Уильям Пултеней: Шотландиялық заңгер, саяхатшы және жер иесі
Sir William Pulteney, 5th Baronet
Уильям Пултеней (1729-1805): шотланд ақын, саяхатшы, жер иесі. Британ парламентінің депутаты, Bath көпірінің құрылысына инвестиция салған, құл иесі болған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотландтық заңгер, саясаткер және жер иесі (1729–1805)
Scottish lawyer, politician and landowner (1729–1805)
Сэр Уильям Пултенни, 5-баронет (Уильям Джонстон ретінде туған; 1729 жылдың қазаны – 1805 жылдың 30 мамыры) – шотландтық заңгер, виг саясаткері және жер иесі. Ол 1768 және 1805 жылдар аралығында Ұлыбритания парламентінің палатасында отырды. Өміріндегі ең бай британдықтардың бірі болған ол Ұлыбританиядағы бірнеше танымал ғимараттардың құрылысына инвестиция салды, оның ішінде Пултенни көпірі және Бат қаласындағы басқа да мүліктер, Дорсеттегі Веймут қаласындағы бірнеше жағажайлық үйлер мен Шотландиядағы жолдар. Пултенни сонымен қатар сәулетші Роберт Адам мен инженер Томас Тельфордтың меценаты болды. Ол сондай-ақ Британдық Америкада құл иеліктеріне ие болды.
Sir William Pulteney, 5th Baronet (born William Johnstone; October 1729 – 30 May 1805) was a Scottish lawyer, Whig politician and landowner who sat in the British House of Commons between 1768 and 1805. One of the wealthiest Britons during his lifetime, he invested in the construction of several prominent buildings in Britain, including the Pulteney Bridge and other properties in Bath, Somerset, several beachfront residences in Weymouth, Dorset and roads in Scotland. Pulteney was also a patron of architect Robert Adam and civil engineer Thomas Telford. He also owned slave plantations in British America.
Ерте өмір
Уильям Джонстон, туған кезде, Дамфристің Вестер-Холл баронетінің 3-ші ұлы, сэр Джеймс Джонстон мен оның әйелі Барбара Мюррейдің екінші ұлы болды. Барбара Мюррей – әдеби қолдаушы Патрик Мюррейдің, 5-ші лорд Элибанктің үлкен қарындасы. Оның ағасы – әскери қызметкер және саясаткер, сэр Джеймс Джонстон, 4-ші баронет. Үлкен әпкесі Маргарет, кейін леди Огилви, якобит болды. Кіші ағаларының арасында саясаткер және теңіз офицері Джордж Джонстон мен Шығыс Үндістан компаниясының қызметкері Джон Джонстон болды. Оның Елибанктің Александр Мюррейі де якобит болды. Ол заң оқып, 1751 жылы Адвокаттар факультетіне қабылданды және көрнекті адвокат атанды. Ол Эдинбургте тұрып, елдің білімді қоғамының ірі тұлғаларымен, оның ішінде философ және тарихшы Дэвид Юм, саяси философ және экономист Адам Смит, сәулетші Роберт Адаммен байланыс жасады. Ол коммодор Джордж Джонстонның інісі және Патрик Фергюсонның туысы болды.
William Johnstone, as he was born, was the second son of Sir James Johnstone, 3rd Baronet of Wester Hall, Dumfries, and his wife Barbara Murray, the oldest sister of the literary patron Patrick Murray, 5th Lord Elibank. His older brother was the soldier and politician Sir James Johnstone, 4th Baronet. His older sister was Margaret, later Lady Ogilvy, a Jacobite. His younger brothers included the politician and naval officer George Johnstone and the East India Company official John Johnstone. Alexander Murray of Elibank, also a Jacobite, was his uncle. He studied law, became a member of the Faculty of Advocates in 1751, and went on to become an eminent advocate. He lived in Edinburgh and associated with several major figures of the country's learned society, including philosopher and historian David Hume, political philosopher and economist Adam Smith, and architect Robert Adam. He was a brother of Commodore George Johnstone and first cousin of Patrick Ferguson.
Неке және есімнің өзгеруі
1760 жылы 10 қарашада ол мұрагер Фрэнсис Пултениге үйленді. Франсис – парламент депутаты және үкімет шенеунігі Дэниел Пултеньидің үшінші қызы және Баттың 1-графы Уильям Пултеньидің алыс туысы болған. Ол Уильямның мол байлығы мен Сомерсеттегі Батқа жақын жерлерді 1764 жылы қайтыс болғаннан кейін, ал 1767 жылы оның кіші інісі мен мұрагері қайтыс болғаннан кейін мұраға алды. Мұрагерлік құқығына ие болғаннан кейін Джонстон 1767 жылы өзін Пултени деп атауға өзгертті. Сонымен бірге, оның қызының есімі де Генриетта Лаура Джонстоннан Генриетта Лаура Пултениге өзгертілді.
On 10 November 1760, he married heiress Frances Pulteney. Frances was the third daughter of MP and government official Daniel Pulteney and first cousin once removed of William Pulteney, 1st Earl of Bath. She inherited William’s substantial fortune and estates close to Bath in Somerset after his death in 1764 and that of his younger brother and heir in 1767. On inheriting, Johnstone changed his name in 1767 to Pulteney. Simultaneously, his daughter’s name was also changed from Henrietta Laura Johnstone to Henrietta Laura Pulteney.
Пултеней көпірі
Сол кезде Бат қаласы кеңейіп жатты, бірақ Пултенэйлердің ауылдық Батвик иелігі Авон өзені арқылы қаладан бөлініп жатты, ал көпір болмағандықтан өзеннен өтудің жалғыз жолы шағын паром болды. Олар көпір салу қажет деп шешті, сонда Пултеней досы және елдесі, сәулетші Роберт Адамға жүгінді. Адам Флоренция мен Венецияға сапарларының ықпалымен екі жағында дүкендері бар көпір салуды ұсынды. Бұл 1773 жылы аяқталды, бірақ Пултенэйлердің Батты кеңейту жоспарлары 1788 жылға дейін, Бат сәулетшісі Томас Болдуин жаңа иелік құруға кіріскенше күшіне енбеді. Пултенэйлердің есімін сақтайтын көпірден басқа, Батвиктегі Ұлы Пултеней көшесі де олардың есімін еске түсіреді, ол Еуропадағы осы сияқты ең ұзын бульварлардың бірі саналады, ал Генриетта көшесі олардың қызының құрметіне аталған.
At that time Bath was expanding, but the Pulteneys' rural Bathwick estate was separated from the city by the River Avon, and with no bridge in place the only means of crossing the river was via a small ferry. They decided a bridge needed to be built, and Pulteney turned to his friend and fellow countryman, architect Robert Adam. Adam was influenced by his travels to Florence and Venice and proposed a bridge incorporating shops along both sides. This was completed in 1773, but the Pulteneys' original plans for Bath's expansion did not take effect until 1788 when Bath architect Thomas Baldwin started to create a new estate. As well as the bridge bearing their name, the Pulteneys' involvement is recalled by Great Pulteney Street in Bathwick, reputed to be the longest boulevard of its kind in Europe, while Henrietta Street was named after their daughter.
Парламенттік
Пултеньи Кромартиді және кейін Шрусбериді, ол әдетте тұратын жерді, жеті мәжіліс қатарынан өкілдік етті. Ол 1768 жылы Шрусбери орындығына алғаш рет, бірақ сәтсіз сайланды, бірақ кейін Кромарти үшін орынды жеңіп алды (осы орынды 1774 жылы Космо Гордонға жоғалтты). 1774 жылы ол тағы да Шрусбериге үміткер болды, және жеңілгенімен, келесі наурыз айында шағым арқылы сайланды (және 1805 жылы мамыр айында қайтыс болғанға дейін орынды сақтап қалды). 1782 жылдың 1 маусымында оның әйелі Фрэнсис қайтыс болды, оған мүлігін мирас қалдырды.
Pulteney represented Cromarty and later Shrewsbury, where he usually resided, in seven successive Parliaments. He first but unsuccessfully contested the Shrewsbury seat in 1768, but subsequently won the seat for Cromarty (losing this to Cosmo Gordon in 1774). In 1774, he again contested Shrewsbury, and although he was defeated, he was returned on petition the following March (and retained the seat until his death in May 1805). On 1 June 1782, his wife Frances died, leaving him her fortune.
Солтүстік Америкадағы жер спекуляциясы
1770 жылдың шілдесінде Александр Фордайс Гренадада Джон және Уильям Макинтош есімді екі плантатормен бірлесіп, Hope & Co компаниясынан 240 000 гульденді иесіз облигациялармен қарызға алды. Бұған қоса Уильям Пултени, Сэмюэл Хоар (1716–1796) және Джон Харман да қатысты. Пултени Кариб теңізіндегі плантацияларға, сондай-ақ қазіргі Нью-Йорк штатының батысындағы жерлерге инвестиция жасады. Бат, Пултени, Генриетта және Каледония елді мекендері – оның 18-шы ғасырдың соңындағы агенті Чарльз Уильямсон басқарған "Пултени Ассоциациясы" арқылы жасаған алдын ала болжауларының куәсі болып табылады.
In July 1770 Alexander Fordyce collaborated with two planters John and William Macintosh on Grenada and borrowed 240,000 guilders in bearer bonds from Hope & Co. Also William Pulteney, Samuel Hoare (1716–1796) and John Harman were involved. Pulteney invested in plantations in the West Indies and in land what is today western New York state. The settlements of Bath, Pulteney, Henrietta and Caledonia are evidence of his speculation at the end of the 18th century, through 'The Pulteney Association' an agency run by his agent Charles Williamson.
Томас Телфордтың қамқоршысы
1783 жылы Пултени Томас Тельфордпен, кейіннен өз заманының ең көрнекті инженерімен жұмыс істей бастады. Пултени оны алғаш кездестірген кезде Тельфорд Думфристегі Вестеркирк приходынан келген, жұмыс іздеу үшін Лондонға сапар шеккен жас тас қалаушы еді. 1787 жылы Пултени Тельфордқа Роберт Адамның жобалары бойынша Шрусбери қамалындағы қалпына келтіру жұмыстарын бақылауды тапсырды және оның Шропширдегі мемлекеттік жұмыстар саршысы болып тағайындалуына көмектесті. Кейіннен, Британдық балық шаруашылығы қоғамының губернаторы ретінде Пултени Тельфордты Кейтнестегі Уиктегі әлемдегі ең ірі сельдь балық аулау портын жобалауға тағайындады. Ауыл Пултенэйтаун деп аталды және ол Old Pulteney виски зауыдының орналасқан жері. Пултени сонымен қатар 1801 жылы Тельфордты Шотландияның Таулы аймағындағы байланыс жүйесін жақсартуға арналған бас жоспарды жасауға тағайындауға ықпал етті, бұл 20 жылға созылған ауқымды жоба болды. Пултени көптеген басқа инженерлік жобаларға да белсенді қызығушылық танытты, соның ішінде Белл Рок маяғының құрылысына, 1803 жылы тиісті заң жобасын қолдады.
In 1783, Pulteney began working with Thomas Telford, later the most eminent civil engineer of his day. When Pulteney first met him, Telford was a young stonemason from the same parish of Westerkirk in Dumfries, who had travelled to London to seek work. In 1787, Pulteney commissioned Telford to supervise restoration works at Shrewsbury Castle, following Robert Adam's designs and helped his appointment as Surveyor of Public Works for Shropshire. Later, as Governor of the British Fisheries Society, Pulteney appointed Telford to design the world’s then largest herring fishing port, at Wick in Caithness. The village was named Pulteneytown and is the location of the Old Pulteney whisky distillery. Pulteney was also influential in Telford's 1801 appointment to devise a master plan to improve communications in the Highlands of Scotland, a massive project that was to last 20 years. Pulteney also took a lively interest in many other engineering projects, including that of Bell Rock lighthouse, supporting a bill in 1803.
Мұра
1794 жылы ағасы Джеймс Джонстонның қайтыс болуына байланысты Джонстон баронеттік дәрежесіне ие болды. Осылайша ол 5-ші барон Пултеней атағын алды, парламенттік мансабы барысында жұрттыққа бірнеше рет бас тартқан болатын. 1804 жылы Пултени екінші әйеліне, Эндрю Стюарттың жесірі және сэр Уильям Стирлингтің қызы Маргаретке үйленді. Неке ұзаққа созылмады: Пултени 1805 жылғы 30 мамырда Лондонның Пикадиллидегі Бат-хауста мүше болды және Вестминстер аббаттығында жерленді. Оның қызы (Генриетта) Лора 1792 жылғы 26 шілдеде Баттың 1-ші бароннасы, ал 1803 жылғы 26 қазанда Баттың 1-ші графинясы атанды. 1794 жылы ол әкесінің бірінші туысы сэр Джеймс Мюррейге үйленді, ол Мюррей Пултеней есімін қабылдады. Ол 1808 жылғы 14 шілдеде баласыз қайтыс болды және оның лауазымдары тоқтатылды. Нью-Йорк штатының Хаммондспорт және Бат қалаларында Пултени есімімен аталатын ауыл алаңдары мен көшелер бар.
He succeeded to the Johnstone baronetcy in 1794 on the death of his elder brother James Johnstone. He was thus titled 5th Baronet Pulteney, having declined several offers of a peerage during his parliamentary career. In 1804 Pulteney married his second wife, Margaret, widow of Andrew Stuart and daughter of Sir William Stirling. The marriage did not last long: Pulteney died intestate at Bath House in Piccadilly, London, on 30 May 1805, and was buried at Westminster Abbey. His daughter, (Henrietta) Laura, was created 1st Baroness of Bath on 26 July 1792 and 1st Countess of Bath on 26 October 1803. In 1794, she had married her father's first cousin Sir James Murray, who had taken the name Murray Pulteney. She died on 14 July 1808 without bearing children and her titles became extinct. In the towns of Hammondsport and Bath, New York, there are village squares and streets named after Pulteney.