Кіріспе

Аророй, ресми түрде Аророй муниципалитеті, Филиппиннің Масбате провинциясындағы бірінші санаттағы муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 88 351 адамды құрайды. Бұл қала Масбате провинциясының ең маңызды археологиялық ескерткіштерінің бірі – Каланай үңгірімен әйгілі.

Этимология

Аророй қаласы (бұрынғы атауы – Аль Орой), «алтын» деген мағына беретін испан тіліндегі "oro" сөзінен шыққан, 1822 жылы қытай экспедициясы келген кезде құрылған. Қытай флоты "панко" деп аталатын жеті кемеден тұрды. Олар Аророй қаласының аумағындағы бұрынғы Пуэрто-Баррераның бір бөлігі болған Лананг өзеніне кірді. Бұл экспедицияға Талкум есімді моро бағыт көрсетті. Оларды Лананг өзені маңында алтын монеталарын табу үшін Ароройға қытай саудагерлері жіберген.

Тарих

Сол кезде, қазіргі Масбате провинциясы әлі Ибалон провинциясының (қазіргі Альбай) құрамында болғанда, Манила қаласының Тондо ауданынан Грегорио Кордеро есімді испан армиясының капитаны жоғары офицерін өлтіргені үшін Масбатеге жер аударылды. Филиппин аралдарының генерал-капитаны саяси және әскери тұтқындарды қамаған Бюриас аралындағы Сан-Паскуал бекінісінде жазалаудың орнына, ол Масбатеге жеткізілді. Оның екі қызы мен бір ұлымен бірге Масбате муниципалитетінің Магдалена портында тұрақтап қалды. Ол өзімен бірге төрт (4) "Фалуа" немесе испандық кемелерін алып келді – "Иса Мария и Хосе", "Сакраменто", "Сальвасион" және "Санта-Ана". Бұл кемелер Масбате, Тикао және Буриас аралдарында қарақшылық шабуылдары жасаған мори пираттарына қарсы күзетуге арналған еді. Испандықтар қытай экспедициясын анықтағанда, Кордеро және оның өзін зақымсыз ететін амулеттерге (мұртқа) ие екеніне сенген жүз елуге (150) жуық адам Лананг өзеніне кірген жеті (7) кеменің қай елге жататынын білу үшін Лананг өзеніне барды. Олар қайда бара жатқанын сұрағанда, шетелдіктер қытайша сөйлеп, "Ал Оройға" бара жатқанын айтты, яғни "Алтынға" немесе испан тілінде "Al oro" деген мағынаны білдіреді. Тергеу нәтижелеріне қанағаттанбаған Кордеро мен оның серіктері, бұл кемелер мори пираттарына тиесілі деген сеніммен, үш (3) айдан астам уақыт бойы қазіргі Аророй қалашығында штаб-пәтерін құрды, ол қытай жауабынан алынған Аль Орой деп аталды. 1861 жылы Маниладан белгілі Сармиенто басқарған испандықтардың тағы бір экспедициясы Аль-Орой маңындағы өзендегі алтынды іздеу үшін келді. Бұл экспедицияға Аль-Оройдың жергілікті тұрғындары көмектесті, олардың арасында Торибио Бунайг, Хосе Пусинг, Норберто Пусинг және Протацио Фабон есімді адамдар болды. Аталған жергілікті тұрғындар сол жылы экспедицияны тастап кетті, себебі олар өзен төсеніштерін батеалармен және/немесе лимбасандармен алтынды іздеуге тырысқан шабуылдарға ұшырады. Бұл Сармиентоның қазасына әкеп соқты және сол кезден бастап бұл өзен Рио Гвинобадан, яғни "Шабуылдар өзені" деп аталды. Содан бері Аль Орой Балено қаласының "вистасы" немесе бариосы болды, бірақ кейін Порт-Баррераның ішкі аймағындағы Сан-Агустин қаласына көшірілді. 1904 жылы Балено мен Сан-Агустин қалалары біріктірілгенде, Аль-Орой атауы Аророй болып өзгертілді. Сондай-ақ 1904 жылы Аророй өзінің стратегиялық орналасуына байланысты муниципалитетке айналды. Сан-Агустин қазір Аророй муниципалитетіне қарасты бараңгай болып табылады.

География

Аророй географиялық тұрғыдан 12 және 13 градус ендік және 123 және 124 градус бойлық аралығында, немесе Бикол аймағындағы Масбате провинциясының ең солтүстік бөлігінде орналасқан. Солтүстік жағынан Масбате бұғазы, шығысынан Балено муниципалитеті, батысынан Сибуян теңізі және оңтүстігінен Милагрос және Мандаон муниципалитеттерімен шектеседі. Масбате қаласынан қашықтықта орналасқан.

Демография

2020 жылғы санақта Аророй халқының саны 88 351 адамды құрады, халық тығыздығы .