" саясатын қолдағаннан кейін болды. Бұл саясат Мьянма басшылары реформаларға бағытталған қадамдар жасағанда олармен өзара іс-қимылды күшейтуді және елдер арасында халықтар арасындағы байланыстарды дамытуды көздеді. Бұрын АСЕАН кейбір тараптардан "конструктивті қарым-қатынас" саясаты үшін сыналып келген, оны бизнес өкілдері үкіметтік репрессияны елемеу үшін пайдаланған жасырын амал деп санайтын. Ачарья Суринді Мьянманың ашылуы, АҚШ-тың Шығыс Азия саммитіне қатысуы және Оңтүстік Қытай теңізіндегі жағдайдың шиеленісуі сияқты қиын кезеңдерде ұйымды табысты басқарғаны үшін еске алатынын айтты. "Ол АСЕАН-ның ең белсенді, ашық және жаһандық бас хатшысы болды", – деді ол. Джакарта Пост газетінің редакциондық мақаласында Сурин ұйым тарихындағы 12 бас хатшының ішіндегі ең тиімдісі деп бағаланды.
On 18 June 2007, the Thai cabinet unanimously endorsed the recommendation of the Thai Foreign Ministry that Surin Pitsuwan be nominated as the Thai candidate for Secretary General of ASEAN. He was confirmed by the ASEAN Foreign Ministers during their 40th annual meeting in Manila in July 2007 and succeeded Ong Keng Yong from Singapore on 1 January 2008. His term of office was five years. The Economist magazine, commenting that most secretaries general are "usually a senior regional official rewarded with the post as the crowning boondoggle in a career of not rocking the boat", states that Surin is different in that he seeks an activist role in member states. Surin Pitsuwan was the first ASEAN Secretary General with significant political experience. On 1 January 2013, he handed over his post to Le Luong Minh, the next ASEAN Secretary General. On 17 January he announced that he would be ready to take over Thailand's education ministry "if given the chance". Surin's tenure at ASEAN saw the rise of the regional organization into an important global player in international affairs. "He will be a hard act to follow", said Professor Amitav Acharya of the American University in Washington D. C. Under Surin's stewardship, Acharya said, ASEAN moved away from the principle of "non interference in the internal affairs" of member states that had been used by some to deflect criticisms of their human rights records, and the grouping succeeded in setting up its own Human Rights Commission. The change in direction followed Surin's advocacy of a policy of "flexible engagement" towards Myanmar when he was Foreign Minister from 1997 through 2000. The policy called for increasing interactions with Myanmar leaders when they took steps towards reform, and building people to people contacts between nations. Prior to that, ASEAN had been criticized by some for its policy of "constructive engagement", which detractors said was simply a cover for business persons to ignore government repression. Acharya said that Surin would be remembered for guiding the grouping through challenging times, including the opening up of Myanmar, the United States entry into the East Asia Summit, and rising tensions over the South China Sea. "He was the most active, open and globalized ASEAN secretary general ever", he said. An editorial in the Jakarta Post lauded Surin as the most effective of the 12 secretaries general in the group's history.
Қауымдастықтар
2003 жылдан бері ол Азия қорының қамқорлар кеңесінің мүшесі болды. 2013 жылдың қазанынан бастап Сурин жеке дипломатиялық ұйым – Гуманитарлық диалог орталығының (HD) басқармасында қызмет етті, оның мақсаты – делдалдық және диалог арқылы қарулы зорлық-зомбылықтың алдын алу. Сурин Адам қауіпсіздігі жөніндегі комиссия мүшесі, араласу және мемлекеттік егемендік жөніндегі халықаралық комиссияның кеңесші кеңесі мүшесі және жаһанданудың әлеуметтік аспектілері жөніндегі әлемдік комиссия мүшесі болды. Суриннің үлкен ұлы Фуади Питсуван 2019 жылы Сурин Питсуван қорының құрылғанын жариялады. Қор үш бағытқа назар аударады: білім беру, дипломатия және адам қауіпсіздігі. Қор АСЕАН студенттеріне аймақ ішінде және за рубежом оқуға стипендиялар береді, АСЕАН интеграциясын ынталандыру және академиялық жетістіктерге қол жеткізуге көмектеседі. Қор АСЕАН интеграциясын одан әрі дамыту үшін дінаралық диалог және қақтығыстарды шешу бағдарламаларын қаржыландырады. Адам қауіпсіздігі саласында қор төтенше жағдайларда көмек көрсетуге және АСЕАН азаматтарының болашағын қамтамасыз етуге көмектесетін даму қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған жұмыстарды жүзеге асырады.
Since 2003, he was a member of the board of trustees for The Asia Foundation. Since October 2013, Surin served as on the board of the Centre for Humanitarian Dialogue (HD), a private diplomacy organization whose mission is to prevent armed violence through mediation and dialogue. Surin was a member of the Commission on Human Security, a member of the advisory board of the International Commission on Intervention and State Sovereignty, and a member of the World Commission on the Social Dimension of Globalization. Surin's eldest son, Fuadi Pitsuwan, announced the formation of the Surin Pitsuwan Foundation in 2019. The foundation will focus on three areas: education, diplomacy, and human security. The foundation will provide scholarships to ASEAN students to study abroad, within and without the region, to spur ASEAN integration and encourage academic excellence. The foundation will fund diplomacy programs in interfaith dialogue and conflict resolution to further ASEAN integration. On human security, the foundation will assist in disaster relief and respond to development needs that will help secure the future of ASEAN's citizens.
Өлім
Сурин 2017 жылғы 30 қарашада жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды. Ол Бангкокта Тайланд Халал Ассамблеясының 2017 жылғы жиынында сөз сөйлеуге дайындалып тұрғанда құлап түсті. Оның жасы 68 болған.
Surin died on 30 November 2017 of heart failure. He collapsed while preparing to address the Thailand Halal Assembly 2017 in Bangkok. He was 68.