Кіріспе

Батангас, Филиппин штатындағы құрамдас қала. Сто. Томас, ресми түрде Сто. Томас қаласы – Филиппиннің Батангас провинциясындағы 1-сыныпты құрамдас қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша, қаланың халқы 218 500 адамды құрайды. Қала, Метро Маниланың үздіксіз кеңеюі нәтижесінде пайда болған Мега Маниланың бір бөлігі болып табылады. Ол солтүстікте Каламба, солтүстік-шығыста Лос-Банос, шығыста Аламинос, батыста Танауан және Малвар, оңтүстікте Липа қалаларымен шектеседі. Санто Томас – Филиппин революциясы мен филиппин-американ соғысының батыры Мигель Малвардың туған қаласы, американдықтарға бағынған соңғы филиппин генерал.

Этимология

Санто-Томас аты испан тілінен келген, бұл католик әулиесі – Аквиналық Фоманың есімі, оның мерекесі әр жылғы 7 наурызда тойланады.

Тарих

Санто-Томас 1666 жылы құрылды, алғашқы басшысы Мануэль Мело болды. Бастапқыда ол үлкен елді мекеннен тұрды. Испан миссионерлері келгенде, олардың ең маңызды мақсаты – суға жақын болу үшін өзенге жақын шіркеу салмақ болды. Осылайша, қазіргі Рим-католик шіркеуінің орны Сан-Хуан өзенінің жанында таңдалды. Жылдар өте келе, шіркеудің төңірегіне көбірек үйлер салынды. Бұл елді мекеннің орталығына айналды. Басқа үйлер де аймақ бойынша шашырап орналасты. Оларға есімдер берілді, мысалы, "Кабаонг" – себебі жол бойында табын сияқты тастар болды; "Путол" – себебі Макилинг тауы жолды бөліп тастады; "Аптайин" – себебі бұлақта "апта" немесе ұсақ креветкалар табылған; "Бига" – себебі онда бига ағаштары көп өсті; және "Камбаллао" – себебі екі өзен бұл жерді бөліп тұрды ("камбал" – егіз). Бұл топтар қаланың бариоларын құрады. Жергілікті тұрғындар дінге бейім, бейбіт және адал болды. Колониялық шенеуніктерге жарлықтар мен бұйрықтарды орындауда көп қиындық тумады. Мұндай қайталанбас жарлықтың бірі – бариолардың бастапқы аттарын католик күнтізбесіндегі әулиелердің аттарымен алмастыру және олардың әрқайсысын өздерінің патронына (патротонио) қарастыру болды. Бұрынғы "Пук" және "Аптайин" біріктіріліп, Сан-Бартоломе деп аталды, "Кабаонг" Сан-Висентеге, "Бига" Санта-Анастасияға, ал "Камбаллао" Сан-Исидро-Сур және Сан-Исидро-Нортеге өзгертілді. Бүкіл қалаға Доминикан орденінің әулиесі Санто-Томас де Акиноның есімі берілді, өйткені көптеген алғашқы миссионерлер осы орденге жатқан. Уақыт өте келе, тізімге әрқайсысы әулиенің атын алған тағы бірнеше барио қосылды. 1666 жылдан бастап қала басшысы әртүрлі лауазымдарда болды: 1666 жылдан 1782 жылға дейін капитан, 1783 жылдан 1788 жылға дейін алькальде, 1789 жылдан 1821 жылға дейін гобернадорсильо, 1822 жылдан 1899 жылға дейін жергілікті президент, 1900 жылдан 1930 жылға дейін муниципалды президент және 1931 жылдан бүгінгі күнге дейін мэр.

Қалалық аудан

2016 жылы Батангас облысының 3-ауданының сол кездегі өкілі Нельсон П. Коллантес Санто-Томас муниципалитетін құрамдас қалаға айналдыру туралы заң жобасын енгізді. Бірнеше жыл өткен соң, 19-0 дауысымен Сенат 2018 жылдың 19 наурызында муниципалитетті қалаға айналдыру туралы заң жобасын бекітті. 2018 жылдың 5 қазанында президент Родриго Дутерте № 11086 Республикалық заңға қол қойды, осылайша Санто-Томас оның басшылығымен қалаға айналған алғашқы муниципалитет атанды. 2019 жылдың 7 қыркүйегінде өткен халық қауымдастығы арқылы бұл шешім ратификацияланды, онда дауыс берген тұрғындардың көпшілігі қала мәртебесін мақұлдады.

География

Санто-Томас Макилинг тауының етегінде орналасқан. Ол Маниладан оңтүстікке және Батангас қаласынан шалқары орналасқан. Филиппин статистикалық бас басқармасының мәліметінше, бұл құрамдас қаланың жер ауданы Батангастың жалпы аумағының бөлігін құрайды.

Барангай

Санто-Томас саяси жағынан 30 барангайға бөлінген. Әр барангай пуроктардан құралады, ал кейбіреулерінде сайтолар да бар.

Демография

2020 жылғы санақта Санто-Томас қаласының халқы 218 500 адамды құрады. Халық тығыздығы болды .

Экономика

Лопез компаниялар тобына тиесілі Бірінші филиппин өнеркәсіптік паркі қалада орналасқан. Қаланың көп бөлігі тұрғын үйлермен және көптеген егістік жерлермен жабдықталған. Қала бойында Авида Лэнд компаниясы дамытқан Сан-Антонио Барангайдағы Сан-Антонио биіктіктері, сондай-ақ Аяла Лэнд, Камелла Үйлері және Овиаланд компаниясы дамытқан Сан-Роке Барангайдағы Санто-Томас террасасы сияқты дамыған аудандар бар. Қала бүкіл қала бойынша тараған булало (сүйек миы сорпасы) мейрамханаларымен және қала орталығында орналасқан Сент-Кабрини медициналық орталығы деп аталатын ауруханасымен әйгілі. Санто-Томас қаласында жылжымайтын мүлікті дамытудан басқа, жергілікті жерде танымал өмір салты мен коммерциялық кешені де бар. Lifestyle Strip, AllHome Santo Tomas, Liana's Junction Santo Tomas және SM City Santo Tomas қаладағы танымал сауда орындары болып табылады, ал 2024 жылдың екінші жартысында S&R Santo Tomas та ашылатын болады.

Жолдар

Пан-Филиппин тас жолы немесе Махарлика тас жолы қаланы Каламбамен, Лагунаның қалған бөлігімен байланыстырады, және бұл тас жол Бикол аймағына дейін созылады. Оңтүстік Тагалог артериялық жолы (STAR Tollway) және Оңтүстік Лусон автожолы қаладан басталып, сәйкесінше Батангас қаласымен және Метро Маниламен байланыстырады. Жозе П. Лорел тас жолы қаланы Танауан қаласымен, Липа және Батангас қаласымен қосады.

Қоғамдық көлік

Джипнилер (филиппинше: "dyip") қаланы солтүстікке қарай Каламбамен, оңтүстікке қарай Танауанмен және шығысқа қарай Сан-Пабломен жалғастырады. Маниладан Батангас қаласына, Лусенаға немесе Биколға автобустар қатынайды. UV Express қызметі Санто-Томасты Сан-Пабло, Санта-Роза, Липа және Дасмариньяспен байланыстырады. Барнайлар ішінде трициклдер көлік қызметін ұсынады.

Университеттер

Филиппин политехникалық университетінің Санто-Томас қаласында бір кампусы бар. Бұл PUP жүйесінің құрамына кіретін бөлімше және Санто-Томас қаласы мен айналасындағы қалаларға қызмет ететін жалғыз жоғары білім беру мекемесі.

Мемлекеттік бастауыш мектептер

Санто-Томас қаласында 28 мемлекеттік бастауыш мектеп бар, олардың барлығы Сто. Томас қаласының ББҰ бақылауында.

Мифология

Филиппин мифологиясында ангитайлардың туған жері Санто-Томас, Батангас аймағында деп саналады. Ангитайлар – кентаврларға ұқсас жандар, бірақ олардың маңдайында бір мүйіз болады және көбінесе әйел түрінде кездеседі.