Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сэмюэл Олдноу (1756–1828) – ағылшын мақта өндірушісі.
English cotton manufacturer
Samuel Oldknow (1756–1828) was an English cotton manufacturer.
Жас шағы мен отбасы
Сэмюэл Олдноу кіші, Сэмюэл Олдноу аға мен Марджери Фостердің үлкен ұлы, 1756 жылдың 5 қазанында Ланкаширдегі Чорли қаласының жанындағы Андертон ауылында дүниеге келді. Оның 1758–1762 жылдары (Ривингтон Юнитарий шіркеуінің қабірінде көрсетілгендей) Елизавета есімді кіші қарындасы және Томас (шамамен 1755/56–1791, Меллор Парох шіркеуінің қабірінде 35 жасында қайтыс болған) деген ағасы болды. Олдкноу жергілікті Ривингтон грамматикалық мектебінде оқыды, содан кейін Ноттингемдегі ағасының мата дүкенінде шәкірт болып жұмыс істеді. Оның отбасы Ривингтон Юнитарий шіркеуінің мүшелері болды, онда оның әкесі 1759 жылы 25 жасында жерленді. Әкесінің қайтысынан кейін Олдкноудың анасы Марджери балаларымен бірге Роскоу Лоу фермасында тұруын жалғастырды, ол оның әкесі, жергілікті шаруа Томас Фостерден мұраға қалған мүліктерінің бірі еді. 1770 жылы Марджери Джон Клейтонға, шаруаға үйленді, одан үш бала дүниеге келді: Марджери, Сэмюэл және Джон.
Samuel Oldknow Jnr, the eldest son of Samuel Oldknow Sr and Margery Foster, was born on 5 October 1756 in Anderton, near Chorley in Lancashire. He had a younger sister named Elizabeth (1758–1762 according to the grave at Rivington Unitarian Chapel), and a brother, Thomas (c.1755/56–1791 d. aged 35 according to the grave at Mellor Parish Church). Oldknow was educated at the local Rivington Grammar School and later served as an apprentice in his uncle's draper's shop in Nottingham. His family were members of the Rivington Unitarian Chapel, where his father was interred in 1759 at the age of 25. Following the death of his father, Oldknow's mother Margery continued to live with the children at Roscoe Lowe Farm, one of the properties she had inherited from her father Thomas Foster, a local yeoman. In 1770, Margery married John Clayton, a farmer, with whom she had three children: Margery, Samuel and John.
Өңдеу ісі
Оллдноудың Ривингтонмен тығыз байланысы сақталды. 1779 жылы ол муссалин өндірісіне жарамды бірнеше орағыш станок (сонымен қатар, Болтондық Сэмюэл Кромптонның ойлап тапқан Холл-и-вуд дөңгелектері деп те аталады) сатып алды. Ол 1000 фунт стерлинг көлемінде қаржыны Хорли Холлдың иесі, Абрахам Кромптоннан алды, олармен ол шіркеу және, көрінетін, туыстық байланыста болған. 1781 жылы Оллдноу өзінің ағасы Томаспен серіктестікке түсті және 1782 жылы Андертонға оралып, мақта тауарын өндіруге кірісті. Оллдноу ағайындыларының маталары Лондонда танымал болды, олар саудагер Сэмюэл Салтпен келісім жасады, бұл оның үлкен жетістікке қадам басқанның бастамасы болды. Оллдноу Ривингтонның жанындағы Андертон қаласында өндіріс жүйесін қолданды, онда шикі мақта иірушілерге, ал жіп тоқымашыларға үйлерінде және шеберханаларында жұмыс істеуге берілді. Дайын мата тексеру және төлеу үшін Оллдноудың қоймасына қайтарылды. Бұл жүйе муссалин өндірісіне қолайлы келмеді, сондықтан ол Ричард Аркрайт сияқты механикаландырылған өндіріспен айналысқан иірушілерден жіп сатып алуға мәжбүр болды. 1784 жылы Аркрайттан 3000 фунт стерлинг несие алған Оллдноу Стокпорттағы мақта өндірісінің өркендеуіне қосылды. Ол жерде ол Гильс Уолмслиден Үстіңгі Хиллгейттегі үйді, қойманы және жерді сатып алды, бұл оған өндірісті төмен шығындармен арттыруға мүмкіндік берді. Ол 50-70 санатты муслиндер мен каликоларды тоқуға шоғырланды, сыртқа тапсырыс беру жүйесін қолданып, 300-ге дейін тоқымашыны жұмысқа алды. Оллдноу көптеген шағын иірушілерден жіп алды, кейбіреулері үйде бір ғана дженниге ие болды, ал басқалары бірнеше станоктары бар шағын фабрикаларға ие болды. 1786 жылы ол 300 машықты тоқымашысымен және 500 станогымен Англиядағы ең ірі муслин өндірушісіне айналды. Оллдноудың 1786 және 1787 жылдардағы жылдық табысы 17000 фунт стерлингке жетті. Сапа мәселесі болды. 1790 жылы станоктар желілік біліктерден қуат ала бастады, ал келесі жылы Оллдноу Хиллгейттегі Стокпорт диірмендерінде өзінің бумен жұмыс істейтін иіру фабрикасын ашты, ол 120 санатты жіп өндірді. Боултон мен Уотт қозғалтқышының қуаты 8 ат күшіне бағаланды. Стокпортта Каррсте кішігірім фабрика, Хитон Мерсиде ағарту зауыты, ал Дислидегі Буллок Смитси мен Уотерсайдта аяқтау фабрикалары болды. Ол Андертон мен Манчестерде қоймаларын сақтап қалды. Иіру фабрикалық жүйеде, ал тоқу сыртқа тапсырыс беру арқылы жүзеге асырылды. Бірте-бірте, бүктеу сияқты қосымша процестер Оллдноудың фабрикасында жүзеге асырыла бастады, содан кейін тоқымашылар тоқымашыларды жалақымен жұмысқа алған соңғы кезеңге дейін тоқымашыларды тоқыма үйіне көшіруге ынталандырылды. 1787 жылы Оллдноу Меллорде үлкен жерлерді сатып алуды бастады, онда 1790 жылы аяқталған алғашқы диірмен 2000 адамға жұмыс орнын ашты. Бұл жаңа диірменде бұралған машинаны қозғау үшін алғашқы Боултон мен Уотт булы машинасы қолданылды. Меллор диірмені – биіктігі алты қабатты кірпіштен салынған құрылыс. Құрылыс кезінде Гойт өзенінің бағыты өзгертілді, үш тоған жасалды және туннельдер, арналар мен дөңгелектер жүйесі салынды. Бұл тоғандар әлі күнге дейін сақталған және қазір "Рим көлдері" деп аталады. 1793 жылы Оллдноу Меллорде тағы бір диірмен ашып, Пик-Форест каналы мен Пик-Форест трамвай жолының құрылысын белсенді түрде ілгерілетті. Оллдноудың бизнесі оның несие алу қабілетіне (оның көп бөлігі Аркрайт отбасында болды) байланысты болды және ол муссалин нарығының құлдырауынан, Франциямен қақтығыстардың басталуына байланысты зардап шекті. Бұл құлдырау Оллдноудың Меллор мен Марплдегі мүлкін Ричард Аркрайт-младшийге 11000 фунт стерлинг несиеге беруіне әкелді. Оллдноу сонымен қатар Хитон Мерси мен Андертон операцияларын сатуға мәжбүр болды. Хиллгейт фабрикасы 1793 жылға дейін толық өндіріске енгізілмегенімен, ол кезде Оллдноу қаржы дағдарысына тап болды. 1794 жылы ол Хиллгейтті жалға алуға мәжбүр болды және 1801 жылы оны сатты. Оллдноу өзінің жұмысын Меллорға ауыстырды, онда ол жоғары ауыл шаруашылығымен айналысты, сонымен қатар иіру фабрикасын басқарды. XIX ғасырдың басында диірменде 500-ден астам адам жұмыс істеді, соның ішінде Лондоннан келген бірнеше шіркеу шәкірттері болды. Меллор диірмені ешқашан өте табысты болған жоқ, ал Оллдноудың қарызы өсіп, ол қайтыс болған кезде 206000 фунт стерлингке жетті.
Oldknow continued to have close connections to Rivington. In 1779, he purchased a number of spinning mules (also known as Hall i' th' Wood wheels, invented by Samuel Crompton of Bolton) suitable for use in the manufacture of muslin. He obtained finance of £1,000 from Abraham Crompton, Esq of Chorley Hall with whom he had both church and seemingly some family connection. By 1781, Oldknow had entered into partnership with his brother, Thomas, and he returned to live at Anderton in 1782, expanding into the manufacture of cotton goods. The Oldknow brothers' fabrics became favoured in London, where they formed a business agreement with the merchant Samuel Salte; this was the start of his rise to great success. Oldknow used the putting out system of production in Anderton near Rivington, whereby raw cotton was distributed to spinners and yarn to weavers who worked in their homes and workshops. The finished cloth was then returned to Oldknow's warehouse for checking and payment. This system was not suited to muslin manufacturing due to production levels and he was forced to purchase yarn from spinners who had taken advantage of mechanised production, such as Richard Arkwright. In 1784, financed by a loan of £3,000 from Arkwright, Oldknow joined the great cotton boom in Stockport. There he purchased a house, warehouse and land on Upper Hillgate from Giles Walmsley; allowing him to increase production at lower costs. He concentrated on weaving 50 70 count muslins and calicoes using the putting out system employing up to 300 weavers. Oldknow obtained yarn from a large number and variety of small spinners; some having a single jenny at home to others who had small factories with several mules. By 1786, he had become the foremost muslin manufacturer in Britain, with 300 skilled weavers using 500 looms at Stockport and 159 weavers at Anderton. Oldknow's profits were £17,000 for each year in 1786 and 1787. Quality was an issue. In 1790, mules started to be powered from lineshafts and in the following year Oldknow established his own steam powered spinning factory at Stockport mills at Hillgate producing 120 count. The Boulton and Watt engine was rated at 8 hp. There was a smaller factory at Carrs in Stockport; a bleaching plant at Heaton Mersey and finishing factories at Bullock Smithy and Waterside in Disley. He continued to keep warehouses at Anderton and Manchester. Spinning worked on the factory system, while weaving operated by putting out. Slowly, ancillary processes such as warping started to be done in the factory by Oldknow, and then weavers were encouraged to move their looms into the loom house before the final stage came when Oldknow provided the looms and employed the weavers on a wage. In 1787, Oldknow began the purchase of large areas of land at Mellor where the first mill, completed in 1790, created work for 2,000 people. This new mill used the first Boulton and Watt steam engine for turning the winding machine. Mellor Mill was a brick structure six storeys high and long. As part of its construction the River Goyt was diverted, three millponds were created and a system of tunnels, channels and wheelpits built. The millponds still remain and are now known as the "Roman Lakes". In 1793, Oldknow opened another mill at Mellor and began actively promoting construction of the Peak Forest Canal and the Peak Forest Tramway. Oldknow's business greatly depended on his ability to raise credit (much of which was with the Arkwright family) and it was affected when the muslin market fell, partly as a result of the outbreak of hostilities with France. This downturn resulted in Oldknow mortgaging his estates in Mellor and Marple to Richard Arkwright Junior for a loan of £11,000. Oldknow also had to sell the Heaton Mersey and Anderton operations. Although the Hillgate factory did not come into full production until 1793, Oldknow was by then in financial crisis. He was forced to lease Hillgate in 1794 and had sold it by 1801. Oldknow shifted his operations to Mellor, where he pursued his interest in high farming as well as running a spinning factory. By the early 19th century, the mill had over 500 employees, including a number of parish apprentices who were brought up from London. The mill at Mellor was never particularly profitable, and Oldknow's debt grew, reaching £206,000 at the time of his death.
Басқа бизнес және инвестициялар
Оллдноудың басқа да кәсіптеріне шаруашылық, көмір өндіру және Меллор мен Марплде әк өндіру кірді. Ол өнімдерін сату үшін жақын жердегі өнеркәсіптік орталықтармен байланысты жақсартты. Олдкноу 1804 жылы ашылған Пик-Форест каналының демеушілерінің бірі болды. Сондай-ақ ол Стокпортқа дейінгі жолға инвестиция жасады. Оллдноудың шаруашылық қызметі жұмысшыларын сүт, ет, көкөніс және көмірмен қамтамасыз етуге мүмкіндік берді, сонымен қатар ол жұмысшылар үшін тұрғын үйлер салды. Оллдноу жұмысшыларына жалдау үшін жеке қағаз ақша жүйесін қолданды, оны ауылдық дүкенде тауарға немесе үшінші тарап арқылы қолма-қол ақшаға айырбастауға болатын. Ол жақсы жұмыс беруші ретінде белгілі болды. Олдкноу Марплдегі Барлық Әулиелер шіркеуіне тұрақты түрде барып, 1808 жылы басталып, 1811 жылы аяқталған, ал 1816 жылға дейін жалғасқан қалпына келтіру және қайта құру жұмыстарына қаржы жинаған. 1826 жылы Олдкноу шіркеуінің ғимаратын салу үшін жерді сыйға берді. Олдкноу 1824 жылы Дербиширдің жоғары шерифі қызметін атқарды.
Oldknow's other business ventures included farming, coal mining and production of lime at Mellor and Marple, and he improved communications with nearby industrial centres to sell his products. Oldknow was one of the sponsors of the Peak Forest Canal, which opened in 1804. He also invested in a turnpike road which went to Stockport. Oldknow's farming activities allowed him to supply his workers with milk, meat, vegetables and coal and he also built housing for the workforce. Oldknow used his own system of paper money to pay his workforce which could be exchanged for goods at the village shop or for cash via third parties. He was known as a good employer. Oldknow was a regular worshipper at the Church of All Saints, Marple and is credited for raising the funds for its restoration and rebuilding work which commenced in 1808 and was completed by 1811, with continued improvements to 1816. In 1826, Oldknow donated the land for the building of its vicarage. Oldknow also served as High Sheriff of Derbyshire in 1824.
Кейінгі жылдары, өлімі және мұрасы
Оллдкоу ешқашан үйленбеген; өмірінің бір кезеңінде Манчестер тоқыма өндірушісі Питер Дринкуотердің қызымен (және мұрагерімен) үйленуге ниеттенген, ол 1794 жылы Престич иелігін сатып алған. Бірақ бизнесі төмендегендіктен, келісім бұзылды. Шамамен 1791 жылы белгілі суретші Джозеф Райт Сэмюэл Олдноудың портретін салған. Қазір ол Temple Newsam House, Leeds мұражайлары мен галереяларында сақталуда. Өмірінің соңғы жылдары Олдноу шаруашылық ісімен айналысып, қайтыс болғанға дейін Дербишир ауыл шаруашылығы қоғамының президенті болды. Олдкоу 1828 жылдың 18 қыркүйегінде Дербиширдегі Меллор ложасында үйленбеген күйінде қайтыс болды. Оның зауыты Аркрайттарға ипотекаға берілген, ол оның басқаруында екіншілік рөл атқарды. Олдкоу қайтыс болғаннан кейін зауыт Аркрайттарға өтті. Олдкоу фабрикасы 1892 жылы өрттен қирады, жер бетіндегі іздері жоқ болғанымен, ескі диірменнің жер астындағы бөліктері әлі де сақталған. Олдкоу Марплдегі Барлық Әулиелер шіркеуіне жерленді. Оның құжаттары 1780 жылдардағы муслин өндіруші жасаған бірегей бастапқы дереккөз болып табылады. Олдкоу Лондонға орналасқан Шығыс Үндістан компаниясының сату агентімен хат алмасып тұрды, бұл тарихи мұрағат үнді маталарының түрлері мен көлемі және оларға ағылшын астанасындағы сұранысты көрсетеді.
Oldknow never married; he was at one point in his life engaged to marry the daughter (and heiress) of Peter Drinkwater, a textile manufacturer of Manchester, who in 1794 had bought the Manor of Prestwich. The engagement was called off as his business declined. In c.1791 the well known artist Joesph Wright painted a portrait of Samuel Oldknow. It is now at Temple Newsam House, Leeds Museums and Galleries. In his later years, Oldknow was engaged in his farming interests and, shortly before his death, became President of Derbyshire Agricultural Society. Oldknow died a bachelor on 18 September 1828 at Mellor Lodge, Derbyshire. His factory was mortgaged to the Arkwrights and he played a minor role in its running. Following Oldknow's death, the factory passed to the Arkwrights. Oldknow's Factory was destroyed by fire in 1892 and although no ground level evidence still exists, there are underground parts of the old mill still present. Oldknow was buried at the Church of All Saints, Marple. His papers remained the unique primary source made by a muslin manufacturer during the 1780s. Oldknow had a correspondence with a London based East Indian Company sales agent, a historical archive which testifies the type and quantities of Indian textile imports and their demand in the English capital.