Неміс геологы Вольфганг Зарториус фон Вальтерсхаузен

Неміс геологі Вольфганг Сартoриус вальтерхаузен: өмірбаяны, білімі, және атақты Гётемен байланысы. Минералогия ғылымындағы еңбектері туралы ақпарат.

Кіріспе

Неміс геологы Вольфганг Сарториус Фрайхерр фон Вальтерхаузен (17 желтоқсан 1809 – 16 наурыз 1876) – неміс геологы.

Өмір және жұмыс

Уолтерсхаузен Геттингенде дүниеге келіп, осы қаланың университетінде білім алған. Ол физикалық және табиғи ғылымдарға, әсіресе минералогияға қызығушылық танытқан. Уолтерсхаузеннің ата-анасымен жақын достығы болған Иоганн Вольфганг фон Гете есімімен аталуы себепті. Уолтерсхаузеннің әкесі, Георг, Геттингенде экономика және тарих профессоры, сонымен қатар жазушы және лекторы болған. Георг Сарториус (кейін Сарториус фон Вальтерхаузен) Адам Смиттің «Халықтардың байлығы» еңбегін аударған және оны танымал еткенімен әйгілі. Оның ұлы, Август, американ экономикасына маманданған белгілі экономист болды, ал оның кем дегенде бір кітабы ағылшын тіліне аударылды. 1834–1835 жылдар аралығындағы саяхаты барысында Уолтерсхаузен Еуропаның түрлі аймақтарында магниттік байқаулар сериясын жүргізді. Содан кейін ол Сицилиядағы Этна жанартауына қатысты жан-жақты зерттеулерге кірісіп, 1843 жылға дейін, Кристиан Генрих Фридрих Петерспен бірге, кейбір үзілістермен жұмысты жалғастырды. Бұл зерттеудің маңызды нәтижесі – оның «Этна атласы» (1858–1861) болды, онда ол соңғы ғасырларда пайда болған лава ағындарын ажыратқан. Этна тауынан оралғаннан кейін Уолтерсхаузен Исландияға сапар шекті және «Исландияның физикалық-географиялық очерктері» (1847), «Сицилия және Исландиядағы жанартаулық тау жыныстары туралы» (1853) және «Исландияның геологиялық атласы» (1853) кітаптарын жариялады. Осы уақытта ол Геттинген университетінде минералогия және геология профессоры болып тағайындалды және өмірінің соңына дейін, шамамен тридцать жыл осы қызметте болды. 1866 жылы Уолтерсхаузен «Recherches sur les climats de l'époque actuelle et des époques anciennes» атты маңызды мақаласын жариялады; онда ол мұз дәуірінің Жер бетінің пішініндегі өзгерістерге байланысты екенін айтты. Ол Геттингенде қайтыс болды. Сонымен қатар, Гаусс бала кезінде үлкен сандар тізбегінің қосындысын тез тапқан әйгілі оқиға бар. Гаусс Геттингенде қайтыс болғанда, оның жаназасында екі адам сөз сөйледі: Гаусстің күйеу баласы Генрих Эвальд және Геттингендегі факультеттің өкілі Уолтерсхаузен.

Waltershausen was born at Göttingen and educated at this city's university. There he devoted his attention to physical and natural science, and in particular to mineralogy. Waltershausen was named after Johann Wolfgang von Goethe, who was close friends with his parents. Waltershausen's father, Georg, was a writer, lecturer and professor of economics and history at Göttingen. Georg Sartorius (later Sartorius von Waltershausen) is best known in his role of translator and popularizer of Adam Smith's Wealth of Nations. His son, August, was a well known economist who specialized in American economy, and had at least one of his books translated into English. During a tour in 1834–1835 Waltershausen carried out a series of magnetic observations in various parts of Europe. He then gave his attention to an exhaustive investigation of the volcano of Mount Etna, in Sicily, and carried on the work with some interruptions until 1843 including with Christian Heinrich Friedrich Peters. The chief result of this undertaking was his great Atlas des Ätna (1858–1861), in which he distinguished the lava streams formed during the later centuries. After his return from Mount Etna, Waltershausen visited Iceland, and subsequently published Physisch geographische Skizze von Island (1847), Über die vulkanischen Gesteine in Sizilien und Island (1853), and Geologischer Atlas von Island (1853). Meanwhile, he was appointed professor of mineralogy and geology at Göttingen, and held this post for about thirty years, until his death. In 1866 Waltershausen published an important essay entitled Recherches sur les climats de l'époque actuelle et des époques anciennes; in this he expressed his belief that the Ice age was due to changes in the configuration of the Earth's surface. He died at Göttingen. and the famous story of Gauss as a young boy quickly finding the sum of a long string of consecutive numbers. When Gauss died in Göttingen, two individuals gave eulogies at his funeral: Gauss's son in law Heinrich Ewald, and Waltershausen who represented the faculty in Göttingen.

Еске алу рәсімі

Оның құрметіне Сарторит минералы және Солтүстік Гренландиядағы Уолтерхаузен мұздығы аталған.