Кіріспе

Аргентиналық футболшы, испандық велоспортшы.

Хосе Мануэль Морено Фернандес (3 тамыз 1916 – 26 тамыз 1978), "Эль Шарро" деген лақап атымен танымал, аргентиналық футболшы. Ол Аргентина, Мексика, Чили және Колумбияның бірнеше клубтарында шабуылшы ретінде ойнады. Оның ойынын көрген көптеген жанкөйерлер үшін ол барлық уақыттағы ең ұлы футболшылардың бірі саналады, тіпті Диего Марадона, Пеле және Альфредо Ди Стефано сияқтылардың арасында да. Морено 1940 жылдары Аргентина футболына үстемдік еткен "Ривер Плейт" клубының "La Máquina" ("Машина") деп аталатын құрамында өнер көрсетті, сондай-ақ 1941 және 1947 жылдары Оңтүстік Америка чемпионатын жеңіп алған Аргентина ұлттық құрамасының мүшесі болды. Ол соңғы турнирде турнирдің ең үздік ойыншысы деп танылды. Көптеген адамдар оны жан-жақты дамыған ойыншы деп сақтайды. 1999 жылы ол 20 ғасырдағы Оңтүстік Американың ең үздік футболшысы (Пеле, Марадона, Ди Стефано және Гарринчадан кейін) және IFFHS жүргізген сауалнама бойынша әлемнің ең үздік 25 футболшысының қатарына енді. Ол өте жоғары техникалық дағдысымен, керемет ойын көрісімен және қарсыластар қақпасының алдындағы қауіптілігімен танымал болды.

Клубтық мансап

Морено Буэнос-Айрестегі Ла Бока ауданында дүниеге келді және "Бока Хуниорс" клубының стадионы "Ла Бомбонера" төңірегінде өсті. 15 жасында "Бока Хуниорс" клубының жастар құрамасына қатысуға тырысты, бірақ іріктеуден өте алмады. Аргентина Футбол Федерациясының мұрағатында көрсетілгендей, ол көңілі толмаған күйде: "Кейін өкінесіздер" деді. Содан кейін 1933 жылы Морено "Бока Хуниорс" клубының қарсыласы "Ривер Плейт" клубының жастар құрамасына қосылды, оны "Ривер Плейт" клубының атақты шабуылшысы Бернабе Феррейра ұсынған болатын.

River Plate (19351944)

18 жасында Морено басқа жас ойыншылармен бірге менеджер Эмерико Хиршл тарапынан Бразилияға турнеге шақырылды. Оның ресми ойындағы тұңғыш қатысуы бразилиялық "Ботафого" командасына қарсы болды. 1935 жылдың 17 наурызында "Пимера Дивизионда" "C. A. Platense" командасына қарсы өткен ойында 2–1 есебімен жеңіске жетіп, бір гол соқты. Аргентина футболының ең көрнекті тұлғасына айналған ол 1936 және 1937 жылдары лига титулдарын жеңіп алған құраманың құрамында болды, содан кейін "Ривер Плейт" командасының "Ла Макина" деген атаққа ие болған құрамында Адольфо Педернерамен бірге маңызды ойыншыға айналды. Бұл құрам Морено, Педернера, Анхель Лабруна, Хуан Карлос Муньос және Феликс Лустаудан тұратын шабуыл шебімен әйгіттелді және 1940 жылдардың бірінші жартысында Аргентина футболына үстемдік етті, Мореномен бірге екі ұлттық чемпионатты (1941, 1942) және көптеген Алдао кубоктарын жеңіп алды.

Мексика (1944-1946 жылдар)

1944 жылы Морено Мексиканың "Примера Дивизион" клубы "Эспаньяға" ауыстырылды. "Эспанья" клубы 1943-1944 маусымында Мексиканың бірінші лига чемпиондары "Астуриас" командасынан екінші орын алған болатын. "Эспанья" құрамында Морено 1945-1946 маусымында ұлттық чемпионатты жеңіп алды. Мексикадағы оның өте сәтті және жемісті ойыны оған "Шарро" деген лақап есімді сыйлады, бұл Мексиканың дәстүрлі ковбойына қолданылатын термин.

Оңтүстік Америкаға оралу (19461961)

Морено 1946 жылдың соңында туған жеріне және "Ривер Плейт" клубына қайта оралды. "Ривер Плейт" клубындағы екінші мерзімі үш маусымға созылды. 1947 жылы ол тағы да чемпион атанды, ал қазірдің өзінде Альфредо Ди Стефано орталық шабуылшы ретінде ойнады. 1948 жылғы ойыншылар ереуілінен кейін ол эмиграцияға қайта оралды. Ол Чилидің "Универсидад Католика" клубына трансферленді, сол жылы командаға алғашқы лига титулын жеңуге көмектесті. 1950 жылы Аргентинаға оралды, бұл жолы "Бока Хуниорс" клубында ойнады, ал келесі жылы ол қайтадан "Универсидад Католика" клубында өнер көрсетті. Сонымен қатар, ол Уругвайда "Примера Дивизион" командасы "Дефенсор" құрамында бір маусым ойнады. 1953 жылы ол Аргентинаға оралып, "Феррокаррил Оэсте" клубына қосылды.

Колумбия

1954 жылы Морено Колумбияға көшіп, «Индепендьенте Медельин» клубына қосылды, осы клубта ол ойыншылық карьерасын аяқтады. Ол клубта ойыншы да, жаттықтырушы да болды. 1955 жылы ол Колумбия чемпионатында жеңіске жетіп, Аргентина, Мексика, Чили және Колумбия лигаларында чемпион атанған жалғыз футболшы болды. 1957 жылы ол өзінің соңғы – барлығы 12-ші – бірінші дивизион титулын жеңіп алды. 1961 жылы «Индепендьенте Медельин» клубымен «Бока Хуниорс» клубына қарсы өткен жолдастық ойында ол жаттықтырушы және ойыншы ретінде қатысты. «Индепендьенте» 5:2 есебімен жеңіске жетті, ал Морено бір гол соқты.

Халықаралық мансап

Морено 1936 жылдан 1950 жылға дейін Аргентина ұлттық құрамасының мүшесі болды, 34 матчте қатысып, 19 гол соқты. Морено 1941, 1942 және 1947 жылдарғы Оңтүстік Америка чемпионаттарының (қазіргі Копа Америка) жеңімпаз командаларының құрамында болды. Ол Эквадорға қарсы матчта турнирдің 500-ші голын соқты: сол ойында ол бес гол соқты, бұл Копа Америка рекорды, оны Хектор Скароне (Уругвай), Хуан Марвези (Аргентина) және Эваристо (Бразилия) бөліседі. Сол күні Аргентина Эквадорды 12:0 есебімен жеңді, бұл Копа Америка маттарындағы ең үлкен гол айырмашылығы болып табылады. Морено 1942 жылғы Оңтүстік Америка чемпионатының үздік гол соққан ойыншысы атанды, ол Герминьо Масантониомен бірге жеті гол соқты, сондай-ақ 1947 жылғы турнирдің ең үздік ойыншысы деп танылды. Ол сонымен қатар Копа Американың барлық уақыттағы үздік гол соққан ойыншыларының тізімінде 13 голмен үшінші орында тұр.

Басқарушылық мансап

Морено 1959 жылы Аргентина құрамасының бас бапкері қызметін қысқа мерзімге атқарды. Ол сонымен қатар Аргентинадағы "Бока Хуниорс", "Хуракан" және "Ол Бойз" клубтарының, ал Чилидегі "Коло-Коло" клубының бас бапкері болып жұмыс істеді.