Кіріспе

Сүйек қаңқасын тазалау әдісі

Мацерация – бұл сүйек дайындау әдісі, онда омыртқалы жануардың денесі жабық ыдыс ішінде шамалы тұрақты температурада ыдырауға қалдырылып, таза қаңқа алынады. Бұл сот-медициналық сараптаманың бір бөлігі ретінде жасалуы мүмкін, егер табылған дене мағыналы аутопсия жасауға тым нашар ыдыраған болса, бірақ кесу іздері сияқты макроскопиялық дәлелдерді жасыруға жеткілікті ет немесе тері қалған болса. Көп жағдайда мацерация білім беру мақсатында жануардың денесінде жүргізіледі.

Сипаттама

Мацерация – организм жасушаларының ақуыздары бактериялармен анаэробты жағдайларда ыдырайтын және қоректенетін, бақыланатын шіру процесінің бір түрі. Температура әдетте инкубаторда тұрақты, оңтайлы деңгейде ұсталады. Мацерация өте күшті әрі жағымсыз иіс шығарады, сондықтан оны көбінесе жақсы желдетілетін жабық ыдыста жүргізеді. Мацерация – Дерместес әдісіне альтернатива болып табылады, онда тері қоңыздары мәйіттің етін тазалау үшін пайдаланылады. Бұл әдіс кішкентай сүтқоректілердің, құстардың, жорғалаушылардың және қосмекенділердің мәйіттерін тазалауға қолданылады, себебі олардың сүйектері көптеген ұсақ бөліктерге ыдырайды. Балықтың сүйектерін тазалау үшін мацерация қолдануға жарамсыз, өйткені олардың қаңқасы нашар байланысқан, иілгіш болып келеді.

Процесс

Мацерациялау процесінде мәйіттің терісі қолмен мүмкіндігінше алынып, етінен ажыратылады және барлық ішкі мүшелері шығарылады. Осы процесте көз алмаларын, құлақтарын және жамбас бұлшық еттерін шығару кезінде ерекше сақтық қадағаланады, себебі кейбір сүйектер, мысалы, көптеген сүтқоректілердің қалың сыртқы есіту жолы, нашар және сынғыш болады. Тіл көбінесе өз орнында қалдырылады, себебі ол тік сүйекке бекітілген. Мәйіттің бөлінген бөліктері кейде нейлон шұлыққа салынады. Содан кейін су ыдысқа құйылып, температурасы тұрақты ұсталады, әдетте 35°C, бірақ 50°C-тан аспауы тиіс. Тіндерді жұмсартатын ферменттері бар жуу ұнтағы (мысалы, Biotex) қосылуы мүмкін. Сүйектен май қышқылдарын кетіру үшін кейде жұмсақ жуғыш немесе эмульгатор қолданылады. Мәйіт ыдысқа салынған кезде, шіру бактериялары мәйіттің жұмсақ тіндерін жей бастайды (немесе жалғастырады) және температура тұрақты болғанша осылай жалғаса береді. Бірнеше күннен кейін бактерияларды сақтау үшін су толықтырылады, сондай-ақ қосымша ет кесіліп алынуы мүмкін. Орташа өлшемді жануарлар (мысалы, иттер) шамамен он күн ішінде мацерацияланады. Сүйектегі және майлы тіндердегі липидтер мен май қышқылдары сүйекті қоңыр түске бояуы мүмкін. Сүйекті ағарту үшін тотықтырғыш ағартқыштар қолданылуы мүмкін, бірақ олардың тым көп мөлшерде қолданылуы жағдайында перхлорат немесе гипохлорит сүйек тініне зақым келтіріп, оны борпылдақ және сынғыш етеді. Сутек пероксиді төмен концентрацияда, мысалы, 1%-3%, әрбір бірнеше күнде толықтырыла отырып, тінді зақымдауға көбірек бейім емес, бірақ толық ақ болуға бір-екі апта уақыт қажет болуы мүмкін.

Аяқтау

Мацерациялау процесі аяқталғаннан кейін сүйектер ерітіндіден алынып, кептіріледі. Егер скелет адамға тиесілі болса және тергеу жүргізіліп жатса, сот антропологы қалдықтарды тізімдеп, талдау жүргізеді. Егер адамды анықтау қажет болса, оның кәсібіне және жасына байланысты остеологиялық белгілері тіркеледі, ал сүйек өлшемдері адамның бойы мен нәсілі туралы мәліметтер береді. Егер бас сүйегі сақталған болса, сот-медициналық бет қайта жаңарту адамды анықтауға көмектесетін тағы бір мүмкіндік. Егер қылмыс болғандығы анықталса, сүйектерді, үстінде жұмсақ тіндері болмаса, қарап, қандай қару қолданылғанын немесе қандай жарақаттар алғандығын анықтауға болады. Көп жағдайда жануарлар білім беру мақсатында мацерацияланады. Кептірілгеннен кейін сүйектер жиналып, тізімделеді, кейде таңбаланады немесе таңбаланған қаптарға бөлінеді, содан кейін барлығы сақтауға арналған контейнерге салынады. Балама ретінде, сүйектерді тік сүйектей орналастыру үшін болат сым қолданылады және жануар тірі кезінде қалай тұрғанын көрсету үшін бейнеленеді.