Кіріспе

Неміс жазушысы Иоганн Михаэль Мошерош (7 наурыз 1601 – 4 сәуір 1669), неміс мемлекет қайраткері, сатирик және педагог, Страсбургқа жақын Жоғарғы Рейн өзені бойындағы Вильштатт қаласында дүниеге келді. Оның өткір, бірақ жақтық жазбалары Отыз жылдық соғыс (1618–48) кезінде қираған Германиядағы өмірді көрнекті түрде бейнелейді. Оның кейде көңілді емес сатиралары, міндет сезімімен қатар, зор моральдық құлшынысты да көрсетеді.

Өмір

Мошерош фермер және сот орындаушысы Майкл Мошерош пен оның әйелі Вероника Бектың ұлы болды. Ол Германияның Ханау-Лихтенберг округінің Вильштатт қаласындағы ата-анасының шаруашылығында өскен. 11 жасында ол Страсбургте (қазіргі Францияда) гимназияда оқыды, содан кейін Страсбург университетінде заң, философия және әдебиетті оқыды. Каспар Брюловтың театрлық қойылымдары туралы жалғыз куәгерлікке иелік ететініміз – оның күнделігі. 1623 жылдың қыркүйегінде Мошерош Маттиас Бернеггер төрағалық еткен комиссия алдында Суэтонның «Он екі Цезарь» еңбегіне қатысты диссертациясын қорғады. 1624 жылдың 8 сәуірінде магистр дәрежесін алғаннан кейін ол Швейцариядағы Женева университетіне түсті. Оқуын аяқтаған соң Мошерош Франция мен Швейцарияға білімдік сапарлар жасады, содан кейін жеке репетитор болып жұмыс істеді. 1631-1634 жылдары ол Крихинген графтарының лютерандық тармағының сот орындаушыларының бірі болды (қазіргі Креханге, Франция) және Крихингенге қарасты Саарвелингеннің жартысында да сол қызметте жұмыс істеді. 1636 жылы Померания герцогы Крой Аршот оны Крихингеннен шалқары орналасқан Финстинген (қазіргі Фенетранг) иелігінің басқарушысы етіп тағайындады. Бұл лауазымда 1642 жылға дейін қызмет еткен Мошерошқа басқа бес лордтың сот орындаушыларына қарсы шектеулі аумақта жұмыс берушісінің құқықтарын қорғауға тура келді. Лотарингия шекаралық аймағындағы қызметтен кейін Мошерош Отыз жылдық соғыстың қаупінен Страсбургке қашып, 1645-1655 жылдары қаланың полиция бастығы және салық жинаушысы болды. Сондай-ақ, ол қала кітапханасының ортағасырлық қолжазбаларын, мысалы, Готфрид фон Хагенаудың «Liber sex festorum beatae Virginis» еңбегін зерттеді. 1656 жылдан бастап ол Ханау-Лихтенберг графы Фридрих Казимирдің заң кеңесшісі қызметін атқарды. Қаржылық басқарудағы кемшіліктерге байланысты графтың туыстары, әсіресе оның немересі және мұрагері Кристиан II, Цвайбрюкен-Биркенфельд графы және Пфальц-Биркенфельд графы Анна Магдалена одан графтықтың императорлық секвестріне алуға және графтықтағы үкіметке қатысу құқығына кепілдік алды. Графқа кеңес беретіндердің барлығы, соның ішінде Мошерош та қызметтен босатылды. Ол кейін Майнц курфюрсінің қызметіне кіріп, 1664 жылы Кассельге Гессен-Кассель ландгравы сарайына көшті. 1628 жылдың 9 қыркүйегінде Мошерош Эстер Аккерманнға үйленді, ол Отыз жылдық соғыстың қаупінде 1632 жылдың желтоқсанында қайтыс болды. 1633 жылдың 20 тамызында ол екінші әйелі Мария Барбара Паниельге үйленді, ол 1634 жылдың 6 қарашасында, жиырма жасқа толмай, обадан қайтыс болды. 1636 жылдың 4 қазанында ол үшінші әйелі Анна Мария Кильбургерге үйленді. Осы үш некеден оның он төрт баласы болды, олардың көптегені балалық шақта қайтыс болды. Мошерош 1669 жылдың 4 сәуірінде ұлы Эрнст Богиславты Франкфурт-на-Майнеде көруге бара жатқанда Вормста «жоғары қызбадан» қайтыс болды. Мошероштің өмірі Отыз жылдық соғыстың барлық кезеңін қамтиды, оның қатыгездігі мен зорлық-зомбылығы оның еңбектерінде егжей-тегжейлі көрсетілген.

Жұмыс

Мошерош латын және неміс тілдерінде эсселер, өлеңдер мен әңгімелерді «Ситтевальд» псевдонімімен – оның туған жері Уилштаетт атын ойынмен пайдалана отырып жариялады. 1633 жылы Страсбургте Есаяс Ромплер мен Йоханнес Фрейнсхайм құрған Aufrichtige Tannengesellschaft – неміс тілі қоғамы – Мошерошты Иоганн Маттиас Шнейбермен бірге ең көрнекті мүшелерінің қатарына қосты. 1645 жылы Ангальт-Кётеннің князі Людвиг I оған беделді неміс әдеби қоғамы – Fruitbearing Society мүшелігін берді. Қоғам оған «Арманшыл» (der Träumende) деген лақап ат және «жоғары мәселелер» (hohe Sachen) деген ұран тағайындады. Оның символы – қара қошқар (Solanum nigrum) болды. Қоғамның жылнамасында Мошерош 436-шы нөмірмен тіркелген. Мошероштың ең танымал туындысы – Wunderliche und Wahrhafftige Gesichte Philanders von Sittewald (Филандер фон Ситтевальдтың таңғажайып және шын көріністері), 1640 жылдан бастап жарық көрген он төрт сатирикалық повестьтен тұратын жинақ, бұл испандық кітап Los Sueños-тың бейімделуі. Осы повестьтердің бірі – «Солдатенлебен» (Әскери өмір) 1996 жылы қайта басылды. Мошерош 1979 жылы Гюнтер Грасс жазған «Телгтедегі кездесу» (Das Treffen in Telgte) атты көркем әңгімесінде кездеседі.