Кіріспе

Киссонерга – Кипрдің оңтүстік-батысындағы ауыл, Пафостан солтүстікке қарай 8 шақырым жерде орналасқан. Бұл аймақ банан плантацияларымен белгілі және Ктима жазығы деп аталады. 1980 жылы ауылда 700 адам тұрған. Киссонерга Пафостан Корал шығанағына қарай бағытталған басты жол бойында, сегіз шақырымдай қашықтықта жатыр. Жағалау жолында бірнеше қонақүйлер, шағын дүкендер, көптеген барлар мен таверналар, сондай-ақ туристерге арналған кішкентай сауда орталықтары бар. Ауыл теңіз деңгейінен 112 метр биіктікте орналасқан. Жағалаудан алшақта Киссонерга ауылында мейрамханалар, бірнеше шағын дүкендер, екі банк, екі кофехана (олардың біреуі пошта бөлімшесі қызметін де атқарады), кітап дүкені, гүл дүкені, дәріхана және шаштараз орналасқан. Ойын алаңының жанында интернет-кафе де бар. Киссонергада туристерге жатақ ұсынатын, әйгілі Джулипапас бақтары орналасқан. Басты көшенің соңында, балабақшадан 11 жасқа дейінгі балаларға арналған мектептің қарама-қарсы жағында, негізінен ойын алаңы ретінде пайдаланылатын қоғамдық аймақ бар. Бұл аймақтың жанында ЕОКА (Кипр ерікқоспандарының ұлттық ұйымы) мүшелері болған және өз ісі үшін қаза тапқан екі жас жігітке – Христос Милтиадус Ккелис (23 жас) және Георгиос Михалис (17 жас) еске арналып орнатылған ескерткіш тұр. Ескерткіштегі жазу: ΑΓΩΝΙΣΤΗΣ ΤΗΣ ΕΟΚΑ 1955 59 ΕΠΕΣΕ ΜΑΧΟΜΕΝΟΣ ΥΠΕΡ ΠΙΣΤΕΩΣ ΚΑΙ ΠΑΤΡΙΔΟΣ ("ЕОКА КӨРШІСІ 1955-1959, иман мен Отан үшін күресте қаза тапты"). Киссонерга арқылы өтетін басты көше Христос Ккелис атымен аталады (Google карталарын қараңыз), ал оған жақын кішкентай жол оның әкесі Милтиадес Ккелис атымен аталады (Google карталарында да көрсетілген), себебі бұл жерде Ккелис отбасының үйі орналасқан. EOKA 1955 жылдың 1 сәуірінде британдық отаршылдыққа қарсы партизандық күресті бастады, мақсаты Грекиямен (Эносис) бірігу еді. Бұл күрес 1959 жылға дейін созылды және британдық отаршылдарға қарағанда көптеген кипрлік гректердің өліміне әкелді. Бұл екі кипрлік қауым арасында азаматтық келіспеушілік пен сенімсіздік тудырды. Соғыста қаза тапқан алғашқы британдық сарбаз, капрал А. Р. Л. Милн, Киссонергада оның көлігіне бомба тасталған кезде қаза тапты. Ойын алаңының қарсы бетінде Перизат шіркеуі (кейде Метаморфоза деп те аталады) орналасқан, ал одан алыс емес жерде Әулие Зиновия мен Филониллиге арналған кішкентай шағын ғибадатхананың қираған қалдықтары бар. Шіркеудің архитектурасы заманауи болғанымен, 1775 жылғы шіркеуден әкелінген иконалар сақталған. Сонымен қатар, жақын жерде барлық пішін мен өлшемдегі қайықтарды сататын, жөндеуден өткізетін және қызмет көрсететін кеме жасау шеберханасы бар. Пафос маринасының құрылысы Киссонерганың солтүстігінде орналасқан Потима шығанағында ұзақ уақыттан бері жоспарланып келеді. Бұл марина Шығыс Жерорта теңізіндегі ең ірі марина болады және 1000 кемеге дейін қабылдауға қабілетті. Құрылыс 2009 жылы басталды.

Милюткия

Киссонерганың солтүстігінде Пафос аймағына тән халколит мәдениетінің сирек кездесетін қонысы табылды, ол шамамен мың жылға созылған (б.з.д. 3500-2500 жж.). Бұл маңызды елді мекен, және мұнда бала туу мен нәрестелерді қорғауға құдіретті құдайға табынушылық жасалғанына дәлелдер бар. Табылған көптеген заттардың арасында бала туып жатқан әйелдің орындықта отырған қыш мүсіні, сондай-ақ, жүкті әйелдің фалликалық мойны бар ерекше әктас мүсіні бар. Ауыл тас пен саздан салынған, қорғаныс қабырғалары жоқ дөңгелек үйлерден (олардың кейбіреулері осы жерде қайта жаңартылған) тұрды. Тұрғындары аң аулау, балық аулау, мал өсіру, түрлі өсімдіктерді жинау және өсіру арқылы күшін табады. Олар тас, сүйек және бұғы мүйізінен құралдар жасап, қыш тостағандар жасау, тас және ағаштан ою, тоқу және себет өруді білген. Сондай-ақ, олар бірнеше кішкентай мыс заттарды қолданған. Табылған адам сүйектерінің сараптамасы талассемияның бар екенін растайды. Талассемия – гемоглобин өндірісіне әсер ететін қан ауруы, ол ауыр анемияға алып келеді. Бұл ауру ген арқылы ата-анадан балаға беріледі және әлемдегі ең көп таралған мұрагерлік қан ауруы болып табылады. Талассемия, әсіресе, Жерорта теңізі елдерінен және Таяу Шығыс пен Оңтүстік-Шығыс Азияны қамтитын кең аймақтан шыққан адамдарда кең таралған.