Кіріспе

Балагтас муниципалитеті, ресми түрде Балагтас муниципалитеті, Филиппиннің Булакан провинциясындағы 1-сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы санақ бойынша халқы 77 018 адамды құрайды. Муниципалитет Маниладан шамамен 39 км қашықтықта және Малолос қаласынан жақын жерде орналасқан. Метро Маниланың үздіксіз кеңеюімен Балагтас Маниланың құрылыс аймағының бір бөлігі болып табылады, бұл аймақ солтүстік бөлігінде Сан-Ильдефонсо, Булаканға дейін созылады. Макартур тас жолы Балагтас муниципалитетін екіге бөліп өтеді, бұл ұлттық тас жол солтүстікке қарай Кагаян аңғарына дейін жалғасады. Маниладан қалаға қарай келе жатқанда, Балагтас өзенінен өтетін бетон көпірге тап болады. Банкалармен және моторлы қайықтармен жүзуге болатын бұл өзен, батысқа қарай Булакан қаласы арқылы ағып, Манила шығанағына құяды. Бұл өзен Балагтас тұрғындарына балық, креветка және басқа да тұщы су өнімдерін жеткізеді. Көпірдің түбінде, солтүстікке қарай тас жол бойында қала әкімдігі орналасқан. Әкімдіктің алдында қаланың батыры Франсиско "Балагтас" Балтазардың ескерткіші орналасқан саябақ бар. Әкімдік испандық отарлық стиліндегі үйлермен қоршалған. Әкімдіктен екі жүз метр қашықтықта Франсиско Балагтастың туған жері – Панганай бариосы орналасқан. 1946 жылы Филиппин тарихи қоғамы Балагтастың туған жеріне ескерткіш орнатқан. Батырдың ерліктеріне деген құрметтің нысаны ретінде, сол кездегі конгрессмен Теодуло Нативидад ұсынған заңнамалық акті арқылы Бигааның ресми атауы Балагтас деп өзгертілді.

Этимология

Бұрын бұл қала Бигаа деп аталатын. Ол филиппиндік ақын Франсиско Балагастас құрметіне қайта аталды.

Тарих

Бастапқыда Каруя/Калуя деп аталатын, Булакан провинциясының құрылуының алғашқы жылдарындағы тарихи жазбаларға сәйкес, Каруя Ла Пампанганың кең аймағындағы енкомендалардың бірі болды. Энкомиенда де Каруя – Испания корольінің енкомендасы, ол 1582 жылы Мигель де Лоарканың «Relacion de las Isla Filipinas» және генерал-губернатор Луис Перес Дасмариньястың 1591 жылғы 21 маусымдағы есебінде кездеседі. Каруядағы католик дінін тарату бастапқыда Булакан монастырына қарасты болды және тікелей Булаканның әкімшісі басқарды, бірақ ол белгісіз уақытта Малолос монастырына берілді. Бигаа провинцияның ежелгі қалаларының бірі, олардың қатарында: Калумпит (1571, 1575 жылы қала болды), Булакан (1575, 1578 жылы қала болды), Мейкауаян (1578), Малолос (1571, 1580 жылы қала болды) және Бинто (1581, Малолостың бұрынғы визитасы, 1602 жылы Бинто и Квингуа деп аталған қалаға айналды), кейіннен Пларидель деп аталды. 1591 жылғы Каталогта 4800 адамнан тұратын Гвигуинто и Каруянның бар екендігі және оны Булакан монастырының дін қызметкері басқарғаны көрсетілген. 1608 жылы «Historia de la Provincia Agustiana» Каруянды пуэбло және монастырь ретінде атады. 1612 жылғы Каталогта Каруянның 2 sacerdos, 800 Tributos, 2400 Almas болғаны айтылған. («Historia de La Provincia Agustiana del Santisimo Nombre de Jesus de Filipinas, Vol.1» Исасио Родригес OSA). Басқа деректер бойынша, Булакан зерттеулер орталығы 2010 жылы жариялаған «La Primera Provincia» еңбегінде (138-бет) Бигааның 1621 жылы тәуелсіздік алған Малолостан шыққандығы айтылады. Бигаа кейіннен Малолос соборына көшірілген болуы мүмкін, бірақ «La Primera» Бигааның бастапқыда Булакан қаласынан келгенін, емес Малолостан екенін көрсетпейді. Побласиондағы шіркеу салынар алдында, қала орталығындағы ерме және Бигаадағы испандық білім беру орталығы Баррио Далигте орналасқан, онда Ситио Каруян болды. Каруяның өз губернаторымен әкімшілік қалаға ресми түрде қашан ұйымдастырылғаны белгісіз. Ол 1700 жылдары Бигаа деп аталды. Бигаа – таро немесе габи өсімдігінің бір түрі. Филиппин революциясы кезінде «insurrectos» және «Guardia civiles» арасында қақтығыстар болды. Көптеген адам қаза тапты, бұл қала 20 жыл бұрын холера эпидемиясынан зардап шеккен және халқының көп бөлігін жойған. 1903 жылы американдықтар азаматтық үкімет құрған кезде Бигаа және Бокау біріктірілді, ал 1911 жылы қайтадан бөлінді. Сол жылы Бигаа қаласының географиялық құзыретіне кірген бұрынғы Хасиенда де Панди де қосылды. 1946 жылы Бигаа мэрі Мануэль Сантостың өкілеттігі кезінде Панди Бигаадан бөлініп, Филиппин АҚШ-тан саяси тәуелсіздік алғаннан кейін жақын арада Панди заң шығарушы акті бойынша муниципалдық бірлік ретінде құрылды.

География

Балагтас 1972 жылға дейін 1-ші округтің құрамында болды, ал 1987 жылдан 2022 жылға дейін Баливаг, Бокау, Бустос, Гигуинто және Пандимен бірге 2-ші округке қарасты. Кейін Бокау, Гигуинто және Пандимен бірге 5-ші округке көшірілді.

Барангай

Балағат саяси жағынан 9 барангайға бөлінген, олардың бәрі де қалалық аймақтарға жатады. Әр барангай пуроктардан құралса, ал кейбіреулерінде сайтолар да кездеседі.

Демография

2020 жылғы санақта Балагтас, Булаканның халқы 77 018 адамды құрады, халық тығыздығы .