Бад Оейнхаузен: Тарихы мен шипалы суларының қаласы

Кіріспе

Бад-Ойнхаузен – Германияның Солтүстік Рейн-Вестфалия жеріндегі Шығыс Вестфалия-Липпе аймағының Минден-Люббекке ауданында, Вихенгебирге тауларының оңтүстік жиегінде орналасқан шипажай қаласы. Ең жақын ірі қалалар – Билефельд (39 километр оңтүстік-батысқа қарай) және Ганновер (80 километр шығысқа қарай).

Тарих

Бад-Ойнхаузенге қарасты Бергкирхен ауылында, христиандыққа дейінгі (саксон) дәуірде, Вьенгеберге тауларының жергілікті өткелінде қасиетті құдықтар болған, ол 9 ғасырда шіркеумен ауыстырылды. Бүгінгі шіркеу – кейінірек салынған ғимарат. Бұл туралы шіркеудің қабырғасындағы және төмен орналасқан Видукинд бұлағының тақталарында жазылған. Шіркеуден бірнеше метр қашықтықта 13 ғасырға жататын ағаштан салынған үй сақталған. 753 жылы, Корольдік франк жылнамаларында айтылғандай, Пипин Ұсқын Римиа жеріне (ad locum qui dicitur Rimiae) тоқтаған, сондықтан Рехме қаланың ең ежелгі бөлігі деп есептеледі. Бад-Ойнхаузеннің пайда болуы туралы аңызға сүйенсек, 1745 жылы жергілікті шаруа Султемейер шошқалары жақын жердегі лайда малып жатқанда, олардың арқасында тұзды қабық пайда болғанын байқап, оның көзін зерттеуге бел буған. Бұл жаңалық жұртқа жеткен соң, Пруссия королі Фридрих II тұз зауыдының құрылысын тапсырды, ол "Жаңа Тұз Зауыды" (Royal Saline Neusalzwerk) деп аталды. Бүгінгі Сүлтемейер фонтаны (жергілікті атауы – Шошқа фонтаны) қала орталығында орналасқан және қаланың бастауына ескесалу үшін салынған. 1830 жылдан кейін, кен басқарушы Карл барон Ойнхаузен (1795–1865) бүгінгі шипажай бағының аумағында тұз кендерін табу үшін бұрғылау жұмыстарын қадағалады, бірақ 1845 жылы термалды тұз бұлағын тапты. Бұл бұлақтың емдік қасиеттері тез арада ашылды және қауымда алғашқы моншалар салынды, ол сол кезде "Рехме маңындағы Жаңа Тұз Зауыды" (Neusalzwerk near Rehme) деп аталды. 1848 жылы Пруссия королі Фридрих Вильгельм IV оны "Корольдік Шипажай (Bad) Ойнхаузен" деп атады, және 1860 жылы қала құқығын алғаннан кейін бұл атау сақталды. 1847 жылы Кёльн-Минден темір жолы ашылып, қаланы теміржол желісімен байланыстырды. Шипажай іс-шараларының дамуы және қаланың өркендеуі Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін жалғасты. Соның ішінде Петер Йозеф Ленне жобалаған Курпарк (шипажай бағы) және 1908 жылғы Курхаус (шипажай қонақ үйі) (1980 жылдан 2002 жылға дейін мұнда казино орналасқан; бүгінде Кайзерпалас деп аталады, онда вариете, тамаша мейрамхана және дискотека бар) салынды. 20 ғасырдың басында шипажай бағының төңірегінде буржуазия үшін тұрғын үйлер салынды. Шипажай бағының ғимараттары мен төңіректегі сарайлардың әртүрлі сәулеттік стильдерінің ерекше үйлесімі Бад-Ойнхаузенге "19 ғасыр сәулетінің мұражайы" деген бейресми атақ берді. Ең танымал ғимараттардың бірі – "Фарн вилласы" 1969 жылы жаңа ғимаратпен ауыстырылды. 20 ғасырдың бірінші жартысында қосымша термалды тұз бұлақтары бұрғыланды. Олардың ішінде 1926 жылы бұрғыланған Йорданспрудель ең танымал, ол минутына 6000 литр сыйымдылығымен және 40 метрге дейін биіктігімен әлемдегі ең биік газдалған термалды тұз бұлағы және де-факто қаланың символы болып табылады. Нацистік Германия кезінде Бад-Ойнхаузенде Исповедническая шіркеуінің синоды және оның жетекші мүшесі Якоб Эмиль Карл Кохтың үйі орналасқан. 1945 жылдың 30 наурызында қаладағы Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі танк зауыды бомбаға ұшырады. Соғыстан кейін қалада Германияны бақылау комиссиясы – Британдық элементі (CCG/BE), британдық оккупациялық аймақтың әскери үкіметі және Рейн армиясының британдық штабы орналасқан. 1954 жылы қала жергілікті басқаруға қайтарылды және шипажай қызметі қайта жанданды. 1973 жылы бұрынғы "Амт Рехме" құрамына кірген Wulferdingsen, Volmerdingsen, Werste, Eidinghaisen, Dehme, Rehme және Lohe сегіз муниципалитет Бад-Ойнхаузенмен біріктірілді. "Мемлекеттік Шипажай Бад-Ойнхаузен" (Staatsbad), Солтүстік Рейн-Вестфалия штатының меншігінде болған, 2004 жылы муниципалитетке берілді.

In the village of Bergkirchen, which belongs to Bad Oeynhausen, a wellspring sanctuary existed in pre Christian (Saxon) times at the local crossing of the Wiehengebirge, which was replaced in the 9th century by a church. Today's church is a subsequent building. On the church and the downhill situated Widukind spring plates explain this further. A few metres from the church a 13th century timbered homestead can still be found. In 753 Pepin the Short, according to the Royal Frankish Annals, stopped over ad locum qui dicitur Rimiae, so that Rehme is commonly accepted as the oldest part of town. The origin myth of Bad Oeynhausen relates that in 1745 a local farmer named Sültemeyer noticed that after his pigs had wallowed in nearby mud they had a salty crust on their backs and he decided to investigate the source. After public awareness of this finding, King Frederick II of Prussia ordered the construction of a saltworks, which was named "Royal Saline Neusalzwerk". Today's Sültemeyer Fountain (colloquial: Pig Fountain), in the city centre, is a reminder of the city's beginning. After 1830, mining captain Carl Baron of Oeynhausen (1795–1865) oversaw drilling in today's spa garden area in search of salt deposits, but instead found a thermal salt spring in 1845. Quickly the healing abilities of this spring were discovered and first baths were built in the community, which now was called "Neusalzwerk near Rehme". In 1848 King Frederick William IV of Prussia renamed it to "Royal Bath (German: Bad) Oeynhausen", and this name was retained after receiving its own town charter in 1860. The opening of the Cologne Minden railway line in 1847 connected the city with railroad network. The growth of spa activities and the town's development continued into World War II. Among other things the Kurpark (spa garden), according to plans by Peter Joseph Lenné, and the Kurhaus (spa hotel) in 1908 (from 1980 to 2002 a Casino was located here; today called the Kaiserpalais, it hosts a Varieté, a noble restaurant and a discothèque) were constructed. At the beginning of the 20th century residential houses for the bourgeoisie were built around the spa garden. The extraordinary conglomeration of different architectural styles of the spa garden's buildings and the surrounding mansions bestowed Bad Oeynhausen the unofficial title "Museum for the Architecture of the 19th Century". One of the most famous buildings, the "Farne Villa" was replaced by a new building in 1969. In the first half of the 20th century additional thermal salt springs were drilled. Among these the Jordansprudel, drilled in 1926, is best known and with a capacity of 6000 L/min and a total height of up to 40 m it is the world's highest carbonated thermal salt spring and de facto the town's landmark. Under Nazi Germany, Bad Oeynhausen hosted a synod of the Confessing Church, as well as the home congregation to Jakob Emil Karl Koch, a leading member. The World War II tank factory of the town was bombed on 30 March 1945. Post war, the town hosted the Control Commission for Germany – British Element (CCG/BE), the military government for the British Zone of Occupation and served as the British Army of the Rhine headquarters. The town was returned to local control in 1954 and spa activities resumed. In 1973, the seven surrounding municipalities Wulferdingsen, Volmerdingsen, Werste, Eidinghaisen, Dehme, Rehme and Lohe of the former "Amt Rehme" were merged with Bad Oeynhausen into one commune. The "State owned Spa Bad Oeynhausen" (Staatsbad), property of the state of North Rhine Westphalia, was municipalised in 2004.

География

Бад-Ойнхаузен Везер өзенінің сол жағалауында орналасқан. Онда әлемдегі ең жоғары көмірқышқыл газы бар термалды тұзды су бұлағы, Jordansprudel бар. Тыныш күндері фонтан 40 метрге дейін биіктейді. Бұл бұлақтың суының көптеген емдік қасиеттері бар деп саналады, соның нәтижесінде көптеген денсаулық курорттары ашылды.

Климат

Бад-Ойнхаузеннің климаты мұхиттық климатпен анықталады. Мәндер Херфордтағы (температура) және Бад-Ойнхаузендегі (жауын-шашын) деректерге негізделген.

Ай: қаңтар, ақпан, наурыз, сәуір, мамыр, маусым, шілде, тамыз, қыркүйек, қазан, қараша, желтоқсан. Жыл

Температура (°C): 1.3, 1.9, 4.7, 8.4, 13.0, 15.9, 17.4, 17.1, 14.0, 10.2, 5.4, 2.5, 9.4

Жауын-шашын (мм): 61.3, 45.7, 57.7, 52.2, 62.4, 73.9, 66.1, 65.5, 60.9, 46.7, 61.5, 71.1, 724.8

Белгілі ғимараттар

Бад-Ойнхаузенде "Верер паркі" деп аталатын сауда орталығы салынды. Ол атын жақын орналасқан Верре өзенінен алған, және 1998 жылдың 1 сәуірінде ашылды.

Денсаулық сақтау мекемелері

Бад-Ойнхаузенде бірнеше денсаулық сақтау мекемелері бар. Maternus Rehabilitation Clinic ортопедиялық, дегенеративтік және неврологиялық жағдайларды оңалтумен айналысады. Klinik am Korso тамақтану тәртібін бұзулармен шұғылданады. Median Rehabilitation Clinic мұсылман науқастарды оңалтуға мамандандырылған. Рур университетінің ауруханаларының бір бөлігі болып табылатын Солтүстік Рейн-Вестфалия Жүрек және Диабет орталығы жүрек, қан айналымы және метаболизмдік ауруларды емдеуде әлемдік деңгейдегі жетекші мекеме болып табылады. Қаланың шетінде қатерлі ісікпен ауыратын науқастарды оңалтуға арналған Klinik Bad Oexen орналасқан.