Кіріспе

Автокөлік жолдарының қызметтік патрулі (автокөлік жүргізушілеріне көмек көрсету патрулі, жолдарды қызметтік патрульдеу, қауіпсіздік қызметі патрулі, тас жолдарда көмек көрсету патрулі немесе сыпайылық патрулі) – мемлекеттік органдар, әдетте штаттық Автокөлік жолдары патрулі немесе Көлік департаменттері жүзеге асыратын бағдарламалардың бір түрі. Бұл бағдарламалар арнайы белгіленген және жабдықталған көліктердің жолдың белгілі бөліктерін патрульдеуі және кездесетін қиындықтарда оқиғаларды басқару және автокөлік жүргізушілеріне көмек көрсету арқылы жол қадамындағы тығырындарды азайтуға және тас жол қауіпсіздігін жақсартуға бағытталған. Кейбір штаттарда бағдарламаның атауы жалпы термин болып табылады, мысалы, Калифорния штатының Автокөлік жолының қызметтік патрулі; ал басқаларында бағдарламаның жекеленген атауы бар, мысалы, Индиана штатының Hoosier Helper бағдарламасы. Автокөлік жолдарының қызметтік патрульдері әдетте қала немесе аймақтың интеллектуалды көлік жүйесіне енгізіледі, егер ол болса, ал АҚШ Көлік департаменті оларды EM04 деп белгіленген Ұлттық ITS архитектурасына нарықтық пакет ретінде қосты. Бұл белгілеу осы патрульдердің оқиғаларды немесе төтенше жағдайларды басқарудағы рөлін көрсетеді. АҚШ-та үздіріссіз және тұрақты жұмыс істейтін алғашқы автокөлік жолы патрулі 1960 жылы Чикаго қаласында (Иллинойс штаты) құрылды. 1998 жылы Техас Көлік институты АҚШ-тағы 54 автокөлік жолының қызметтік патрульдерін зерттеді және олардың шамамен 64%-ы 1990 жылдан бастап құрылғанын анықтады.

Операциялар

Автомобиль жолдары бойынша қызмет көрсету патрульдері Ұлттық ITS архитектурасына енгізілгенімен және олардың қолданылуы кеңейгеніне қарамастан, олардың жұмыс істеу тәсілдері стандартизацияланбаған. Патрульдегі көліктердің саны, жұмыс уақыты және патрульдемелерінің ұзындығы бойынша олардың ауқымы әртүрлі болуы мүмкін. Патрульдер тек ең жұмылы уақытта жұмыс істей алады, аптасына 30 немесе 40 сағат жұмыс істейді, немесе Батыс Вирджинияның бұрынғы сыпайылық патрулі сияқты, аптаның барлық 168 сағаты бойы жұмыс істей алады. Сондай-ақ, патрульде қолданылатын көліктер де әртүрлі болады, оларға жеңіл жүк көліктері, ауыр жүк көліктері, микроавтобустар немесе эвакуаторлар жатуы мүмкін. Барлық жағдайларда көлік автомобиль жолы бойынша қызмет көрсету патрулінің бөлігі ретінде белгіленеді, ал кейбір штаттарда автомобиль жолы бойынша қызмет көрсету патрулінің көлігі заң бойынша төтенше жағдай көлігі ретінде қарастырылады. Патрульді басқаруға жауапты мекеменің немесе мекемелердің оның жұмысындағы рөлі де әртүрлі. Мысалы, Калифорнияның Freeway Service Patrol бағдарламасы штатпен келісімшарт жасасқан жеке меншік эвакуаторлардан тұрады, ал Грузияның HERO бағдарламасы Грузияның Көлік департаментімен тікелей басқарылады: оның көліктері мемлекеттік меншікте және операторлары мемлекеттік қызметкерлер болып табылады.

Мақсаты

Автомобиль жолдарындағы қызмет көрсету патрульдерінің жұмыс ерекшеліктерінің айырмашылығы, пішіннің функцияға бағынуының мысалы ретінде қарастырылуы мүмкін, бұл әрбір бағдарламаның автокөлік жүргізушілеріне көмек көрсету, жол-көлік оқиғаларын басқару және жол қозғалысын реттеу сияқты мақсаттарға қаншалықты маңыздылық беретінін көрсетеді. Бірақ, жалпы алғанда, автомобиль жолы қызметтік патрульдерінің мақсаты – жылдам жауап беру арқылы жол қанағатсыздығын азайту болып табылады. Көптеген ITS технологиялары сияқты, олар, әсіресе қалалық аймақтарда, автожолдарды кеңейту үшін жердің қол жетімсіз немесе тым қымбат болатын жағдайларда, автожол салуға қарағанда осы мақсатқа жетудің әлдеқайда тиімді әдісі саналады. Жүргізушілердің уақытына және тұңғыр жолға тоқтап қалған көліктердің шығарындыларына ақшалай баға беру сияқты әдістерді қолдана отырып, 1990 жылдардың басында және ортасында жүргізілген зерттеулер кейбір автомобиль жолы қызметтік патрульдері үшін пайда мен шығын арақатынасы 36.2:1-ге дейін жете алатынын көрсетті. Автомобиль жолдары бойынша қызмет көрсету патрульдері сондай-ақ, олар қызмет ететін қоғамдыққа және оларға жауапты үкіметке жақсы қарым-қатынас орнатуға мүмкіндік беретін құрал ретінде де қарастырылады.

Қарсылық

Автомобиль жүргізушілерінің сауалнамалары бағдарламалар іске қосылғаннан кейін халық арасында өте танымал екенін көрсетсе де, ұсынылып жатқан тас жолдардағы қызмет көрсету патрульдері түрлі топтардың қарсылығына ұшырады. Соңғы кезде Гавайидегі тас жол патрульдік қызметі жеке буксирлеу компаниясының наразылығына байланысты уақытша тоқтатылды. Буксирлеу және құтқару саласы бұрынғы тас жол патрульдері ұсыныстарына қарсылық көрсеткен, сондай-ақ шағын үкіметті қолдаушылар да қарсылық білдірген.