Кіріспе

Букиднондағы муниципалитет, Филиппин. Кибаве, ресми түрде Кибаве муниципалитеті (;) – Филиппиннің Букидно провинциясындағы 2-ші санаттағы муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 41 897 адамды құрайды.

Тарих

Америкалық билік орнаған кезеңде Кибаве ауданы Мамада тайпасының мекені болған. Мамада тайпасы көшпелі өмір салтын ұстанған, аң аулау және орман өнімдерімен күнкөріс жасаған. Олар уақытша тұрақтарының жанында жүгері, баттат және тароның кішкентай егістіктерін өсірген. Феодалдық үкімет жүргізіп, саяси басшы, судья, діни көшбасшы және қарулы күштердің бас қолбасшысы болған датуларына ғана жауапты болған. Датулардың ең танымалдарының бірі – Дату Мамбантаяо. Дату Мамбантаяоның батылдығы мен халқына деген сүйіспеншілігі ешқашан теңдессіз болды және бүгінгі күнге дейін халықтың жүрегінде сақталған. Дату ретінде өміріндегі маңызды оқиғалардың бірі – ол сүйген әйелдің тұтқындалуы болды. Ол Букиднон, Малайбалай, Бугкаоннан келген тайпа тарапынан ұрланып әкетілді, Кибаведен жетпіс шақырым қашықтықта орналасқан. Дату Мамбантаяо қарулы, жаттықтырылған жауынгерлерімен бірге Бугкаонға аттанды, оларға күшті шабуыл жасап, ол кейіннен үйленген әйелін қайтару үшін Бугкаон басшысын тонап, өлтірді. Дату Мамбантаяо осы жерге «Кибаве» деп ат қойды, «Гибаве» сөзі «қайтару» деген мағынаны білдіреді. Букиднон Агусаннан бөлініп, жеке провинция құрылды. Кибаве Марамагтың бір бөлігіне айналды. Қазір ол Букиднонның оңтүстік бөлігін алып жатыр, солтүстігінен Марамаг, оңтүстігінен Кармен (Котабато), шығысынан Магпет (Котабато) және батысынан Ланао-дель-Сурмен шектеседі. Оның құрамында қазіргі Кибаве муниципалитеті, сондай-ақ Дангкаган, Дамулог және Кадингилан муниципалитеттері, және Кітаотао муниципалитеті бар, жалпы ауданы шамамен…

Кибаве 1931 жылы муниципалдық округке айналды, ал 1956 жылдың 1 шілдесінде Филиппиннің вице-президенті, кейіннен президенті Карлос П. Гарсияның 272-ші жарлығымен толыққанды муниципалитет мәртебесін алды. Кейіннен Дангкаган ауданы жеке муниципалитетке бөлінді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін муниципалитеттің өсіп-дамуы қарқын алды, өйткені елдің түкпір-түкпірінен (негізінен Висая және Минданао аймақтарынан) көшіп келгендер қауымның құнарлы аңғарлары мен төменгі тауларына ағылып келді. Қаланың түпкі тұрғындары – Манобо тайпасы, жоғарыда аталған жазық жерлерден келгендермен алмастырылды. Бүгінгі күні ішкі аудандарда ғана бірнеше Манобо тайпасы қалды. 1972 жылы үлкен Дамулог және Кадингилан аудандары жеке муниципалитеттерге айналды. Осылайша, Кибаве жер аумағын сақтап қалды. Бүгінгі Кибаве халқы – Манобо және Букиднон тайпалары сияқты жергілікті тайпалар мен Себуано, Бохолано, Илонго, Негренс және Уарай тайпалары сияқты көшіп келгендерден құралған этникалық әртүрлілікке ие. Барлығы да еңбекқор, достық, бейбітшілік сүйгіш және заңды сақтайды. Олардың барлығы бір мақсатқа жұмыс істейді – әлеуметтік-экономикалық даму және жалпы өмір деңгейін жақсарту.

География

Кибаве – Минданао аймағының орталығында, Оңтүстік Букиднон облысында орналасқан бай жер. Солтүстік шекарасы Дангкаган муниципалитетімен, оңтүстік шекарасы Дамулог муниципалитетімен, шығыс шекарасы Магпет муниципалитетімен (Солтүстік Котабато облысы), ал батыс шекарасы Кадингилан муниципалитетімен өтеді. Мұлета өзені табиғи шекара қызметін атқарады. Жалпы жер ауданы – , теңіз деңгейінен шамамен биіктігі бар.

Барангай

Кибаве саяси тұрғыдан 23 барангайға бөлінген. Әр барангай пуроктардан тұрады, ал кейбіреулерінде сайтолар да бар.

Топография

Кибаведе жазық жерлерге қарағанда, төбелі жерлер көп. Шамамен 80% төбелі, ал 20% жазық жерлерді құрайды. Муниципалитеттегі маңызды ландшафттық ерекшеліктер – көптеген барангайлар аумағында орналасқан бірнеше тау шыңдары. Пуланги және Мулета өзендері жағалауға жақын тұратын халықтың негізгі балық аулау орындары болып табылады, сондай-ақ Барангай Спрингтегі әдемі әрі таңғажайып Парагпак үңгірі және Барангай Нью Кидапавандағы Рагуброб, Маябу бұлақтары да маңызды.

Климат

Кибаве муниципалитетінің климат жағдайлары жыл бойы тұрақты және салқын. Қаңтардан сәуірге дейін салыстырмалы түрде құрғақ, ал жылдың қалған уақытында жаңбырлы болады.

Демография

2020 жылғы санақта Кибаве, Букиднон халқы 41 897 адамды құрады, халық тығыздығы .

Көлік

Кибавеге құрлық көлігімен жетуге болады. Қаладағы құрлық көлігі көбінесе жақын жерлерден келетін мультикабтар, мотоциклдер, Кагаян-де-Оро және Генерал-Сантос қалаларынан келетін автобустар, трициклдер және жеке көліктерден тұрады. Бұл көлік түрлері қаланың барлық жеріне адамдар мен тауарларды тасымалдауға мүмкіндік береді. Побласионнан саяхаттау негізінен құрлық жолымен, түрлі көлік түрлері арқылы жүзеге асырылады.

Кибаве қаласындағы танымал адамдар

Мани Пакьяо, филиппин боксшысы, сегіз салмақ дәрежесінде әлем чемпионы және сенатор, 1978 жылдың 17 желтоқсанында Букиднон облысының Кибаве қаласында дүниеге келген.