Кіріспе

Субфорниктік орган (СФО) – мидың циркумвентрикулярлық мүшелерінің бірі. Оның атауы, екінші және үшінші қарыншаларды байланыстыратын қарыншааралық тесіктерге (Монро тесіктері) жақын, мидың жақтау бетінде орналасқандығынан шыққан. Барлық циркумвентрикулярлық мүшелер сияқты, субфорниктік орган да жақсы қанмен жарақталып, субкоммисуралды мүшеден басқа барлық циркумвентрикулярлық мүшелер сияқты, кейбір СФО капиллярларында капилляр өткізгіштігін арттыратын терезелер болады. СФО – сезімтал циркумвентрикулярлық мүше саналады, себебі ол белгілі бір заттарды бөліп шығаруға маманданған секреторлық циркумвентрикулярлық мүшелерден өзгеше, көптеген гормондар мен нейротрансмиттерлерге сезімтал.

Анатомия

Жоғарыда айтылғандай, SFO-ның кейбір аймақтарындағы капиллярлар тесікті (фенэстрацияланған) және сондықтан қан-мұғза бөгетінен (қан-мұғза кедергісі) тұрмайды. Субкоммисуралды органнан басқа барлық циркумвентрикулярлық органдарда тесікті капиллярлар кездеседі. SFO капиллярлық топографиясына сүйене отырып, алты анатомиялық аймаққа бөлінеді: короналды жазықтықтағы екі аймақ және сагиттальды жазықтықтағы төрт аймақ. Керісінше, бас және қаудағы аймақтарда капиллярлардың тығыздығы төмендеу.

Субфорниктік орган қан тамырларын тарылтатын эндотелин рецепторларын және кальций арналары арқылы жүзеге асылатын жоғары глюкоза метаболизмін қамтиды.

Гипертония

Гипертония, немесе жоғары қан қысымы, ангиотензиннің концентрациясына күшті тәуелді. Ангиотензин инъекциясы жануарлар моделінде гипертонияны тудыру үшін ұзақ жылдардан бері қолданылып келеді, бұл әртүрлі терапиялар мен дәрі-дәрмектердің әсерін зерттеуге мүмкіндік береді. Мұндай тәжірибелерде, сау және жұмыс істейтін субфорникалық ағза ангиотензин деңгейінің жоғарылауына байланысты орташа артериялық қысымның өсуін шектеуге қабілетті екені анықталды.

Сусыздану

Жоғарыда айтылғандай, су жетіспеу салдарынан ангиотензин рецепторларының (AT1) жоғары реттелуі анықталды. Су жетіспеуден кейін осы AT1 рецепторларының қан ағынындағы ангиотензинмен байланысуы күшейгені байқалды. Бұл тұжырымдар AT1 рецепторының морфологиялық өзгерісін көрсетеді, бұл AT1 рецепторының байланыс емес жеріндегі сигналдық белоктың модификациялануына байланысты болуы мүмкін, нәтижесінде AT1 рецепторының ангиотензинмен байланысуға қабілеті артады.

Тамақтандыру

Жалпы алғанда, гомеостаз және жүрек-қан тамырларын реттеудегі рөлі басым деп есептелсе де, субфорниктік орган қаннан (қанықтылықты көрсететін әртүрлі пептидтер) сигналдарды қабылдау арқылы тамақтану үлгілерін бақылайды деп саналады, содан кейін аштықты күшейтеді. Ол тышқандарда су ішуге және тамақтануға да ықпал ететіні дәлелденген.