Кіріспе

Jay Livingston және Ray Evans "Que Sera, Sera (Whatever Will Be, Will Be)" - Jay Livingston және Ray Evans есімді авторлар жазған ән, алғаш рет 1955 жылы жарық көрген. Дорис Дей оны Альфред Хичкоктың "Адам тым көп білген" (1956) фильмінде орындады, экрандағы ұрланған ұлына хабар беру үшін пайдаланды. Ән Ұлыбританиядағы синглдер тізімінде бірінші орынға шықты. 1965 жылдың қыркүйегінде ол Австралияда поп-әнші Норми Роу үшін де бірінші орынды жеңіп алды. Ән "que sera, sera" сөз тіркесін ағылшын тілінде "бейжай тағдырға мойынұсыну" деген мағынаны білдіретін сөз ретінде танымал етті, бірақ оның ағылшын тіліндегі қолданылуы кем дегенде 16 ғасырға дейін жетеді. Көпшілік пікірдің қарамастан, бұл тіркес испан тілінен шыққан жоқ (испан тілінде "lo que será, será" делінеді) және бұл тілде грамматикалық қателігі бар. Бұл тіркес "не болар, соның бәрі болады" деген ағылшын тіліндегі сөздің сөзбе-сөз аудармасынан туындаған. "Испан" нұсқасы 1559 жылғы Суррейдегі Темз Диттон қаласындағы Сент-Николас шіркеуіндегі мыс тақташада кездеседі. "Итальян" нұсқасын алғаш рет Джон Рассел, Бедфордтың 1-ші графы немесе оның ұлы Фрэнсис Рассел, Бедфордтың 2-ші графы отбасылық ұран ретінде қабылдады. Кейбір дереккөздерде Рассел ақсақалдың 1525 жылғы Павия шайқасынан кейін осы ұранды қабылдағаны және оның 1555 жылғы қабіріне (жаңа стиль бойынша) жазылғаны айтылады. Екінші графтың ұранды қабылдауы 1582 жылғы қолжазбада еске алынған. Олардың ұрпақтары – графтар және кейін Бедфорд герцогтары ("Алтыншы құрылыс"), сондай-ақ басқа да аристократиялық отбасылар осы ұранды қолдануын жалғастырды. Геральдикалық ұран ретінде қабылданғаннан кейін көп ұзамай, Кристофер Марлоудың "Доктор Фауст" пьесасында (шамамен 1590 жылы жазылған, 1604 жылы жарияланған) "Che sera, sera / What will be, shall be" деген архаикалық итальяндық жазуы бар (1-әрекет, 1-сахна). 17 ғасырдың басында бұл сөз ойдан шығарылған кейіпкерлердің сөйлеуі мен ойларында тағдырға мойынұсыну сезімін білдіретін спонтанды түрде пайда бола бастады. Ағылшын тіліндегі бұл тіркес Чарльз Диккенстің 1854 жылы жарық көрген "Қиын уақыттар" романында қолданылады. Бұл мақал әрқашан ағылшын тіліндегі контексте қолданылады және оның испан, итальян немесе француз тілдерінде тарихы жоқ; шындығында, бұл мақал осы үш роман тілінде де грамматикалық емес. Дегенмен, португал тілінде поэтикалық контексте грамматикалық болып табылады. Ол ағылшын тіліндегі синтаксиспен үйлесімде испан немесе итальян сөздерінен тұрады. Бұл тіркес "What will be will be" деген ағылшын тіліндегі сөздің сөзбе-сөз аудармасынан туындаған, "what" сөзі ("сол") мен сұрау сөзінің ("қандай") бірігуінен құралған. Ливингстон мен Эванс испан тілін біраз білген, карьераларының басында Кариб теңізі мен Оңтүстік Америкаға бағытталған круиздік кемелерде музыканттар ретінде бірге жұмыс істеген. Композитор Джей Ливингстон 1954 жылы Голливудта түсірілген "Жаяу графиня" фильмін көрген, онда итальяндық отбасының сарайына "Che sarà sarà" деген ұран тасқа қашалған. Ол оны әннің атауы ретінде жазып алды, кейін ол және лирик Рей Эванс оны "дүниеде испан тілінде сөйлейтін көп адам болғандықтан" испан тілінде жазды. Қазіргі уақытта әннің танымалдылығы мен оның көптеген аудармаларының арқасында бұл тіркес әлемнің әртүрлі елдерінде кітаптар, фильмдер, мейрамханалар, демалыс орындары, ұшақтар және жарыс жылқылары сияқты әртүрлі нысандардың атауын беру үшін қолданылады.

Кино және теледидардағы

Ән алғаш рет Альфред Хичкоктың «Адам тым көп білген» фильмінде пайда болды, онда ол диегетикалық түрде қолданылады және фильмнің сюжетіне маңызды рөл атқарады. Фильмде Дей зейнеткерлік жастағы танымал әнші Джо Конвей МакКенна рөлін ойнайды, ол күйеуі (Жими Стюарт ойнады) және ұлымен бірге шетелдік премьер-министрді өлтіру жоспарына тартылады. Қастандық әрекетіне тосқаннан кейін Джо мен оның күйеуі премьер-министрдің елшілікке шақырылады, онда олардың кішкентай ұлын заговоршылар ұстап отыр деп күдіктенеді. Джо пианинода отырып, «Que Sera, Sera» әнін қатты әндейді, ұлына үміт артып жеткізіп қана қоймайды. Ұлы анасының таныс әнін естіп, онымен бірге сыбызғылайды, бұл күйеуіне оны табуға және құтқаруға көмектеседі, себебі заговоршылар оны өлтіруге асығысқан. «Que Sera Sera» Дорис Дейдің визиттік әні болып саналды, ол оны кейінгі фильмдерде және телешоуларда орындады. 1960 жылғы «Please Don't Eat the Daisies» фильмінде ол күйеуін сомдаған Дэвид Нивенге әннің бір бөлігін айтады. 1966 жылғы «The Glass Bottom Boat» фильмінде ол Артур Годфридің укулеледегі сүйемелдеуімен ән шырқайды. 1968 жылдан 1973 жылға дейін ол қайта жазылған нұсқасын өзінің «The Doris Day Show» ситкомының тақырып әні ретінде пайдаланды. 1999 жылғы «Studio Ghibli» студиясының «My Neighbors the Yamadas» фильмінде әннің жапондық кавер нұсқасы фильмнің соңына жақын пайда болады. Режиссер Исао Такахата Neko Saitou жасаған аранжировкамен әннің мәтінін аударған. Әннің әртүрлі нұсқалары көптеген фильмдер мен телешоу саундтректерінде пайда болды, көбінесе қараңғы немесе қайғылы оқиғалармен үйлестіріліп, қара комедия әсерін тудырады. Мысалы, «Симпсондар» мультсериалының «Барт кометасы» эпизодында Спрингфилд тұрғындары қаланы жойып, барлығын өлтіретін комета соққысын күтіп ән салады. Винсент Прайс қатысқан «Маппет шоу» эпизодында, Бегемот жеп қойғаннан кейін, қызғылт-күлгін шашты Маппет «Мен сені теріме асты» деп ән салады. Ал бұрын, ән «Heathers» фильмінің ашылу және қорытынды титрлерінде ойнаған, бұл фильм өмірден қол үзген және қылмыс жасаған жасөспірімдер туралы қараңғы комедия. Ашылу титрлеріндегі нұсқаны Сид Стро орындайды, ал қорытынды титрлеріндегі нұсқаны Sly and the Family Stone орындайды. «Гилмор қыздары» сериалының екінші маусымында ән музыкалық сүйемелдеу ретінде қолданылды, Лорелайдің ішкі құрылысы бұзылған верандасынан құлауын көрсетеді. 2009 жылы ән «Мэри мен Макс» фильмінің кульминациялық сахнасында пайда болады, Мэри өмірден қол үзгенге асығысқанда. 1956 жылы әнді Леннон сестері «The Lawrence Welk Show» бағдарламасында орындады. Ол кезде бұл бағдарламадағы көптеген әндердің бірі болғанымен, соңғы жылдары ән YouTube-та миллиондаған қаралымға ие болып, әннің ең танымал нұсқаларының бірі саналады. 1996 жылдың 21 желтоқсанында Бина Вокалиа балалар хоры Пранаджажа жетекшілігімен «Dendang Buah Hati» концертінде әнді орындады. Бұл ән 2008 жылғы филиппиндік «My Only Ü» фильмінде де еске алынған. Ән 2022 жылғы «From» сериалының бірінші және екінші маусымдарының кіріспесінде де ойналады. Ән «Evil Dead Rise» фильмінің бірнеше трейлерінде және телероликтерінде қолданылды.

1964 жылғы нұсқа

1964 жылы Дейл бұл әнді 1964 жылғы балалар альбомы "With a Smile and a Song" үшін қайта жазды. Бұл нұсқасында Джимми Джойс және Балалар хоры қатысты, жазбасы 1964 жылдың шілдесінде жасалды және үш айдан кейін "Columbia Records" компаниясымен альбомның сегізінші трегі ретінде жарық көрді. Бұл нұсқаны Аллен Стэнтон өндірді, ал аранжировкасын жасаған және дирижерлік еткен – Аллин Фергюсон.

Норми Роу нұсқасы

Австралиялық поп-эстрада әншісі Норми Роудың 1965 жылы жазған "Que Sera, Sera" әні, Sunshine Record лейблінде (Sunshine QK 1103) Пат Олтон продюсерлік еткен, оның мансабындағы ең үлкен хиті, "1965 жылғы ең ірі австралиялық рок-н-ролл хиті" атанды және 1960-шы жылдардағы Австралиядағы ең көп сатылған сингл деп есептеледі. Ән 1965 жылдың қыркүйегінде "Louie, Louie" стилінде және "Hang On Sloopy" үлгісімен жазылды, 28 апта тізімде болды және бұрынғыдан-жақсы сатылым көрсетті. Рок тарихшысы Ян Макфарлейн 80 000 дана сатылғанын хабарлады, ал 1970-ші жылдардағы энциклопедия авторы Ноэль Макграт 100 000 дана сатылғанын мәлімдеді. Роу 1965 жылдың қазан айында "Que Sera Sera" әнінің Мельбурн топ-40 тізіміне бірден үшінші хиті енгенде тағы бір жетістікке қол жеткізді. 1965 жылы Роу "Que Sera, Sera" әні үшін алтын пластинканы Сиднейдегі Chevron қонақүйінде алды. 1965 жылдың желтоқсанында Роудың орындауының мастер-жазбасын Jay Gee Records АҚШ-та шығару үшін сатып алды. 1966 жылдың сәуірінде Роу "Que Sera, Sera" әнінің сатылымы үшін екінші алтын пластинкасын алды. 1966 жылдың тамызында Роу "Que Sera, Sera" әні үшін Radio 5KA радиостанциясының жылдық үздік ер адам вокалы сыйлығын жеңіп алды. 2006 жылы Роу жаңадан жазылған нұсқасын шығарды, ол ABC арқылы iTunes-та жарияланды, содан кейін "радио және би тректерімен толық цифрлық жинақ" қосылды.

Басқа көрнекті нұсқалары

"Que Sera, Sera" әнінің алғашқы жарық көргеніне ондаған жыл өткен соң, ондаған әртістер оны орындап қайта жазды. 1969 жылы Мэри Хопкин орындаған және Пол Маккартни продюсерлік еткен нұсқасы Billboard Hot 100 хит-парадында 77-орынға, ал Adult Contemporary хит-парадында 7-орынға жетті. Шейкин Стивенстің тікелей орындауы The Shakin' Stevens EP-де жарық көрді, ол 1982 жылғы Рождество мерекесінде Ұлыбритания хит-парадында 2-орынға көтерілді. Әннің студиялық нұсқасы сол жылы шыққан Give Me Your Heart Tonight альбомында бар. 1989 жылы "Теренс" (Джон Кридон) RTÉ People in Need Telethon телемарафонына көмектесу мақсатында жазған комедиялық нұсқасы Ирландия сингл чартында 2-орынға ие болды. "The Man Who Knew Too Much" фильмінен кейін әннің бірден танымал болуына байланысты, одан кейін басқа тілдерде де нұсқалары жазылды. Алғашқы мысал ретінде 1956 жылдың желтоқсан айында Бельгия хит-парадына енген Джо Лиманстың голланд тіліндегі нұсқасын атауға болады. Әннің дания, француз, қытай (мандарин), испан, жапон және швед тілдеріндегі нұсқалары да жазылды. Осының нәтижесінде, ағылшын тілінде сөйлейтін емес адамдар да "que sera, sera" деген сөзді қабылдады. 1965 жылы швед рок-тобы Lenne and the Lee Kings осы әнді жазды. Сол жылдың жазында сингл ретінде шыққаннан кейін, Gazell лейблі оны Titus Turner-дің "Sticks and Stones" әнімен (B жағында) біріктірді. Швецияда хит-парадқа ілеспесе де, 1965 жылдың тамызында Финляндияда 38-орынға жетті. Синглдің екі жағы да 1966 жылы шыққан Stop The Music альбомына енді. Үндістанда ән алғаш рет 1957 жылы тамил тіліндегі "Aaravalli" фильмінде бейімделді. Кейін 1965 жылы түпнұсқа нұсқасын Бханумати Телугу тіліндегі "Thodu Needa" фильмінде орындады, өлеңдеріне ұсақ өзгерістер енгізілді. Жапон нұсқасы 1999 жылы шыққан Ghibli Studio анимациялық фильмі "My Neighbors the Yamadas" ішінде пайда болды. 2021 жылы The Pixies телехикаясы "From" үшін әннің жаңа нұсқасын жазды. Ән минор тонада орындалғандықтан, ол басқа нұсқалардан өзгеше көңіл-күйге ие болды.