Кіріспе

Пампанга муниципалитеті, Филиппин.

Санто-Томас, ресми түрде Санто-Томас муниципалитеті (; ) – Филиппиннің Пампанга провинциясындағы 4-ші сыныптағы муниципалитет. 2020 жылғы санақ бойынша халқы 42 846 адамды құрайды. Пампангадағы ең жас және ең кішкентай муниципалитет ретінде Санто-Томас қаласының жалпы ауданы 134,5 км² құрайды. Бұл негізінен ауыл шаруашылығымен және балық аулаумен айналысатын қауымдастық; өнеркәсіп салаларына табут жасау, керамика және ағаш өңдеу кіреді.

Этимология

Қаланың атауы Баливагтан ("кешігуші" мағынасындағы Капампанган тіліндегі сөз) шыққан, бұл жергілікті халықтың миссаға кешігіп келу әдетіне сілтеме жасайды. Баливагтың бастапқы аты Санто-Томас болған, ал оның қасиетті қамқоршысы – апостол Тома. Ол сондай-ақ "Күдікті Тома" немесе Дидимус деп те аталады ("екі егіз" деген мағынаны білдіреді, "Тома" атауы да арамей тілінде "екі егіз" дегенді білдіреді) және Исаның он екі апостолының бірі болған. Қаланың қасиетті қамқоршысының мерекесі қаланың 1792 жылы негізделген күнінен бастап жыл сайын 21 желтоқсанда тойланады.

Тарих

1792 жылдың 15 қыркүйегінде Санто-Томас өзінің бас қаласы Миналиннен, Пампангадан бөлінді. 1899 жылдың 4 мамырында қала АҚШ күштерінің басқаруына өтті. 1905 жылдың 2 қаңтарында ол 1905 жылға дейін Сан-Фернандоға, Пампангаға қарасты болды. 1951 жылдың 12 қазанында Эльпидио Кирино шығарған №476 жарлық Санто-Томас пен оның Сан-Матиас, Сан-Висенте, Сан-Бартоломе, Санто-Росарио және Санто-Томас бес бариосын құрды, үкімет орталығы Сан-Висенте бариосында орналасты. 1952 жылдың 11 қаңтарында Санто-Томас муниципалитеті қайтадан ашылды. Алғашқы муниципалдық ғимарат уақытша бұрынғы мэр Патрисио Гоместің үйінде орналасқан болатын. 1955 жылы 1250 нөміріндегі Республика заңына сәйкес Сан-Матиас орталығы Санто-Томасқа көшірілді. Президент Фердинанд Э. Маркос 1978 жылдың 11 маусымында №1441 Президенттік жарлық шығарды, ол муниципалдық үкімет орталығын Сантотомас барангайынан Сан-Висенте барангайына көшірді. Бұл қала Филиппин революциясы кезінде филиппиндік және американдық күштері арасындағы қанды шайқас – Санто-Томас шайқасының орын алған жері болды.

География

Санто-Томас муниципалитеті – Пампанга провинциясының ең кішкентай қаласы және провинцияның орталық бөлігінде орналасқан. Солтүстік-батысында Сан-Фернандо қаласы, солтүстік-шығысында Сан-Симон муниципалитеті, оңтүстік-шығысында Миналин муниципалитеті және батысында Баколор муниципалитеті жатыр.

Демография

2020 жылғы санақта Санто-Томас, Пампанганың халқы 42 846 адамды құрады, халық тығыздығы .

Экономика

Сауда және өнеркәсіп департаментінің (Филиппин) тізілімінде қала "Орталық Лусонның табыт астанасы" деген атаққа ие. Мұнда 300 отбасылық табыт бизнесі орналасқан, олардың әрқайсысы ай сайын шамамен 80 табыт немесе айына барлығы 24 000 дана өндіреді. Филиппиннің табыт астанасы, 2012 жылдың 22 қазаны.

Үкімет

Жергілікті билік органдарына сәйкес, муниципалитеттің саяси орталығы Муниципалдық қала әкімшілігі ғимаратында орналасқан. Губернаторсильо – Президенцияда қызмет ететін бас атқарушы. Америкалық үкімшілік кезеңінде (1898–1946), сайланған мэр және жергілікті лауазым иелері, соның ішінде тағайындалғандар, Муниципалдық қала үйінде қызмет атқарды. Заң шығару және атқарушы органдар өз функцияларын Санггуниянг Баян (Отырыстар залы) және Муниципалдық сотта орындайды, бұл органдар қала әкімшілігі ғимаратында орналасқан. 2013 жылғы мәліметтер бойынша, Санто-Томас қаласының қазіргі мэрі – Джонни А. Самбо, ал муниципалдық вице-мэр – Глория П. Ронкильо. 2012 жылдың 23 шілдесінде қазіргі мэр Хоселито Нагит, бұрынғы муниципалды әкімші Роделио Гарсияның қарсы айыптауына жауап ретінде Лусонның Омбудсменінің орынбасары кеңсесіне қарсы мәлімдеме берді. Мэр сенбі күні "2011 жылдың мамырдан қарашаға дейінгі кезеңде алған 9,5 миллион песо ақшалай аванс толығымен қайтарылғанын, соңғы сентимосына дейін есептелгенін және Санто-Томас қаласының муниципалдық қорына аударылғанын" мәлімдеді. 2012 жылдың наурыз айында мэр Нагит 2011 жылдың 29 ақпанында жергілікті өзін-өзі басқаруды қолдау қоры (LGSF) аясында LGU-ның мақұлданған жобасын ашты: "Балаңкас жолын жақсарту және бетондау – 700 000 песо". 2011 жылдың 12 қазанында Сан-Матиас, Санто-Томас қаласында "Донато Бондок Пангилинан аға" атындағы Муниципалдық қала әкімшілігі ғимаратының қосымша ғимараты ашылды, ол Франсис Пангилинан кеңсесінің қаражатымен қаржыландырылды.

Қасиетті Тома елші шіркеуі ((PAROKYA NG SANTO TOMAS))

1767 жылғы Әулие Тома елші шіркеуі (Санто Томас, Пампанга) Сан-Фернандо Рим католик архиепископиясына қарасты. Шіркеу 2017 жылы құрылғанына 250 жыл толуын тойлады. Мереке әрбір Пасха жексенбісінде және 3 шілдеде аталып өтеді. Қазіргі шіркеу пастыры – Мәсіх Патшасы викариатының әкесі Марселино М. Миранда. Халық саны 20 202 адамды құрайды, оның ішінде католиктер 19 833. 2004 жылғы 14 ақпанда шіркеу пасторальдық орталығы мен монастыры епископ Пациано Анисето арқылы баталанды және ашылды. 2004 жылғы 16 қазанда колумбарий, морг және музей баталанды.

Сан-Матиас шіркеуі

1962 жылы салынған Сан-Матиас шіркеуі Сан-Фернандо Рим-католик архиепископиясының құрамында. Қазіргі шіркеу пастыры - Мәсіх Викариатының және Викарий Форэн Рев. Рейнальдо Д. Дела Круз бағынысындағы Рев. Мариус П. Роке. Шіркеу аумағында 16 672 адам тұрады, оның ішінде 16 005 католик. Бұрынғы шіркеу пастыры Рев. Марлон Кунанан, ал викарий - Рев. Нестор Фигероа болған.