Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік-батыс Амазония тілдер отбасы
Northwestern Amazonian language family
Пеба–Ягуан тілдер отбасы (сонымен қатар Ягуан, Пебан, Яван) Солтүстік-батыс Амазонияда орналасқан, бірақ бүгінде Ягуа тілі ғана осы отбасының қолданыстағы жалғыз тілі болып табылады.
The Peba–Yaguan language family (also Yaguan, Peban, Yáwan) is located in the northwestern Amazon, but today Yagua is the only remaining spoken language of the family.
Ішкі құрылым
Француз этнологы Пол Ривет Пеба-Ягуан тілдер отбасының екі тармаққа бөлінгенін ұсынды, Ямео бір тармақта, ал Пеба мен Ягуа екінші тармақта болған. Ямео және Пеба туралы деректер өте аз, екеуі де қазір жойылған, бірақ Амазонка өзеніндегі Пебас қаласы осы халықтың атын алған. Қолжетімді құжаттардың көп бөлігі алғашқы католик миссионерлерінің еңбегіне негізделген, оларды Ривет жинақтаған. Чехословакиялық тіл білімі маманы Честмир Лукотка (1968) Масамае (Мазан, Парара) тілін де осы тілдер отбасының құрамына жатқызады. Ол Перудің Лорето департаментіндегі Мазан өзені маңында сөйленеді және Ямео тіліне ең жақын. Бразилиялық тіл білімі маманы Марсело Жолькески (2016) Пеба мен Ямеоны бір тармаққа, ал Ягуаны жеке, бөлек тармаққа жатқызады.
French ethnologist Paul Rivet had suggested that the Peba–Yaguan family had been divided into two branches, with Yameo in one branch, and Peba and Yagua in the other. There is extremely little documentation of Yameo and Peba, both of which are now extinct, though the town Pebas on the Amazon River clearly takes its name from this group of people. The available documentation is largely due to the efforts of early Catholic missionaries, as summarized by Rivet. Čestmír Loukotka (1968), a Czechoslovak linguist, also lists Masamae (Mazán, Parara) as part of the language family. It is spoken around the Mazán River in Loreto Department, Peru, and is most closely related to Yameo. Brazilian linguist Marcelo Jolkesky (2016) groups Peba and Yameo in one branch, and Yagua in another separate branch.
Жіктеу
Пебая–Ягуан тұқымдасының Оңтүстік Американың басқа бір тұқымымен немесе тобымен байланысты екендігіне әлі күнге дейін ғылыми түрде нақты дәлелдер жоқ (әсіресе, оны Кариб тілдерімен тобына қосуға дәлел жоқ). Ягуа және Бора–Витото халықтары арасында, мүмкін резеңке саудасы дәуірінде байланыс болған болуы мүмкін; бұл тілдердің құрылымдық ұқсастықтарының кейбірін түсіндіруге болады (Дорис Пейн, тіл білімі маманы, жариялануға дайын). Кауфман (2007) өзінің Яван тұқымына Сабела, Тауширо және Омурано тілдерін қосады.
There is no sound scientific evidence yet that the Peba–Yaguan family is related to any other family or stock of South America (in particular, there is no evidence for grouping it with Cariban languages). There has likely been contact between the Yaguas and Bora–Witotoan peoples, perhaps particularly during the era of the rubber trade; this may account for some structural similarities between the languages (Doris Payne, linguist, forthcoming). Kaufman (2007) includes Sabela, Taushiro, and Omurano in his Yawan family.