Кіріспе

Бангладеш мегаполисі Рангпур – Бангладеш және Рангпур облысының ірі қалаларының бірі. Рангпур Бангладештің солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Рангпур 1769 жылдың 16 желтоқсанында аудан орталығы деп жарияланды және 1869 жылы муниципалитет ретінде құрылды, бұл Бангладештегі ең көне муниципалитеттердің бірі.

Ерте тарих

Индуизм теологиясына сәйкес, Камарупа немесе Прагджотишаның шығыс патшалығы Үндістанда болған, оған қазіргі Рангпур аймағы кірген. Бхагадатта патшаның билігінде (б.з.д. 15 ғасыр) Рангпур Прагджотиша патшалығына қарасты. Самудрагупта патшаның билігінде (340 ж.) Рангпур Камарупаның "салық төлейтін мемлекеті" деп есептелген.

Моғол дәуірі

Айн и Акбаридің мәліметінше, моғол дәуіріндегі Рангпур үш түрлі әкімшілік аймақтан тұрды. Рангпур 1575 жылы моғол императоры Акбардың қолбасшысы Раджа Ман Сингхтің әскерімен бағындырылды, бірақ ол 1686 жылға дейін толыққанды моғол империясының құрамына енбеді. 1611 жылы Рангпурдың барлық аймағында моғол империясы орнатылды. Рангпур мен оның айналасындағы жерлердегі «Мұғұлбаса» («моғолдардың мекені») және «Мұғұлхат» («жергілікті базар») сияқты жер аттары, моғолдармен байланысы мен тарихына куәлік етеді. Кейін Рангпур Горахат Саркерінің басқаруына көшті.

Британдық кезең

1765 жылы Шығыс Үндістан компаниясы "Дэуаниді" алғаннан кейін, Рангпур британдық үкімшілікке қарады. Рангпур аймағында Факир Саньяси көтерілісі болды, онда Факир Мажну Шах сияқты көшбасшылар маңызды рөл атқарды. Атақты отаршылдыққа қарсы көтерілісші Деви Чодурани және Бхабани Патак осы аймақтан шыққан. 1857 жылғы Сепой көтерілісінде көтерілісші сепойлар аймақтағы британдық билеушілердің арасында үрей тудырды. Кейін, 1930 жылы Конгресс шақыруымен Рангпурдың түрлі аймақтарында алғашқы бейбіт наразылық қозғалысы басталды. 1946 жылғы қазан айында Солтүстік Бенгалия шаруаларының басшыларының жиыны өткізілді, ал қараша айында Тебхага қозғалысы басталды.

Тәуелсіздік алғаннан кейінгі кезең

Үлкен Рангпур ауданы 1984 жылы бес ауданға бөлінді. 2012 жылдың 28 маусымында Рангпур муниципалитеті Рангпур қалалық корпорациясы деңгейіне көтерілді және 2018 жылдың 16 қыркүйегінде Рангпур Бангладештің 8-ші метрополитен қаласы мәртебесін алды.

География

Рангпур қаласы Рангпур дивизиясының әкімшілік орталығы болып табылады. Топырақтың құрамы негізінен Теста өзенінің алабындағы аллювиалды топырақтан (80 пайыз) тұрады, ал қалғаны баринд топырағы. Рангпурдің теңіз деңгейінен биіктігі 34 метр. Ауа температурасы 32 градус Цельсийден 11 градус Цельсийге дейін өзгереді, ал жылдық жауын-шашынның орташа мөлшері 2931 мм құрайды. Гхагат өзенінің жағасында орналасқан, шамамен 42 шаршы километрді алып жатқан Рангпур қаласы 1869 жылы муниципалитетке айналдырылған.

Климат

Рангпурдың ылғалды субтропикалық климаты (Köppen Cwa), сондай-ақ Треварта климаттық жіктелімі бойынша (субтропикалық жазғы ылғалды Cw) жіктеледі. Рангпурдың 4 маусымы әдетте жазғы немесе муссонға дейінгі маусым ретінде сипатталады, бұл кезде температура жоғары және жиі күркіреген дауылдар болады, олар "Нор'вестер" деп аталады (наурыз-мамыр). Содан кейін, төмен жатқан жерлерде су тасқыны болатын қарқынды және өте ылғалды муссондық маусым (маусым-қыркүйек), қысқа және салқын күзгі маусым (қазан-қараша) және соңында, жылы түстен кейін және салқын таңертеңімен, кейбір суық түндері бар, жайлы, жұмсақ және құрғақ қысқы маусым (желтоқсан-ақпан) келеді. Рангпурдың орташа жылдық температурасы құрайды. Қыс айларында тым туманды болып, түнгі температура төмендеп, ал күндізгі температура шамамен шамамен болады. Жылдық жауын-шашынның шамамен бөлігі түседі, оның барлығы дерлік муссон маусымында (маусымнан қыркүйекке дейін) жауады, бірақ қарашадан наурызға дейін жаңбыр өте аз болады, алайда Жерорта теңізінен келген батыс желдің әсерінен кейде аз мөлшерде жауын-шашын байқалады. Рангпурде қар мен аяз ешқашан тіркелген емес.

Экономика

Қала – сауда орталығы. Оның орталығында бірнеше мемлекеттік кеңселер, жеке банктер, сақтандыру компаниялары, тұрғын үйлердегі қонақүйлер және халықаралық мейрамханалар бар, мысалы, қытай, тай, үнді, мексикалық, жылдам дайындалатын тағамдар мен сыйлық дүкендері. Оның жаһандық орналасуының арқасында бұл Бангладештің ең маңызды экономикалық аймақтарының бірі. Рангпур Бангладештің ірі темекі өндіретін аймақтарының бірі. Рангпурдің солтүстік шеткері British American Tobacco, Akij Group, Abul Khair Group сияқты темекі компанияларына отан.

Жол

Рангпур Читтагонг пен Даккаға, сондай-ақ Рангпурдың өзге де аймақтарына тас жолдар арқылы жақсы байланысқан. Ұлттық тас жолдың 5-ші бағыты арқылы ел астанасы Даккаға баруға шамамен 6-7 сағат уақыт кетеді. Рангпурден басқа ірі аудандарға да автобус қатынасы бар. Азия тас жолының 2-ші бағыты арқылы Үндістанмен байланыс орнатылған. Рангпурда қала маңындағы елді мекендерді қала орталығымен байланыстыратын BRTC екі қабатты автобус қызметі де бар.

Теміржол

Рангпур теміржол станциясы – мемлекеттік «Бангладеш теміржолы» басқаруындағы ұлттық бағыттардағы пойыздарды қамтамасыз ететін басты теміржол станциясы. Рангпур экспресі – Бангладештің Рангпур мен Дакка қалалары арасында қатынайтын қалааралық пойзы. Рангпур мен Дакка арасында тағы да Куриграм экспресі және Лалмони экспресі пойыздары жүреді.

Ауа

Рангпур қаласын Саидпур әуежайы қамтамасыз етеді, ол қаланың солтүстігінде орналасқан. Саидпур әуежайы – ішкі рейстерді жүзеге асыратын әуежай. Саидпур әуежайы Novoair, US Bangla Airlines, Regent Airways және Biman Bangladesh Airlines сияқты бірнеше жеке әуекомпаниялар арқылы байланысқа ие, ал Biman Bangladesh Airlines – Бангладештің астанасы Дакка қаласында орналасқан мемлекеттік әуекомпания. Солтүстік Бангладеш аймағы үшін жаңа халықаралық әуежайға айналу жоспарымен байланысты Саидпур әуежайында кең ауқымды жөндеу жұмыстары жүргізілуде.

Спорт

Бангладештің Рангпур қаласында крикет ең танымал спорт түрі, сондай-ақ хоккей, баскетбол, бейсбол және теннис те танымал. Рангпурдағы ең танымал спорт – крикет, бірақ футбол да кең таралған. 10 000 орындық Рангпур стадионы футбол және басқа да спорт түрлері үшін пайдаланылады. Тағы бір жергілікті стадион – Крикет бағы, ол негізінен крикет ойындарына арналған. Қалада сонымен қатар бірнеше спорттық жаттығу академиялары бар. Отандық Twenty20 крикетінде Рангпурдің Бангладеш Премьер-лигасындағы "Рангпур Райдерс" франшизасы бар. 2012 жылдың желтоқсан айында I Sports компаниясы Рангпур франшизасын 1,01 миллион долларға сатып алды. Ұлттық құрамаға шақырылған Рангпурдың белгілі ойыншыларының қатарында Насыр Хоссейн және Сухравади Шуво бар.