Кіріспе
Епитафия (; ) – қайтыс болған адамды құрметтеу үшін жазылған қысқа мәтін. Бұл термин көбінесе қабір тасына немесе тақтаға жазылған мәтінге қатысты қолданылады, бірақ оны метафоралық мағынада да қолдануға болады. Кейбір епитафиялардың мәтінін адам өзі тірілігінде жазады, ал қалғандарын жерлеумен айналысатын адамдар таңдайды. Епитафия проза немесе өлең түрінде болуы мүмкін. Көптеген епитафиялар – қайтыс болған адамның отбасы және, мүмкін, оның қызметі туралы қысқаша мәліметтер, көбінесе махаббат немесе құрмет сезімін білдіретін сөздермен бірге, мысалы, "жақын әке" сияқты, бірақ кейбіреулері одан да маңыздырақ. Ренессанс кезеңінен бастап 19 ғасырға дейін Батыс мәдениетінде көрнекті тұлғалардың қабір тастарында олардың тегі, мансабы, ізгіліктері және жақын туыстары туралы ұзақ және әсем сипаттамалар, көбінесе латын тілінде жазылған. Атап айту керек, ежелгі Римдегі ең ұзын епитафия – Лаудация Турия 180 жолдан тұрады және осы сипаттамалардың барлығынан асып түседі; ол құрметті әйелдің қасиеттерін жұртқа паш етеді (кейде консул Квинт Лукреций Веспиллоның әйелі деп есептеледі, бірақ бұл жалпы қабылданбаған). Кейбір епитафиялар – қасиетті кітаптардан алынған цитаталар немесе афоризмдер болып келеді. Көптеген епитафиялардың бір әдісі – оқырманмен "сөйлесіп", оларды өз өлімдері туралы ескерту. Ал кейбіреулері әзілмен оқырманды тыныш жатқан жерлерінен кетуге шақырады, себебі мәтінді оқу үшін оқырманның табуттың үстінде тұруы керек. Кейбіреулері жетістіктерін жазады (мысалы, бұрынғы саясаткерлер өздерінің қызмет мерзімдерін көрсетеді). Көбінесе барлық епитафияларда (осыны істеу мүмкін емес жағдайларды қоспағанда, мысалы, Белгісіз сарбаздың қабірі) аты, туған жылы немесе күні және қайтыс болған күні көрсетіледі. Көптеген епитафияларда отбасы мүшелері мен қайтыс болған адамның олармен байланысы жазылады (мысалы, "Әке / Ана / Ұл / Қыз").
An epitaph (; ) is a short text honoring a deceased person. Strictly speaking, it refers to text that is inscribed on a tombstone or plaque, but it may also be used in a figurative sense. Some epitaphs are specified by the person themselves before their death, while others are chosen by those responsible for the burial. An epitaph may be written in prose or in poem verse. Most epitaphs are brief records of the family, and perhaps the career, of the deceased, often with a common expression of love or respect—for example, "beloved father of "—but others are more ambitious. From the Renaissance to the 19th century in Western culture, epitaphs for notable people became increasingly lengthy and pompous descriptions of their family origins, career, virtues and immediate family, often in Latin. Notably, the Laudatio Turiae, the longest known Ancient Roman epitaph, exceeds almost all of these at 180 lines; it celebrates the virtues of an honored wife (sometimes identified, but no generally accepted, as the Wife of consul Quintus Lucretius Vespillo). Some are quotes from holy texts, or aphorisms. One approach of many epitaphs is to "speak" to the reader and warn them about their own mortality. A wry trick of others is to request the reader to get off their resting place, inasmuch as the reader would have to be standing on the ground above the coffin to read the inscription. Some record achievements (e. g., past politicians note the years of their terms of office). Nearly all (excepting those where this is impossible by definition, such as the Tomb of the Unknown Soldier) note name, year or date of birth, and date of death. Many list family members and the relationship of the deceased to them (for example, "Father / Mother / Son / Daughter of").
Тілдік айырмашылықтар
Ағылшын тілінде және сөздің этимологиясына сәйкес, "эпитафий" сөзі – адамды еске алуға арналған мәтін, ол ескерткішке жазылуы немесе жазылмауы мүмкін. Дегенмен, көптеген еуропалық тілдерде осы сөздің мағынасы (немесе оған жақын мағынадағы сөз) кеңейіп, ескерткіштің өзін – әсіресе, шіркеуде орнатылған қабырғалық ескерткішті немесе тақтаны білдіреді, ол көбінесе адамның жерленген жеріне жақын, бірақ тікелей үстінде емес орналасады. Мысалдар: неміс тіліндегі Epitaph, голланд тіліндегі epitaaf, венгр тіліндегі epitáfium, польша тіліндегі epitafium, дания тіліндегі epitafium, швед тіліндегі epitafium және эстон тіліндегі epitaaf.
Әңгімелесушілер
Ақыры бостандыққа қол жеткіздім, ақыры бостандыққа қол жеткіздім, Әлхамдуллилла, ақыры бостандыққа қол жеткіздім. Мартин Лютер Кинг кіші.
Музыка саласында
Бұл сөзді көбірек бейнелі мағынада қайтыс болғандардың есіне арналған музыка үшін де қолдануға болады. Игорь Стравинский 1958 жылы флейта, кларнет және арфаға арналған «Эпитафиум» шығармасын жазды. 1967 жылы Кшиштоф Мейер өзінің 2-ші симфониясын «Epitaphium Stanisław Wiechowicz in memoriam» деп атады. Джеффри Льюис баяндаушы, камералық хор, фортепиано, флейта, кларнет және соққы аспаптары үшін «Epitaphium – Children of the Sun» шығармасын жазды. 1969 жылы King Crimson «Epitaph» әнін шығарды, онда ән ішінде эпитафиялар туралы айтылады. Брониус Кутавичус 1998 жылы «Epitaphium temporum pereunti» шығармасын жазды. Валентин Сильвестров 1999 жылы виола (немесе виолончель) және фортепианоға арналған «Эпитаф Л. Б.» (Епітафія Л.Б.) шығармасын жазды. 2007 жылы Грэм Уотерхаус әкесі Уильям Уотерхаустың есіне арнап, скрипкалық триоға арналған «Эпитафиум» шығармасын жазды. Оңтүстік Африка ақыны Герт Влок Нель өзінің алғашқы музыкалық альбомы «Beaufort Wes se Beautiful Woorde» альбомында бастапқыда атауы жоқ әнді «Epitaph» деп атап шығарды, себебі оның продюсері Эккард Потгитер бұл ән ескерткіштей естілетінін айтқан. Дэвид Боуидің 2016 жылы шыққан «Blackstar» альбомы оның музыкалық эпитафиясы ретінде қарастырылады, ал «Blackstar» және «Lazarus» синглдары ерекше аталады.