1911 жылғы Curtiss Model D ұшағы: Американдық авиация тарихынан

Кіріспе

1911 жылы танымал болған американдық ерте ұшақ үлгісі 1911 жылғы Curtiss Model D (немесе көбінесе "Curtiss Pusher") – АҚШ-тың алғашқы түрткіш ұшақтарының бірі, оның қозғалтқышы мен пропеллері ұшқыш орындығының артында орналасқан. Бұл әлемдегі алғашқы ұшақтардың бірі болып, сынақ-қателер арқылы және ішкі жану қозғалтқыштарындағы маңызды параллельді техникалық даму кезеңінде жасалды. Осы ұшақ түрі алғаш рет кеме палубасынан ұшырылды (Евгений Б. Эли 1910 жылдың 14 қарашасында Бермингем палубасынан, Хэмптон Роудс, Вирджиния жанынан ұшты) және алғаш рет кемеге қонды (Пенсильвания штаты) 1911 жылдың 18 қаңтарында, Сан-Франциско, Калифорния жанында. Алғашқыда биіктікті басқару үшін алдыңғы қанатпен жабдықталған, бірақ ол қажет емес екені анықталған соң алынып тасталды. Алдыңғы қанаты жоқ жаңа нұсқасы "Бассыз түрткіш" деп аталды. Барлық Curtiss ұшақтары сияқты, бұл ұшақта да аэрондық рульдер қолданылды, ол алғаш рет 1908 жылғы маусым айында жасалған Curtiss ұшағында ұшу кезінде аударылуды басқару үшін төрт бөліктен тұратын "қанат ұшы" аэрондық рульдер ретінде пайда болды, осылайша Wright ағайындарының патенттелген қанат бүктеу технологиясын пайдаланудан сақталды.

Даму

D үлгісі – дөңгелекті үш дөңгелекті шассимен жабдықталған биплан. Құрылымы негізінен қарағайдан жасалған, ал қозғалтқыш тіректерінің және шасси сәуесінің бөліктеріне шаған қолданылған, оның үстіне майланған зығыр матасы керілген. Қосымша тіреулер бамбуктан жасалған. Wright ағай-інілердің қанатты бұру техникасын пайдалануға патенттер кедері келтірді, сондай-ақ, Wright ағай-інілер де, өзі де 1868 жылы Англияда бұл техникаға патент алынғанын білмегендіктен, Curtiss June Bug-тің «қанат ұшы» аэрон конфигурациясын қолданбады, оның орнына бұрынғы Curtiss No. 1 және Curtiss No. 2 ұшқыштарынан тікелей алынған, қанат панельдері арасындағы «қанат аралық» аэронды пайдаланды. Нәтижесінде, бұл жақсырақ шешім болды. Бұл ертедегі ұшақтардың қанат аралық және артқы жиекті аэронды басқару үшін қолмен немесе аяқпен жұмыс істемейтін, керісінше, 1906 жылғы қарашада қабылданған Santos Dumont 14 bis сияқты, пилоттың бұрылыс кезінде «денесін иіп» әрекет етуін қажет етті. Curtiss ұшқыштарында пилоттың орындығының екі жағынан бойлық бағытта бекітілген, бастапқыда пилоттың жоғарғы қолдарына тірелетін тік металл түтіктерден тұратын, кейін сол жерге орналасқан «қол тіреулермен» жабдықталған көлденең қозғалмалы металл қаңқасынан тұратын «иектік тіреу» пилот пен аэронды басқару кабельдері арасындағы байланысты қамтамасыз етті. D үлгісінің көбісі ұшқыштың артында орналасқан түрткіш конфигурациясымен жасалды. Осы конфигурациясынан оларды «Curtiss түрткіші» деп атады. Алғашқы үлгілер канард конфигурациясында жасалды, яғни ұшақтың алдыңғы бөлігінде лифттер, ал артқы бөлігінде көлденең тұрақтандырғыш орнатылған. Кейіннен лифттер құйрық бөлігіне біріктірілді, ал канард беттік орналасуынан бас тартылды, нәтижесінде Curtiss «Бассыз» түрткіштері пайда болды. Әуесқой ұшқыштардан басқа, 1911 жылғы сәуір айында АҚШ армиясының Әуе күштері D үлгісін оқушы ұшағы ретінде сатып алды (S. C. No. 2), ал Әскери-теңіз күштері оны әуедегі бақылау платформасы ретінде пайдаланды. Олардың бірнешесі, соның ішінде Ресей Әскери-теңіз күштеріне де, шетелдік әскерилерге экспортталды. 1910 жылғы 14 қарашада Юджин Элли USS Birmingham кемесінен D үлгісінде ұшып қалды. Бұл әуе кемесінің кемеден ұшуының алғашқы реті болды.

The Model D was a biplane fitted with a wheeled tricycle undercarriage. The construction was primarily of spruce, with ash used in parts of the engine bearers and undercarriage beams, with doped linen stretched over it. The outrigger beams were made of bamboo. Prevented by patents from using the Wright Brothers' wing warping technique to provide lateral control, and with neither the Wrights nor himself likely to have known about its prior patenting in 1868 England, Curtiss did not use the June Bug's "wing tip" aileron configuration, but instead used between the wing panels "inter plane" ailerons, instead, as directly derived from his earlier Curtiss No. 1 and Curtiss No. 2 pushers. In the end, this proved to be a superior solution. Both the interplane and trailing edge ailerons on these early aircraft did not use a hand or foot operated mechanism to operate them, but very much like the earlier Santos Dumont 14 bis had adopted in November 1906, required the pilot to "lean into" the turn to operate the ailerons — on the Curtiss pushers, a transverse rocking, metal framework "shoulder cradle", hinged longitudinally on either side of the pilot's seat initially as straight metal tubes resting against the pilot's upper arms; and later achieved with "armrests" in a similar location; achieved the connection between the pilot and aileron control cabling. Almost all Model Ds were constructed with a pusher configuration, with the propeller behind the pilot. Because of this configuration, they were often referred to as the "Curtiss Pusher". Early examples were built in a canard configuration, with elevators mounted on struts at the front of the aircraft in addition to a horizontal stabilizer at the rear. Later, the elevators were incorporated into the tail unit, and the canard surface arrangement dispensed with, resulting in what became called the Curtiss "Headless" Pushers. In addition to amateur aviators, a Model D was purchased in April 1911 by the Aeronautical Division of the U. S. Army Signal Corps as a trainer (S. C. No. 2), and by the Navy as an airborne observation platform. A number of them were exported to foreign militaries, as well, including the Russian Navy. On November 14, 1910, Eugene Ely took off from USS Birmingham in a Model D. This was the first time an aircraft had taken off from a ship.

Тірі қалған әуе кемелері

Curtiss Pusher ұшағының түпнұсқасы мен көшірмелері бар, ал оның дизайны түпнұсқа ұшақ өндірісте болған кезден бастап, көбінесе жеке тұлғалар жасаған. Түпнұсқа D үлгісі Огайо штатының Колумбус қаласындағы Огайо тарихы қорында сақтаулы. Оны Пол және Джош Уилбер 1911-1912 жылдары Огайо штатының Норвок қаласында құрастырған және 1912 жылдың 7 қазанында алғашқы рет ұшты. Түпнұсқа Робертстің төрт цилиндрлі, екі циклді, 50 ат күші бар қозғалтқышы Киркхамның алты цилиндрлі, төрт циклді, 50 ат күші бар қозғалтқышымен ауыстырылды. Қазіргі уақытта ұшақ сақтауда. Ұшақтың шамамен тоқсан пайызы түпнұсқа. Вирджиния штатының Вирджиния Бич қаласындағы Әскери авиация мұражайындағы D үлгісінің көшірмесі бар. Реплика D үлгісі Нью-Йорк штатының Ред-Хук қаласындағы Олд-Райнбек әуежайында ұшуға жарамды. Ол 1976 жылы коллекция үшін салынған, алдымен Hall Scott V8 қозғалтқышымен, ал соңғы кезде винтажды Curtiss V8 қозғалтқышымен жабдықталған. Оулс-Хед, Мэн штатындағы Мэн көлік мұражайындағы D үлгісінің көшірмесі. Онда Continental O 300 қозғалтқышы орнатылған. Орегон штатының Худ-Ривер қаласындағы Батыс антик аэроплан және автомобиль мұражайындағы D үлгісінің ұшуға жарамдылығы белгісіз. Онда Curtiss OX 5 қозғалтқышы орнатылған. Ол 1934 жылы қайта салынған, бірақ 1910 жылға дейінгі бөлшектері де бар. Орегон штатының Худ-Ривер қаласындағы Батыс антик аэроплан және автомобиль мұражайындағы D үлгісінің көшірмесі. Онда Continental C 85 қозғалтқышы орнатылған. Вашингтон, округ Колумбиядағы Ұлттық әуе және ғарыш мұражайындағы D үлгісінің көшірмесі. Ол 1919 жылы салынған және түпнұсқа ұшақтың бөлшектерін қамтиды. Бастапқыда онда OX 5 қозғалтқышы орнатылған, бірақ ол Curtiss V8 қозғалтқышымен ауыстырылды. 1925 жылы Смитсониан институтына сыйға берілді. Минеаполис-Сент-Пол халықаралық әуежайындағы статикалық дисплейдегі D үлгісінің көшірмесі. Ол 1964 жылы салынған және бұрын Чак Дойлге тиесілі болған. Огайо штатының Дейтон қаласындағы АҚШ Әуе күштері ұлттық мұражайындағы D үлгісінің көшірмесі. Ол 1987 жылы аяқталды және ағаш пен пластиктен жасалған қозғалтқышы бар. Мэриленд штатының Колледж Парк қаласындағы Авиация мұражайындағы D үлгісінің көшірмесі. Ол 2010 жылы аяқталды. Дюранго, Колорадо штатындағы Дуранго Сильвертон тар темір жол мұражайындағы D үлгісінің көшірмесі. Оны Дейв Клауссен салған және 2013 жылдың сәуірінде орнатқан. Небраска штатының Севард қаласындағы Небраска ұлттық гвардиясы мұражайындағы D үлгісінің көшірмесі. Оны Дейв Клауссен салған және 2016 жылдың шілдесінде орнатқан. Канаданың Альберта штатындағы Ветаскивин қаласындағы Рейнольдс Альберта мұражайындағы D үлгісінің көшірмесі. Онда түпнұсқа Curtiss Pusher қозғалтқышы бар. Солтүстік Дакота штатының Фарго қаласындағы Гектор халықаралық әуежайындағы D үлгісінің көшірмесі. Оны Солтүстік Дакота штатының Гейлсбург қаласынан Чарльз Клессиг салған, қалпына келтірген және ұшқан.

A number of Curtiss Pusher original and reproduction aircraft exist, and reproductions of the design date as far back to the era when the original aircraft was in production, mostly built by private parties. Original – Model D in storage with the Ohio History Connection in Columbus, Ohio. It was assembled by Paul and Josh Wilber in Norwalk, Ohio from 1911 1912 and first flew on October 7, 1912. The original Roberts four cylinder, two cycle, 50 horsepower engine was replaced by a Kirkham six cylinder, four cycle, 50 horsepower engine. The aircraft is currently in storage. Approximately ninety percent of the aircraft is original. Replica – Model D airworthy at the Military Aviation Museum in Virginia Beach, Virginia. Replica – Model D airworthy at the Old Rhinebeck Aerodrome in Red Hook, New York. It was built for the collection in 1976, and has been powered by first a Hall Scott V8 engine, and more recently, with a vintage Curtiss V8 engine. Replica – Model D airworthy at the Owls Head Maine Transportation Museum in Owls Head, Maine. It has a Continental O 300 engine installed. Unknown – Model D airworthy at the Western Antique Aeroplane & Automobile Museum in Hood River, Oregon. It has a Curtiss OX 5 engine installed. It was rebuilt in 1934, but includes parts dating back to 1910. Replica – Model D on display at the Western Antique Aeroplane & Automobile Museum in Hood River, Oregon. It has a Continental C 85 engine installed. Replica – Model D on static display at the National Air and Space Museum in Washington, D. C. It was built in 1919 and includes parts from an original airframe. It initially had an OX 5 engine installed, but this was replaced by a Curtiss V8. It was donated to the Smithsonian in 1925. Replica – Model D on static display at the Minneapolis Saint Paul International Airport in Saint Paul, Minnesota. It was built in 1964 and was previously owned by Chuck Doyle. Replica – Model D on static display at the National Museum of the United States Air Force in Dayton, Ohio. It was completed in 1987 and has a replica engine made of wood and plastic. Replica – Model D on static display at the College Park Aviation Museum in College Park, Maryland. It was completed in 2010. Replica – Model D on static display at the Durango Silverton Narrow Gauge Railroad Museum in Durango, Colorado. It was built by Dave Claussen and installed in April 2013. Replica – Model D on static display at the Nebraska National Guard Museum in Seward, Nebraska. It was built by Dave Claussen and installed in July 2016. Replica – Model D on static display at the Reynolds Alberta Museum in Wetaskiwin, Alberta, Canada. It incorporates an original Curtiss Pusher engine. Replica – Model D on static display at Hector International Airport in Fargo, North Dakota. It was built, restored, and flown by Charles Klessig of Galesburg, North Dakota.