Кіріспе

Таал муниципалитеті, ресми атауы Таал муниципалитеті, Филиппиннің Батангас провинциясындағы 3-ші сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 61 460 адамды құрайды. Таал ежелгі әулеттік үйлермен әйгілі, соның ішінде Марсела Коронел Мариньо де Агонсильонің Таал, Батангаста өскен әулеттік үйі (қазір мұражай) бар. Бұл үй 1770 жылдары оның ата-анасы Дон Андрес Сауза Мариньо мен Дона Евгения Диокно Мариньо салған. Муниципалитеттің орталық бөлігі (poblacion) Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланған. Таал муниципалитеті Филиппиннің балисонг және баронг тагалог астанасы ретінде танымал. Қала испан отарлау дәуірінен қалған жүздеген мұражайлық құрылыстарға ие. Ғалымдар оны ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұра тізіміне қосуға ұсыныс жасап келеді.

Тарих

Таал қаласын 1572 жылы августиндік монахтар құрған. 1575 жылы қала кейіннен Доминго көлінің (қазіргі Таал көлінің) жағасына көшірілді. 1732 жылы Батангас провинциясының орталығы болды. 1754 жылы Таал жанартауы атқылап, қазіргі Сан-Николас тұрған Таал қаласына қауіп келтірді. Жаңа қауіптің алдында қала тұрғындары, августиндік Франсиско Бенчучильомен бірге, Кейсасай қасиетті жеріне паналады. Сол жылы провинция орталығы да сол кездегі Батангас қаласына көшірілді.

Аумақтық өзгерістер

Таал бұрын әлдеқайда кең аумақты қамтыған. 1596 жылы Бауанның бұрынғы бариосы приход ретінде құрылды, бұл оны Таалдан тиімді бөліп алды. 1754 жылы Таал жанартауының жарылуынан кейін, бұрын Танауанның бөлігі болған Таал көлінің солтүстік жағалауы Таалға қосылды, себебі Танауан көлінің солтүстік-батыс Танауан шығанағынан Салаға, қазіргі бараңгайына көшірілді. Кейіннен 1869 жылы құрылғаннан кейін Талисайдың құрамына кірді. 1904 жылы Балакилонг (Balakilong), Байююган, Бинираян (Berinayan), Бугаан және Сан-Габриэль батыс Танауан бариолары №1244 Актісімен Таалға қосылды; бұл бариолар ақырында Талисейге қайтарылып, қазіргі Лорелдің бараңгайлары болды. Лемери мен Сан-Луис тағы бір рет Таалдан бөлініп, 1906 және 1918 жылдары дербес муниципалитеттер ретінде қайта құрылды. 1955 жылы Сан-Николас, Гипит, Бангин, Пансипит, Калангай, Синтурисан, Таланг, Абило, Балете, Банкора, Саймсим, Маабуд, Мулавин, Тамбо, Калумала, Алас, Калавит және Пулангбатоның солтүстік бариолары Таалдан бөлініп, Сан-Николас жаңа муниципалитеті құрылды. 1961 жылы Самбат, Синипиан, Бихис, Калайян, Ирукан және Кутанг Каваянның шығыс бариолары Таалдан бөлініп, Санта-Терезитаның жаңа муниципалитеті құрылды.

География

Филиппин статистикалық бас басқармасының мәліметінше, муниципалитеттің жер ауданы Батангастың жалпы аумағының бөлігін құрайды. Оның ауданы және Пансипит өзені арқылы Балаян шығанағына дейін су айдынымен кесіледі. Пансипит – екі балық түрінің (малапуто (Cranx ignobilis) және мусло (Cranx marginalis)) көші-қонына мүмкіндік беретін маңызды экологиялық дәліздердің бірі, олар Таал көліне тән. Ересек балықтар Таал көлінен Пансипит және Лемеридегі Паланас өзендері арқылы теңізге көшіп өтеді. Тавилис (Harengula tawilis) – Таал көліне ғана тән тұщы су сардины.

Климат

Таалдың екі маусымы бар: қарашадан сәуірге дейін құрғақ, ал жылдың қалған уақытында жаңбырлы. Ең төменгі температура нөлден төмен түспейді, ал ең жоғары температура наурыздан шілдеге дейін болады.

Барангай

Таал саяси тұрғыдан 42 барангайға бөлінген. Әр барангай пуроктардан құралады, ал кейбіреулерінде сайтолар да бар.

Демография

2020 жылғы санақта Таалдың 61 460 тұрғыны болды. Халық тығыздығы – көрсетілмеген. 1903 жылғы алғашқы санақта барлығы 17 525 адам тіркелді. 2007 жылғы халық саны 51 459 адамды құрады, бұл алдыңғы 7 жыл ішінде жылдық 2,44% өсімді көрсетті, және 7 961 шаңырау болды. 2010 жылға қарай халық саны сәл өсіп 51 503 адамға жетті.

Мәдени іс-шаралар

Жыл сайын сәуір айында тойланатын Эль-Пасубат фестивалі – Таал қаласының танымал өнімдерінің және қолөнер бұйымдарының жиынтығы. "EL PASUBAT" атауы Эмпанада, Лонганиса, Пануца, Суман, Балисонг, Баронг Тагалог, Тапа, Тамалес, Тавилис, Тулинган – Таалдың аспаздық шеберлігімен және қолөнерімен әйгілі екенін көрсетеді. Әулие Мартиннің мерекесі жыл сайын 11 қарашада өткізіледі. Мерекелік шаралар дұға, ән шырқау, өлең айту, гүл шашу және үлкен діни процессиялар түрінде ұйымдастырылады. Көптеген отбасылар келген қонақтарға дастархан жайып, тамақ-сусын ұсынады. Әулие Марияның Чудотворлық бейнесі саналатын Каясая ханымның мерекесі жыл сайын 8 желтоқсанда тойланады. 9 желтоқсанда Каясая ханым мен Әулие Мартиннің құрметіне бірлескен қалалық мереке өткізіледі. Луа – бұл дінбастың құрметіне, әдетте қыздың Әулие Марияға немесе жігіттің Әулие Мартин сияқты ер қасиеттіге арнап, жергілікті тілде оқылатын дәстүрлі өлең. Процессияда жас қыздар мен әйелдер әдемі көйлектер киіп, "хила" (тарту) жасап жүреді, себебі олар гүлдермен безендірілген Әулие Марияның процессиялық көлігінен (кароса) басталатын шамдардың жібін тартады деп есептеледі.

Жергілікті өнімдер мен дәмді тағамдар

Таал тұрғындары испан кезеңінен бастап егіншілік және саудамен айналысып келген. Басты өнімдер – мақта, какао және қант, олар «трапече» деп аталатын қарапайым қант зауыты арқылы өндіріледі. Пиньядан тігілген баронг пен камиза блузкаларын тоқу және кестелеу – үй шаруашылығында кең таралған өнер. Кейіннен жергілікті кестелеу шаруалары өз өнімдерін кеңейтіп, перделер, фортепианоға арналған жапқыштар, жастыққа арналған қыстырғыштар, үстел жамылғылары, салфеткалар және төсек жапқыштарын қосты, бұл Таал кестесінің даңқын арттырды. Қаладан шығарылатын тағы бір өнім – балисонг (көбелек пышақ) және түрлі тәттілер, мысалы, паноча (жержаңғақтың қантты тағам) және суман салехия (тәтті суман), тапа (тұздалған шошқа еті) және жергілікті лонгганиса. Бәрі де қалалық базарда қолжетімді. Таалда пайда болған танымал филиппин тағамдары – Адобо са Дилау (сары адобо) және Синаинг на Тулинан (бонита балық сорпасы).

Филиппин революциясы

Глисерия де Виллавиченсио генерал Эмилио Агиналдо тарапынан «революциялық күштердің анасы» деп аталды. Ол испандарға қарсы революцияны қолдады, ал кейін күйеуі Эулалио Виллавиченсионың 1898 жылғы ақпанда қаза болғаннан кейін американдықтарды осы оқиға ызаландырды. Фелипе Агонцильо – революциялық батыр, мемлекет қайраткері және АҚШ-қа және 1898 жылғы Париж келісіміне Филиппин Республикасының дипломаты. Марсела Агонцильо ең жақсы «Филиппин туының анасы» ретінде танымал, өйткені ол қазіргі Филиппин туын жасаған, ол алғаш рет 1898 жылғы 12 маусымда Кавитте Филиппин тәуелсіздігі жарияланған кезде көтерілді. Висенте Илюстре Хосе Ризал, Марсело Х. Дель Пилар, Галикано Апасибл және Испаниядағы басқа филиппиндіктермен байланыста болды. Ол генерал-губернатор Фрэнсис Бертон Харрисон басқаратын Филиппин комиссиясының мүшесі болды, онда ол Минданао және Сулу комитетінің төрағасы қызметін атқарды. Содан кейін ол Филиппиннің бірінші Сенатының сенаторы болды. Сондай-ақ, ол Таал қаласында қоғамдық жарықтандыру және сумен жабдықтау жүйелерін орнатуға зор үлес қосты. Ананиас Диокно испандық күштерге қарсы Висайя аралдарына толыққанды әскери экспедицияны жетекке алған жалғыз тагалог генералы болды. Ол Капис провинциясының губернаторы болды. Галикано Апасибл өзінің туысы Хосе Ризалмен бірге «La Solidaridad» ұйымын құрғандардың бірі болды. Кейіннен ол Nacionalista партиясын құрды және Батангас губернаторы, ассамблея мүшесі, сондай-ақ ауыл шаруашылығы және табиғи ресурстар министрі болып қызмет етті.