Татбери қалысы – Англиядағы ежелгі, қираған ортағасырлық қамалда. Елеонора Аквитанская мен Мэри, Шотландия королевасы бұл қамалдың тұрғындары болған. Тарихы терең!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Англиядағы қамал
Castle in England
Тютбери қамалы – Англияның Стаффордшир графтығындағы Тютбериде орналасқан, көбінесе қираған ортағасырлық қамал. Ол Ланкастер герцогтігінің меншігінде, демек қазіргі уақытта король Карл III-нің иелігінде. Бұл – Қорғалатын ежелгі ескерткіш. Элеонора Аквитанская және Шотландия королевасы Мэри қамалда болғандардың қатарында, ол мұнда тұтқынға алынған.
Tutbury Castle is a largely ruined medieval castle at Tutbury, Staffordshire, England, in the ownership of the Duchy of Lancaster and hence currently of King Charles III. It is a Scheduled Ancient Monument. People who have stayed in the castle include Eleanor of Aquitaine and Mary, Queen of Scots, who was a prisoner there.
Норман шығу тегі
Тутбери қамалы Генри де Феррердің штаб-пәтеріне айналды және Дюфилд Фритті қоса алғандағы Апплетри уапакесінің орталығы болды. Ол әйелі Бертамен бірге шамамен 1080 жылы Тутбери приорлығына екі меншік берді. Сол кезде Тутбери Сент-Пьер-сюр-Див нормандық аббаттығының қарауында болған секілді.
Tutbury Castle became the headquarters of Henry de Ferrers and was the centre of the wapentake of Appletree, which included Duffield Frith. With his wife Bertha, he endowed Tutbury Priory with two manors in about 1080. It would seem that Tutbury at that time was a dependency of the Norman abbey of St Pierre‑sur‑Dives.
Орта ғасырлар
Дербидің 3-ші графы Уильям де Феррер 1173-74 жылдары Генрих II-ге қарсы көтеріліске қосылды, ал Тутбери қамалы көтерілісшілерге тиесілі болған кем дегенде жиырма қамалдың бірі болды. 1264 жылы Дербидің 6-шы графы Роберт де Феррердің көтерілісінен кейін принц Эдуард қамалды "дерлік толығымен қиратты". 1269 жылы, тағы да көтеріліс болғаннан кейін, жерлер Эдмунд Краучбекке берілді және Ланкастер герцогтығының құрамында қалды. 1300 жылдарға қарай қамал көбінесе жөнделді, бірақ әскери бекініс емес, тұрғын үй ретінде пайдаланылды. "Ланкастердің екінші графы Томас [шамамен 1278-1322] Дерби графының қолында болғанда келген зиянды ғана емес, сонымен қатар бұрын болмаған ұлылық пен сән-салтанат сыйлады. Ол оны өзінің басты резиденциясы етіп, өмір салтының жоғары мәртебелілігі арқасында айналасындағы елге пайда келтірді, оның шаруаларының кәсібін дамытып, олардың өнімдеріне сауда орындарын ұйымдастырды; оның бір жылдық (1313) шаруашылық шығындары біздің қазіргі [1836] ақшамызбен санағанда 22 000 фунт стерлингке жетті, және бұл барлық тағамдардың бағасы өте төмен болған кезде болды."
William de Ferrers, 3rd Earl of Derby joined a rebellion against Henry II in 1173–74 and Tutbury Castle was one of at least twenty castles belonging to the rebels that were slighted. The castle was "nearly destroyed" by Prince Edward in 1264 after the rebellion of Robert de Ferrers, 6th Earl of Derby. In 1269, after a further rebellion the lands were given to Edmund Crouchback and have remained part of the Duchy of Lancaster. By the 1300s the castle was largely repaired, though as a residential castle rather than a military strong point. "Thomas, the second Earl of Lancaster [c. 1278 1322], not only repaired the ravages it had sustained while in the hands of the Earl of Derby, but gave to it a grandeur and magnificence which it had not previously possessed. He made it his principal residence, and, from the more than princely style in which he lived, became a benefactor to the surrounding country, giving a stimulus to the industry of his tenantry, and finding a market for all their productions; his housekeeping in one year (1313) amounting to the amazing sum of 22,000l of our present [1836] money, and this too at a time when provisions of all kinds were remarkably cheap."
Констанс соты, Иоанн Гонттың әйелі
1370 жылға дейін Джон Гонт қамалды одан да әлдеқайда кеңінен қайта жаңартып, күрделі жөндеу жұмыстарын жүргізді. 1372 жылдан 1394 жылы қайтыс болғанға дейін қамал Джон Гонттың әйелі Констанцияның тұрақты тұрғын үйі болды. Оның сарайы музыка мен өнерді жомарт түрде қолдады және оның мақсаттары "қазіргі Виндзорға ұқсас" болған деп есептеледі.
Some time before 1370 the castle was even more substantially rebuilt again by John of Gaunt. From 1372 until her death in 1394, the castle was the permanent residence of Constance, the wife of John of Gaunt. Her court lavishly patronised music and the arts, and was said to have "somewhat similar to a modern Windsor" in its ambition.
Шотландияның патшайымы Мэри
1568 жылғы маусымда Шотландия королевасы Мэри Лэнгсайд шайқасында жеңілгеннен кейін Шотландиядан қашып, Карлайл қамалында болды. Англияның құпия кеңесі оны Ноттингем, Фотрингхей немесе Тутбери қамалына орналастыруға шешім қабылдады, осылайша оны Шотландия шекарасынан немесе Йоркширден алыс ұстауды көздеді. 1569 жылғы қаңтарда шотланд королевасы Болтон қамалынан шығып, алдымен Рипонға барып, жақын маңда бір түн тұрды, содан кейін Ветэрбиге жол тартты, онда Джон Вавасурмен Хейзлвуд қамалында бір түн демалды, одан кейін Понтефракт, Ротерхэм, Честерфилд және Уингфилд Манорына барды. Джордж Талботқа Мэриді қадағалау бойынша толық нұсқаулар берілді, оған уақыт-уақыт Шеффилдте орналасуға рұқсат берілді (ол осыны қалаған), сондай-ақ оның саяси жағдайы туралы оған не айту керектігін түсіндірді. Тутбериді жиһазбен қамтамасыз ету үшін Лондон мұнарасындағы Корольдік гардеробтан кілемдер, жиһаз және төсек-орын жіберілді, бірақ нашар ауа райы салдарынан Бесс Хардвиктен оның заттарын Шеффилдтен әкелуі сұралды. Бұл Шеффилдтегі графтың үйлерін жиһазсыз қалдырды, сондықтан Мэри Тутбериге баруға мәжбүр болды. Ол 1569 жылғы 4 ақпанда келді. Ол қамалды аң аулау үйіне теңеп, оның төбешікте орналасқан қоршауы Бои-де-Винсеннсті еске түсіретінін айтты, сондай-ақ ылғалдылыққа, дымқыл гипске және дұрыс жабыспаған ескі ағаш конструкцияларына шағымданды. Ұлыбритания кітапханасында оның Тутберидегі тұрғын үйінің эскизі сақталған. Наурыз айында Шрусбери графы Мэридің Шрусбери графинясы Бесспен Тутберидегі графиняның бөлмесінде Леди Ливингстон мен Мэри Сетонмен бірге кесте тігумен айналысқанын сипаттады. Сәуір айында Уингфилд Манорына көшіп кетті. Мэри қыркүйек айында күшейтілген күзет және қысқартылған үй шаруашылығымен бірге Тутбериге қайтарылды. 1569 жылғы қарашада Солтүстік католиктерінің көтерілісінен кейін Мэри оңтүстікке, Ковентриге асығыс жөнелтіліп, онда қонақүйге орналастырылды. Елизавета Рождество алдында Тутбериге оралуға бұйрық берді. Өзін "кедей тұтқын" деп сипаттаған Мэри 1570 жылғы 2 қаңтарда Тутбериге оралды. 1570 жылғы мамыр айында Мэри Чатсвортқа жіберілді.
In June 1568, Mary, Queen of Scots was at Carlisle Castle after fleeing from Scotland after her defeat at the battle of Langside, and the English Privy Council decided to lodge her either at Nottingham Castle, Fotheringhay Castle or Tutbury, so that she was further from the Scottish border or Yorkshire. In January 1569 the Scottish Queen was taken from Bolton Castle, going first to Ripon and staying a night nearby, then to Wetherby staying a night with John Vavasour at Hazlewood Castle, then on to Pontefract, Rotherham, Chesterfield, and Wingfield Manor. George Talbot, 6th Earl of Shrewsbury was given detailed instructions for keeping Mary, which permitted him to lodge her at Sheffield from time to time (which he preferred), and briefed him on what he should say to her regarding her political predicament. Tapestries, furniture, and bedding were sent from the Royal Wardrobe at the Tower of London to furnish Tutbury, but because of delays caused by poor weather Bess of Hardwick was asked to send her things from Sheffield. This left the Earl's houses at Sheffield unfurnished, so Mary had to go to Tutbury. She arrived on 4 February 1569. She noted the castle was like a hunting lodge, with its enclosure on a slight hill reminiscent of the Bois de Vincennes, and complained of the damp, the wet plaster, and draughty ill fitting old carpentry. The British Library has a sketch plan of her accommodation at Tutbury. In March the Earl of Shrewsbury described how Mary sat with Bess, Countess of Shrewsbury in the countess' chamber at Tutbury with Lady Livingston and Mary Seton working at embroidery. She moved to Wingfield Manor in April. Mary was returned to Tutbury in September with increased guard and a reduced household. In November 1569, following the Catholic Rising of the North, Mary was rushed south to Coventry where she stayed in an inn. Elizabeth sent orders for her return to Tutbury on Christmas Eve. The "pauvre prisonniere" (poor prisoner), as she described herself, was back at Tutbury on 2 January 1570. Mary was sent to Chatsworth in May 1570.
1585 жылы Мәриям оралады
1585 жылдың қаңтарында ол тағы да Уингфилд Маноры арқылы Тутбериге оралды және жолда Дербиде жесір әйелдің үйінде бір түн қалды. Оның күзетушілері Ральф Садлер мен Джон Сомер Мэридің төсек бөлмесіне лайықты көрпелермен қамтамасыз етумен айналысты. Лорд Паджеттің Бертон мен Бодезерттегі жақын маңдағы үйлерінен әкелінген көрпелер қанағаттандырмады. Патшайымның төсек бөлмесі сарай қабырғасына тігізілген, шатыр астындағы бөлмеде орналасқан. Бұл бөлме ағаштан салынған, сарай қабырғасына қарамайтын терезесі болмады, екі терезесі сарай ауласына қарады. Мэри төсегінің жылуын арттыру үшін төсегінің үстіне матадан жасалған шатыр орнатты. Француз дипломаты Мишель де Кастельноу Мэридің ұлы Джеймс VI-ға хат жазды. Ол Мэридің көңіл-күйінің жақсы екенін және "Тютберидегі" жаңа жатақханасына ризашылығын жеткізді. Келесі айларда Мэри Кастленуаға және оның ізбасары Шатонефке жазған хаттарында өзінің жатақханасы туралы көптеген егжей-тегжейлі шағымдар айтты. Ол жазғандай, Джон Сомер жасаған ағаш қоршау, баққа қарағанда шошқа айдауға арналған жерге көбірек ұқсады. Мэридің Тутбериде бильярд столы болған. Ральф Садлер кейде Мэриді Дов өзенінде, сарайдан үш мильдей жерде, өз бүркіттерімен аң аулауға алып шығарды, күзет ретінде 40-50 шамасында атты әскерлермен. Патшайым Елизавета бұл еркіндікті мақұлдамай, тыйым салды. 1585 жылдың 19 сәуірінде Мэриді сэр Амиас Паулет күтіміне берді, ол Мэридің киімін тамақтанатын бөлмесінен алып тастады және Мэридің қызметшілеріне қақпаға жақын қабырға бойымен жүруге тыйым салды. Паулет қаладағы қайырымдылық шараларын қысқартып, Мэридің шотланд қызметшілерін қарусыздандырды, олардың көптегені мылтықтармен қаруланған еді. Шілдеде оған Анслоу маңындағы Стокли паркінде аңшылық итімен аң аулауға рұқсат берілді. Тамызда Мэри уақытша басқа үйге көшіп кетуге асықты, сонда оның жатақханасы сыпырылып, тазалануы мүмкін еді. Мэри Шрусбери графының да осылай істегенін айтты. Алайда, Лорд Паджеттің жақын маңдағы үйлері және Доверидждегі Генри Кавендиштің (Уильям Кавендиштің ұлы) үйі оның барлық қызметшілерін орналастыруға қолайлы болмады. Паулет өзінің жатақханасын өзгертуді немесе королеваға ол орналасқан қамалдың басқа бөлігін пайдалануға мүмкіндік беруді қарастырды. 1569 жылы Мария тұрған басқа жатақхананың қауіпсіздігі қиын болды. Оның еденнен 24 фут биіктіктегі екі бөлмесі бар, терезелері Тутбери қаласына қарайтын каналдарға қарады. Терезелер мен "әжетхана", яғни дәретхана, қашуға пайдаланылуы мүмкін еді. 1585 жылдың Рождество қарсаңында ол, ақыры, Чартли қасабасына көшіп барды.
In January 1585 she once again returned to Tutbury via Wingfield Manor, and on the way stayed a night in Derby in the house of a widowed Mrs Beaumont. Her keepers Ralph Sadler and John Somer were made busy providing satisfactory hangings for Mary's bedchamber. Hangings brought from Lord Paget's nearby houses at Burton and Beaudesert were unsatisfactory. The queen's bedchamber was located at the top of a lodging (immediately under its roof), which was built against the castle wall. This room was of timber construction, and had no windows looking out through the castle wall, its two windows looked into the castle court. To increase the warmth of her bedchamber Mary improvised a tent of tapestry over her bed. The French diplomat Michel de Castelnau wrote to Mary's son, James VI. He reported Mary's optimism and her pleasure in her new lodgings at "Teutbery". In the coming months, Mary made numerous detailed complaints about her lodgings in her letters to Castlenau and his successor Châteauneuf. An outdoor enclosure made with wooden palings by John Somer, she wrote, was more like a pig run than anything that might be called a garden. Mary had a billiard table at Tutbury. Ralph Sadler sometimes took Mary hunting with his hawks on the river Dove, no farther than three miles from the castle, with a guard of 40 or 50 men on horseback. Queen Elizabeth disapproved of this freedom and forbade it. On 19 April 1585 Mary was placed in the care of Sir Amyas Paulet, who took down Mary's cloth of estate from the chamber where he ate, and stopped Mary's servants using the wall walk near the gate. Paulet also curtailed her charitable activities in the town, and disarmed her Scottish servants, many of whom had pistols. In July she was allowed to hunt her greyhound after deer at Stockley Park near Anslow. By August Mary was anxious to move temporarily to another house so her lodgings could be swept and cleaned. Mary pointed out that the Earl of Shrewsbury followed this routine. However, Lord Paget's nearby houses and the house of Henry Cavendish (son of William Cavendish) at Doveridge were not suitable to house all her train of servants. Paulet considered modifying her lodging or letting the queen use another part of the castle which he occupied. Security was difficult for this other lodging, where Mary had stayed in 1569. It had two chambers twenty four feet above ground level, with windows looking over the dykes towards Tutbury town. The windows and a "house of office", a latrine, could have been used for escape. On Christmas Eve 1585, she finally moved to Chartley Castle.
Жою
XVI ғасырдың соңына қарай сарайдың құрылысы тозуды бастады, бірақ Джеймс I 1619 және 1624 жылдар аралығында бірнеше рет онда болды. 1624 жылдың тамызында ол Клиффорд Чемберснен сэр Генри Рейнсфордты және Садбериден сэр Эдвард Вернонды рыцарьлық дәрежесіне көтерді. Ағылшыл азамат соғысы кезінде сарайды роялист күштері бақылап, патшалық үшін қайтадан нығайтты. 1643 жылы парламенттік күштер гарнизонды ығыстыруға тырысты, ал 1646 жылдың сәуір айында гарнизон үш апталық қоршаудан кейін капитуляциялады. Қоршаудан кейін капитуляция шарты жасалды, ал шарттарды Тютбери сарайының губернаторы сэр Эндрю Найветон жасады – келісім 1646 жылдың 20 сәуірінде қол қойылды. Дегенмен, 1647 жылдың 19 шілдесінде қоршау және сарайға келтірілген зақымдардан кейін "сарайды ұстап тұру мүмкін емес" деген шешім қабылданды. Ақыры сарайды бақылауға алған Парламент бекіністің бұзылуын бұйырды; бұзу жұмыстары 1647 жылдан 1648 жылға дейін жүргізілді. 1780 жылы төбеде әшекей сарай салынды.
By the late sixteenth century the fabric of the castle began to decay, although James I stayed there a number of times between 1619 and 1624. In August 1624 he knighted Sir Henry Rainsford of Clifford Chambers and Sir Edward Vernon of Sudbury at the castle. During the English Civil War the castle was held by Royalist forces and re fortified for the Crown. In 1643 Parliamentary forces attempted unsuccessfully to dislodge the garrison, and in April 1646 the garrison surrendered after a three week siege. Following the siege, a treaty of surrender was agreed upon, and the conditions were drawn up by Sir Andrew Kniveton, the Governor of Tutbury Castle – with the agreement being signed on 20 April 1646. However, in the following on 19 July 1647, it was determined "that the castle was untenable", following the siege and damages caused to the castle. Finally in control of the castle, Parliament ordered the fortification to be destroyed; demolition work being carried out from 1647 to 1648. A folly was built on top of the motte in 1780.