Кіріспе

Булакан провинциясының, Филиппиннің муниципалитеті. Бустос, ресми түрде Бустос муниципалитеті, Филиппиннің Булакан провинциясындағы бірінші класс муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 77 199 адамды құрайды. Метро Маниланың үздірімсіз кеңеюіне байланысты, Бустос Маниланың құрылыс аймағының бір бөлігі болып табылады, ол Сан-Ильдефонсо, Булаканға дейін созылады.

Этимология

Қала Хосе Педро Перес де Бустос атынан алған, ол Испанияның Астурия аймағындағы Виллавичиоса қаласынан келген кенші-инженер, Симон де Анда и Салазардың жақын көмекшісі болды және Булакан провинциясының генерал-алкальдісі (облыстық губернаторы) болып тағайындалды.

Тарих

Бустос испан дәуірінде Балиуаг қаласының бір бөлігі болды. Қала Балиуагтан трагикалық оқиғаның салдарынан бөлінді. 1860 жылы жаңбырлы жексенбіде, Балиуагтың Сент-Августин шіркеуіне крещение рәсіміне бара жатқан, балаларын құшақтап алып келген Бустос тұрғындарынан құралған топ, Ангат өзенін кешіп өту кезінде, күшті ағыс салдарынан планцета (сал) аударылып кеткеннен кейін суға батып қалды. Осы қайғылы оқиға Бустос халқын өз шіркеуін салуға және қауымдық қауіпсіздік үшін қауіпті өзенді кесіп өтуден аулақ болуға шақырды. Жергілікті тұрғындар өзенде қаза тапқан нәрестелердің құрметіне қасиетті Исаны (Санто Нино) өздерінің қасиетті қамқоршысы деп таңдады. Бустос 1867 жылдың 29 сәуірінде Балиуагтан тәуелсіздік алды, бұл Бонга Майор және Бонга Менор бариоларының бірігуі арқасында, тұрғындарының қажырлы еңбегі мен құрбандықтарының нәтижесінде мүмкін болды. Алайда, 1903 жылдың 8 қазанында Бустос қайтадан Балиуаг құрамына енді, сонымен қатар Сан-Рафаэль де қосылды. Бустос 1916 жылдың 1 қаңтарында Филиппин Ассамблеясы арқылы, Ассамблея депутаты Рикардо Ллорет Гонсалес (Булакан – 2 округ) арқасында жеке муниципалитет болып құрылды. Бір жыл өткен соң, 1917 жылдың 1 қаңтарында қала әкімшілік ғимаратын ашты. Леон Прадо алғашқы әкім болып тағайындалды және 1917 жылдан 1919 жылға дейін қызмет етті. Габриэль Альварес институционалды Санто-Нино-де-Бустос шіркеуінің алғашқы діни қызметкері болды. Американдық кезеңде қала қайтадан Балиуагтың бір бөлігіне айналды. Осы кезде Бустос Филиппиндегі Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысты және 1945 жылы Булакан провинциясындағы әскерлердің штабы ретінде қызмет етті, оған Бустос тұрғыны, капитан Алехо Сантос басшылық етті. "Бустос жүз жылдығы: Бір ғасырға қарай үшінші ғасырға" тақырыбымен Бустос 2017 жылы құрылғанының 100 жылдығын, сонымен қатар Санто Нино де Бустос шіркеуінің муниципалитеттегі тәуелсіз шіркеу ретінде құрылғанының 150 жылдығын атап өтті. Филиппин почта корпорациясы қаланың 100 жылдығына арналған арнайы ескерткіш марка шығарды.

География

Бустос Булакан облысының бес көршілес қаласының орталығында орналасқан: солтүстікте Сан-Рафаэль; оңтүстікте Панди және Пларидель; батыста Балиуаг; ал шығыста Ангат. Жер көлемінің көп бөлігі күріш егістіктеріне және ауыл шаруашылығы өнімдерін өсіруге арналған. Қаланың кейбір егістіктері Ұлттық суландыру басқармасының суландыру жүйелерімен қамтылған, бұл жүйелер Бустос және Ангат өзеніндегі Ангат бөгеттерінен су алады. Бустос Малолостан шақырымдай, ал Маниладан шақырымдай қашықтықта орналасқан.

Барангай

Бустос саяси тұрғыдан 14 барангайға бөлінген. Олардың арасында (алты қалалық және сегіз ауылдық) барангайлар бар. Әр барангай пуроктардан құралады, ал кейбіреулерінде сайтолар да кездеседі.

Демография

2020 жылғы санақта Бустос, Булакан қаласының халқы 77 199 адамды құрады, халық тығыздығы болды.

Дін

Баустостың Малолос епархиясының басқаруындағы екі приход бар: Санто Нино де Баустос приход шіркеуі және Сан Исидро Лабрадор приход шіркеуі. Муниципалитетте Iglesia ni Cristo, Жетінші күн Адвентистері, Иса – Иеміз шіркеуі, Ang Dating Daan, Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуі, Ехоба куәгерлері және басқа да протестанттық топтар сияқты басқа да христиан діни топтарын кездестіруге болады. Баустос тұрғындары жыл бойы көптеген католик мейрамдарын тойлайды. Баустостағы алғашқы шіркеу Санто Ниноға, Киелі Бала Исаға арналған, және қаңтар айының үшінші жексенбісінде оның құрметіне мереке өткізіледі. Мерекеде қала тұрғындары музыка мен бимен тойлап, гүлдермен және шамдармен безенілген Санто Ниноның бейнелерін алып, қасиеттінің бейнелері бар шерулерге қатысады (жергілікті жерде Tugyaw деп белгілі).

Мәдениет

Минаса фестивалі – Бустос қаласының ресми, әр қаңтар айында тойланатын фестивалі. Онда көше билері, би сайыстары, тамақ дайындау конкурстары, ән сайыстары, жүгіру жарыстары, сұлулық конкурстары, тікелей музыка концерттері және түрлі ойын-сауық шаралары жиі ұйымдастырылады. Фестивальдің ерекшелігі – жергілікті шеберлер жасаған «минаса» печеньесі және кептірілген вафли сияқты «баркильо» тәрізді өзге де дәмділер. Бұл фестиваль алғаш рет 2011 жылы өткізілді және содан бері жыл сайын телеарналарда көрсетіліп келеді. Сонымен қатар, маусым айында Сан-Педро ауылында «Манок Манок» (Тауық) фестивалі мен тамыз айында Камачилихан ауылында «Хито» (Кетбұқа) фестивалі де тойланады.

Жергілікті билік

Бустос муниципалитеті 2017 жылы Ішкі істер және жергілікті басқару департаментінің "Жақсы жергілікті басқару" таңбасын алды. 2022 жылғы Филиппиннің жалпы сайлауының нәтижесі бойынша, 2022–2025 жылдарға Бустос муниципалитетінің сайланған жергілікті билік өкілдері төмендегідей:

+ 2022–2025 Бустос муниципалитетінің лауазым иелері

| Лауазымы | Аты-жөні | Партиясы |
|---|---|---|
| Мэр | Фрэнсис Альберт "Искул" Г. Хуан | |
| Вице-мэр | Мартин С. Анжелес | |
| Кеңесшілер | Мари Нина Н. Перес | |
| | Лео Т. Сантос | |
| | Филипп Вринер "Жен" Б. Сантос | |
| | Джульет Д. Дела Круз | |
| | Алжанеал "Анел" Э. Кинонес | |
| | Солиман С. Сантос | |
| | Уилфредо "Уилли" Г. Каноза | |
| | Джон Эрик "Танкол" Л. Перес | |
| Құрамына қызмет ететін муниципалдық кеңес мүшелері | ABC президенті Фортунато СЖ. Анхелес (Лисида) | |
| | SK федерациясының президенті Кайл Габриль Д. Р. Наварро (Тибаган) | |

Көлік

Солтүстік Лусон автожолында Бустос муниципалитеті арқылы өтетін айналма жол бар, ол Булакан облысының кейбір аймақтарынан Метро Манила және Нуэва-Эсияға жүктер мен жолаушыларды тасымалдауды жеңілдетеді. Bustos айналма жолы Булакан облысы, Бустос ауданы, Бонга Менор ауылындағы Gen. Alejo Santos тас жолымен өтеді және NLEx Balagtas шығу қабылдау пунктына дейін барады, ол бір жағынан Квесон қаласындағы Балинтавак төртжапырағына, ал екінші жағынан Нуэва-Эсия облысы, Кабанатуан қаласына қарайтын Булакан облысының Сан-Рафаэль қаласына жетелейді.

Білім

Бустоста сегіз орта мектеп бар, оның төртеуі мемлекеттік, ал әрбір барангайдың өзінің мемлекеттік мектепке дейінгі және бастауыш мектебі бар. Булакан мемлекеттік университетінің Бустос кампусы (BulSU Bustos) – университеттің ең ірі филиалы. Ол 1976 жылы құрылған және білім беру, өнеркәсіптік технология, ақпараттық технология, инженерия және бизнес-администрация салалары бойынша бакалавр дәрежесін береді.

Белгілі тұлғалар

Алехо Сантос – халық арасында "Манонг" деп танымал; Батан өлім маршынан аман қалған; Екінші дүниежүзілік соғыстың батыры; Булакан әскери аймағының жетекшісі; сол кездегі президент Карлос П. Гарсияның Филиппиннің ұлттық қорғаныс министрі; Булакан провинциясының бұрынғы әскери губернаторы; бұрын Филиппин президенттігіне кандидат болған, бірақ сол кездегі президент Фердинанд Э. Маркосқа жеңілген. Кэти де ла Круз – сондай-ақ "Мама Кейт" деп белгілі; "Филиппин вадевильінің/Бодабилдің патшайымы", "Филиппин джазының патшайымы" және FAMAS жүлдесімен "Үздік екінші пландағы әйел актрисасы" атанды. Лузвиминда Танкангко – "Бейби" деп те танымал; Филиппин сайлау комиссиясының алғашқы заңгер емес және әйел комиссары. Ол сондай-ақ комиссияның алғашқы әйел төрағасы болды (1998–1999 жж.). Генерал Карлито Гальвес-младший – Филиппин Қарулы күштерінің бұрынғы штаб бастығы; 6-шы жаяу әскер дивизиясының (Филиппин) бұрынғы қолбасшысы; Достық әрекеттерін тоқтату жөніндегі үйлестіру комитетінің бұрынғы төрағасы; AFP Батыс Минданао қолбасшылығының бұрынғы қолбасшысы және Марави шайқасындағы басшылығымен танымал. Контр-адмирал Иларио Руис – Филиппин теңіз күштерінің (PN) бұрынғы бас офицері; президент Фердинанд Маркостың әскери үкім кезеңіндегі Rolex 12 кеңесшілерінің бірі; Филиппин теңіз күштерінің жағалау күзетінің BRP Hilario Ruiz (PG 378) кемесі оның құрметіне аталған. Конрадо Меркадо, аға – жергілікті жерде "Суару жұмысының мырзасы" деп танымал; Ұлттық суару басқармасының (NIA) алғашқы орынбасары; Барангай Бонга Менордағы Меркадо әулеттік үйінің бастапқы иесі; үкімет оның және оның еңбегінің естелігі ретінде оған мүсін орнатты. Конрадо Меркадо, кіші – өнер саласындағы ең табысты Бустос тұрғыны; әйгілі металл мүсінші және суретші; Санто-Томас университетінің ең ұлы суретшілерінің бірі; UST-нің мәңгілік құрметті түлектерінің тізіміне енгізілді; өнер саласындағы "Үздік Томасиан" сыйлығын алды; Манила қаласы оған "Патнубай нг Сининг" сыйлығын табыс етті; Филиппин суретшілер қауымдастығын құрды және Филиппин мүсіншілер қоғамының президенті болды; оның өнер туындылары Баян Батаның алдындағы Параисо нг Батада орналасқан, ол Бустос мұражай паркінің бөлігі. Министр Хесус Хиполито – 1980–1986 жылдары Мемлекеттік жұмыстар және автомобиль жолдары министрлігінің (DPWH) бұрынғы министрі. Генерал Ромео Маганто – 45 медальмен марапатталған, зейнеткерлікке шыққан және Филиппин Ұлттық полициясының марапатталған полиция генералы; Батыс полиция округінің бұрынғы бастығы; президент Фидель В. Рамос басшылығымен жүргізілген жол қозғалысын басқарушы және 1995 жылы түсті кодтау жүйесін алғаш рет енгізген ретінде танымал; "Томаган: Генерал Ромео Магантоның тарихы" және "Леон нг Майнила, подполковник Ромео Маганто" фильмдерінде суреттелген.