Кіріспе
Балагтас муниципалитеті, ресми түрде Балагтас муниципалитеті, Филиппиннің Булакан провинциясындағы 1-сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы санақ бойынша халқы 77 018 адамды құрайды. Муниципалитет Маниладан шамамен 39 км қашықтықта және Малолос қаласынан жақын жерде орналасқан. Метро Маниланың үздіксіз кеңеюімен Балагтас Маниланың құрылыс аймағының бір бөлігі болып табылады, бұл аймақ солтүстік бөлігінде Сан-Ильдефонсо, Булаканға дейін созылады. Макартур тас жолы Балагтас муниципалитетін екіге бөліп өтеді, бұл ұлттық тас жол солтүстікке қарай Кагаян аңғарына дейін жалғасады. Маниладан қалаға қарай келе жатқанда, Балагтас өзенінен өтетін бетон көпірге тап болады. Банкалармен және моторлы қайықтармен жүзуге болатын бұл өзен, батысқа қарай Булакан қаласы арқылы ағып, Манила шығанағына құяды. Бұл өзен Балагтас тұрғындарына балық, креветка және басқа да тұщы су өнімдерін жеткізеді. Көпірдің түбінде, солтүстікке қарай тас жол бойында қала әкімдігі орналасқан. Әкімдіктің алдында қаланың батыры Франсиско "Балагтас" Балтазардың ескерткіші орналасқан саябақ бар. Әкімдік испандық отарлық стиліндегі үйлермен қоршалған. Әкімдіктен екі жүз метр қашықтықта Франсиско Балагтастың туған жері – Панганай бариосы орналасқан. 1946 жылы Филиппин тарихи қоғамы Балагтастың туған жеріне ескерткіш орнатқан. Батырдың ерліктеріне деген құрметтің нысаны ретінде, сол кездегі конгрессмен Теодуло Нативидад ұсынған заңнамалық акті арқылы Бигааның ресми атауы Балагтас деп өзгертілді.
Balagtas , officially the Municipality of Balagtas , is a 1st class municipality in the province of Bulacan, Philippines. According to the 2020 census, it has a population of 77,018 people. The municipality is from Manila and is from Malolos City. With the continuous expansion of Metro Manila, Balagtas is part of Manila's built up area which reaches San Ildefonso, Bulacan in its northernmost part. The MacArthur Highway bisects the municipality of Balagtas as this national road cuts northward to the Cagayan Valley. At the southern approach of the town from Manila is a concrete bridge that crosses the Balagtas River. The river, navigable by banca and motor boats, empties into Manila bay after snaking through the town of Bulacan to the West which provides Balagtas' townsfolk with fish, shrimp, and other fresh water food. At the foot of the bridge, along the highway towards the North, is the town hall. In front of the town hall is a park where the monument of its hero, Francisco "Balagtas" Baltazar is located. The town hall is surrounded by Spanish colonial type houses. Two hundred meters from the municipal hall is the barrio of Panginay, the birthplace of Francisco Balagtas, for whom also "Balagtasan", a form of debate in versified Tagalog, was named. In 1946 the Historical Society of the Philippines placed a marker at the birthplace of Balagtas. In reverence to the hero's deeds, the official name of Bigaa was changed to Balagtas through the legislative act sponsored by then Congressman, Teodulo Natividad.
Этимология
Бұрын бұл қала Бигаа деп аталатын. Ол филиппиндік ақын Франсиско Балагастас құрметіне қайта аталды.
Тарих
Бастапқыда Каруя/Калуя деп аталатын, Булакан провинциясының құрылуының алғашқы жылдарындағы тарихи жазбаларға сәйкес, Каруя Ла Пампанганың кең аймағындағы енкомендалардың бірі болды. Энкомиенда де Каруя – Испания корольінің енкомендасы, ол 1582 жылы Мигель де Лоарканың «Relacion de las Isla Filipinas» және генерал-губернатор Луис Перес Дасмариньястың 1591 жылғы 21 маусымдағы есебінде кездеседі. Каруядағы католик дінін тарату бастапқыда Булакан монастырына қарасты болды және тікелей Булаканның әкімшісі басқарды, бірақ ол белгісіз уақытта Малолос монастырына берілді. Бигаа провинцияның ежелгі қалаларының бірі, олардың қатарында: Калумпит (1571, 1575 жылы қала болды), Булакан (1575, 1578 жылы қала болды), Мейкауаян (1578), Малолос (1571, 1580 жылы қала болды) және Бинто (1581, Малолостың бұрынғы визитасы, 1602 жылы Бинто и Квингуа деп аталған қалаға айналды), кейіннен Пларидель деп аталды. 1591 жылғы Каталогта 4800 адамнан тұратын Гвигуинто и Каруянның бар екендігі және оны Булакан монастырының дін қызметкері басқарғаны көрсетілген. 1608 жылы «Historia de la Provincia Agustiana» Каруянды пуэбло және монастырь ретінде атады. 1612 жылғы Каталогта Каруянның 2 sacerdos, 800 Tributos, 2400 Almas болғаны айтылған. («Historia de La Provincia Agustiana del Santisimo Nombre de Jesus de Filipinas, Vol.1» Исасио Родригес OSA). Басқа деректер бойынша, Булакан зерттеулер орталығы 2010 жылы жариялаған «La Primera Provincia» еңбегінде (138-бет) Бигааның 1621 жылы тәуелсіздік алған Малолостан шыққандығы айтылады. Бигаа кейіннен Малолос соборына көшірілген болуы мүмкін, бірақ «La Primera» Бигааның бастапқыда Булакан қаласынан келгенін, емес Малолостан екенін көрсетпейді. Побласиондағы шіркеу салынар алдында, қала орталығындағы ерме және Бигаадағы испандық білім беру орталығы Баррио Далигте орналасқан, онда Ситио Каруян болды. Каруяның өз губернаторымен әкімшілік қалаға ресми түрде қашан ұйымдастырылғаны белгісіз. Ол 1700 жылдары Бигаа деп аталды. Бигаа – таро немесе габи өсімдігінің бір түрі. Филиппин революциясы кезінде «insurrectos» және «Guardia civiles» арасында қақтығыстар болды. Көптеген адам қаза тапты, бұл қала 20 жыл бұрын холера эпидемиясынан зардап шеккен және халқының көп бөлігін жойған. 1903 жылы американдықтар азаматтық үкімет құрған кезде Бигаа және Бокау біріктірілді, ал 1911 жылы қайтадан бөлінді. Сол жылы Бигаа қаласының географиялық құзыретіне кірген бұрынғы Хасиенда де Панди де қосылды. 1946 жылы Бигаа мэрі Мануэль Сантостың өкілеттігі кезінде Панди Бигаадан бөлініп, Филиппин АҚШ-тан саяси тәуелсіздік алғаннан кейін жақын арада Панди заң шығарушы акті бойынша муниципалдық бірлік ретінде құрылды.
Vol.1 of Isacio Rodriguez OSA)
On other data, the Center for Bulacan Studies in their "La Primera Provincia" published in 2010 p.138 mentioned that Bigaa came from Malolos as its matrix with an independence date of 1621. It could be assumed that Bigaa was later transferred to Malolos Cathedral Convent in uncertain date but La Primera did not mention that Bigaa originally came from Bulakan town but instead in Malolos. A long time before the construction of the church at Poblacion, the original location of the town center where the hermitage and the base of Spanish instruction in Bigaa were at Barrio Dalig where Sitio Caruyan was located. It is very unclear when Caruya was formally organized into an administrative town with its own Gobernadorcillo. It was renamed Bigaa sometime in the 1700s. Bigaa suggests a kind of plant which is Taro o Gabi. During the Philippine revolution the "insurrectos" and the "Guardia civiles". Many people died, further decimating the town, which has suffered from a cholera epidemic and nearly wiped out the population 20 years before. When the Americans established civil government in 1903, Bigaa and Bocaue were integrated with each other and in 1911, it was separated again and in the same year, the former Hacienda de Pandi, which included in the geographical jurisdiction of Town of Bigaa. In 1946, during the tenure of Bigaa Mayor Manuel Santos, Pandi was detached from Bigaa shortly after the Philippines gained political freedom from the United States and Pandi was established as a municipal entity by virtue of legislative fiat.
География
Балагтас 1972 жылға дейін 1-ші округтің құрамында болды, ал 1987 жылдан 2022 жылға дейін Баливаг, Бокау, Бустос, Гигуинто және Пандимен бірге 2-ші округке қарасты. Кейін Бокау, Гигуинто және Пандимен бірге 5-ші округке көшірілді.
Барангай
Балағат саяси жағынан 9 барангайға бөлінген, олардың бәрі де қалалық аймақтарға жатады. Әр барангай пуроктардан құралса, ал кейбіреулерінде сайтолар да кездеседі.
Демография
2020 жылғы санақта Балагтас, Булаканның халқы 77 018 адамды құрады, халық тығыздығы .