Кіріспе

Булугин ибн Зири, көбінесе Бологин деп транслитерацияланады, толық аты – ʾАбу аль Футух Сайф ад Давлах Булукин ибн Зири ибн Манад ас Саххаджи (أبو الفتوح سيف الدولة بلكين بن زيري بن مناد الصنهاجي; 984 жылы қайтыс болды) – Санхаджа бербер тайпасының Зирид әулетінің алғашқы басшысы, Фатимид халифаларының билігінде Ифрикияның вице-патшасы қызметін атқарды және одан кейін де аймақты басқарған әулетті құрды. Алжир қаласындағы Бологин аталатын қала маңы оның құрметіне аталған.

Өмірбаян

Булуггин қазіргі Алжирдің Титтери аймағында дүниеге келген. Оның әкесі Зири ибн Менад Мағрибтің орталық аймағының әмірі болған кезде, Булуггин ибн Зири 960 жылы ежелгі Римнің Икозий қаласы орналасқан жерде Алжир қаласын, сондай-ақ Медея және Милиана қалаларын құрды. Ол сонымен қатар түрлі көтерілістерден зардап шеккен ауылдарды қайта жаңартып берді. 971 жылы әкесі хариджиттерге қарсы шайқаста қаза тапқаннан кейін, Фатимид халифасы әл-Муизз ли Дин Аллах Булуггин ибн Зириді Мағриб әмірі етіп тағайындады. Әкесі Менад Әбу Зириге қарағанда, оған Джафар ибн Али билеген Заб және М’Сила аймақтары қоса берілді. Бұл Құтама тайпасының қызғанышын тудырды. Әл-Муизз ли Дин Аллах Сицилия мен Триполиді басқаруды өз отбасы мүшелеріне сеніп тапсырды. Булуггин Зената тайпасына қарсы күресін жалғастырды. Маграва тайпасы өздерінің жерлерін және қалаларын қайтарып алу үшін Кордованың Омейядтарынан көмек сұрады. Булуггин Фатимид халифасының бұйрығымен Мағрибтің көп бөлігін өзіне бағындырды. Фатимидтер қазынаны және флотты Мысырға алып кеткендіктен, Зирид үкіметінің басты міндеті – билікті консолидациялау болды. Бірақ флоттың жоғалуы Сицилиядағы Калбидтерге бақылауды жойды. Булуггин Фез, Сиджилмаса және Марокконың көп бөлігін Атлантика жағалауына дейін жаулап алды. Мароккодағы жорық кезінде ол Баргава тайпасымен шайқасты. Дегенмен, Кордова халифаты Сеута және Танжер бекіністерін сақтап қалды. Соған қарамастан, Булуггин Фатимидтердің вассалы болып қалды, оларға салық төлеуге міндетті болды және оны қолдаумен қатар бақылау үшін кеңесшілермен қоршалған еді. Фатимидтер өздерімен бірге байлық пен әскери жабдықтарды алып кетті. Сондықтан Зиридтердің басты мақсаты – күштерін нығайту болды, бірақ Фатимид флотының Мысырға қарай жылжуы Сицилиядағы Калбидтердің аумақтарын сақтап қалуды мүмкін емес етті. Бологин Зири халифадан «Жеңістердің әкесі» Әбу әл-Футух және «Империяның қылышы» Сайф ад-Даула атақтарын алды. 977 жылы әл-Муизз ли Дин Алланың мұрагері Әбу Мансур Низар әл-Азиз Билла Бологинге бұрынғы иелігіне қоса Триполи, Аждабия және Сырт қалаларын да берді. Булуггиннің жеке өмірі туралы көп мәлімет жоқ, бірақ жылнамашылар оның айналасында көптеген әйелдер болғанын, Мағрибті билеуге дейін 400 кәнизі болғанын және бір күні он жеті баланың дүниеге келгені туралы қуанышты хабар алғанын айтады. 984 жылдың мамыр айында Бологин қайтыс болды, ал оның ұлы Әл-Мансур оның барлық міндеттерін мұрагерлік етті.