Кіріспе

Косен дзюдосы (高專柔道) – ХХ ғасырдың бірінші жартысында Жапониядағы технология колледждерінде (kōtō senmon gakkō) (kōsen (高專)) дамып, гүлденген Кодокан дзюдосының бәсекелестік ережелерінің бір түрі. Косен дзюдосының ережелері не вазаға (寝技) дәстүрлі дзюдодан гөрі көбірек назар аударуға мүмкіндік береді және кейде ол дзюдоның жеке стилі ретінде қарастырылады. Қазіргі уақытта "косен дзюдо" термині көбінесе осы ережелер жиынтығын – кеңейтілген не вазаға рұқсат беретін бәсекелестік ережелерді білдіреді. Мұндай бәсекелестік ережелері әлі күнге дейін жеті бұрынғы императорлық университеттер арасында жыл сайын өткізілетін Nanatei Jūdō / Shichitei Jūdō (:ja:七帝柔道, Жеті император дзюдо) жарыстарында қолданылады. Сонымен қатар, Косен дзюдосына деген қызығушылық соңғы жылдары жандануда, себебі ол бразилиялық джиу-джитсумен ұқсас келеді.

Тарих

Косен (高専) – кото сенмон гакко (高等専門学校) атауының қысқартылған түрі, сөзбе-сөз аударғанда «жоғары мамандық мектебі» деген мағынаны білдіреді және Жапониядағы 15-20 жас аралығындағы студенттерге арналған технологиялық колледждерді көрсетеді. Косен мектептері 1898 жылы, ашылғаннан кейін төрт жыл өткен соң дзюдо жарыстарын өткізе бастады. 1914 жылдан 1944 жылға дейін олар Косен Тайкай (高專大会) деп аталатын колледждер аралық жыл сайынғы жарыстарды ұйымдастырды. Косен дзюдосының ережелері негізінен 1925 жылғы өзгерістерге дейін Дай Ниппон Бутокукай және Кодокан мектебінде қалыптастырылған ережелерге сәйкес келді. Алайда, олардың ерекшелігі, бәсекелестерге қалауынша жерге түсуге және қалауынша онда қалуға, сондай-ақ ресми жарыстарда тыйым салынған белгілі бір техникаларды орындауға құқық берілді. Әрине, мұндай ережелер тачи вазадан бас тартып, не вазаның тактикалық стилін қабылдауға мүмкіндік берді, ол Цунетане Ода және Яичихиое Канемицу сияқты дзюдошылардың ықпалымен дамыды. Осы стратегиялардың танымалдылығы Кодоканның жарыс ережелерін өзгертуге, 1925 жылы жердегі күресті және жерге түсуді шектеуге, ал 1929 жылы тең түсуді жеңіс немесе юсей гачимен алмастыруға себеп болды деп саналады. Осыған қарамастан, косен қозғалысы өз тарихы бойында ережелерін көп өзгертпестен жалғасты. 1950 жылы білім беру реформасының нәтижесінде кото сенмон гакко мектеп жүйесі таратылды, бірақ косен ережелерін Токио, Киото, Тохоку, Кюсю, Хоккайдо, Осака және Нагоя университеттері қабылдады, олар жиынтығында «Жеті императорлық университет» деп аталды. Олар 1952 жылы алғашқы колледждер аралық Nanatei Jūdō (七帝柔道) жарысын өткізіп, тағы бір жыл сайынғы дәстүрді қалыптастырды. Токио университеті 1991 жылы Nanatei лигасынан шығып, классикалық дзюдоға көшті, бірақ 2001 жылы қайтадан қосылды. Киото аймағы косен дзюдосының дамуында ерекше орын алады, өйткені 1940 жылға дейін осы стильге толыққанды маманданған мектептер болды. Жеті университет арасында Киото Nanatei лигасының ең көп жеңісін (22 жеңіс және 3 тең түсу – 1982 жылы Нагоямен, 1982 және 1983 жылдары Тохокумен) қамтиды, 2017 жылға дейін өткізілген 66 жарыс бойынша.

Ережелер

Кодоканның қалыпты жарыс ережелерінен өзгеше, косен ережелері хикикомиге (引込) рұқсат береді, бұл бәсекелестерге танылған наге ваза техникасын пайдаланбастан қарсыласын сүйреп, не вазаға өтуге мүмкіндік береді (қорғанысқа тартып алуға ұқсас). Сонымен қатар, талапкерлердің белсенділігіне қарамастан, қажет болғанша жерде қалуға болады.

Танымал косен дзюдошы

Хажиме Исогай, бірнеше мектептің мұғалімі және төрешісі. Цунетане Ода, Нұмадзу кото сенмон гаккосындағы бәсекелесуші және бірнеше мектепте мұғалім. Яичихиое Канемицу, бірнеше мектептің мұғалімі. Масахико Кимура, Такушоку университетіндегі Такудай турниріне қатысушы және бірнеше мектепте мұғалім. Тацукума Ушизима, бәсекелесуші және бірнеше мектепте мұғалім. Канае Хирата, бірнеше мектептің мұғалімі және Неваза Кенкюкай додзосының негізін қалаушы. Кийотака Оцубо, кәсіби күрескер және Масахико Кимура мен Карл Гочтың жаттығу серігі. Юки Накай, зейнеткер, аралас жекпе-жек шебері, Параэстра Шуто Гимнастикасының негізін қалаушы және бас жаттықтырушысы, сондай-ақ Жапон Бразилиялық джиу-джитсу федерациясының қазіргі төрағасы. Хоккайдо университетінің бұрынғы Нанатай сайыскері. Шико Ямашита, зейнеткер, аралас жекпе-жек шебері. Хоккайдо университетінің бұрынғы Нанатай сайыскері. Кодзи Комуро, бразилиялық джиу-джитсу, самбо және бағындыру күресі бойынша бәсекелесуші. Токио университетінің оқытушысы. Микио Ога, бразилиялық джиу-джитсу бәсекелесушісі. Кюсю университетінің бұрынғы Нанатай сайыскері. Акихиса Ирики, бразилиялық джиу-джитсу бәсекелесушісі. Осака университетінің бұрынғы Нанатай сайыскері. Мацутаро Шорики, журналист және медиа-магнат. Тарихындағы бірінші және жалғыз кәсіби емес 10-шы дан жюдошысы. Такаока кото сенмон гаккосындағы бәсекелесуші, кейін Токио университетінің Нанатай бәсекелесушісі. Ясуши Иноуэ, романист, ақын және эссеист. Хамаматсу кото сенмон гаккосындағы бәсекелесуші, кейін Кюсю және Киото университеттерінің Нанатай бәсекелесушісі. Тошинари Масуда, романист және эссеист. Хоккайдо университетінің бұрынғы Нанатай сайыскері. Таку Маюмура, романист. Осака университетінің бұрынғы Нанатай сайыскері. Масатоси Вакабаяши, саясаткер. Токио университетінің бұрынғы Нанатай сайыскері. Наохиро Догакинай, саясаткер. Хоккайдо университетінің бұрынғы Нанатай сайыскері. Тораносуке Катаяма, саясаткер. Токио университетінің бұрынғы Нанатай сайыскері. Нобуаки Сато, саясаткер. Токио университетінің бұрынғы Нанатай сайыскері. Йошиаки Харада, саясаткер. Токио университетінің бұрынғы Нанатай сайыскері. Косуке Морита, ядролық физик. Кюсю университеті үшін бұрынғы Нанатай сайыскері. •Бруно Дановаро, әлем чемпионы, 115 жекпе-жекте жеңіске жеткен (жюдо, BJJ, грепплинг, киокушинкай, Валле Тудо).