Эрнст фон Фейхтерслебен: Өмірбаяны мен еңбектері

Кіріспе

Барон Эрнст фон Фейхтерслебен (толық аты: Эрнст Мария Иоганн Карл Фрейхерр фон Фейхтерслебен; 29 сәуір 1806 – 3 қыркүйек 1849), австриялық дәрігер, ақын және философ. Ол фон Фейхтерслебен әулетінің мүшесі болды.

Өмір

Ол Эрнст фон Фейхтерслебеннің (1765–1834) ұлы ретінде дүниеге келді. Ол ежелгі саксондық ақсүйек отбасынан шыққан. Оның үлкен жартылай інісі – Эдуард фон Фейхтерслебен (1798–1857), Эрнст фон Фейхтерслебеннің бірінші некесінен туған ұлы. Әкесі – қатал мінезді, тұйық адам болған. Ол Австрия мемлекеттік қызметінде ауликалық кеңесші шеніне жеткен. Ол туған қаласындағы Терезиан академиясына оқуға түсіп, 1825 жылы медицина факультетіне студент болып қабылданды. 1833 жылы медицина докторы ғылымын қорғап, Венада тәжірибелі хирург ретінде қызмет етті. 1834 жылы үйленді. Жас дәрігер университетпен байланысын сақтап, онда лекция оқыды және 1844 жылы медицина факультетінің деканы болып тағайындалды. Ол Франц Гриллпарцер, Генрих Лаубе және Венадағы басқа да зиялылармен жақын қарым-қатынас жасады. Ол білім беру мәселелеріне қызығушылық танытып, 1848 жылы білім беру министрлігінің президенті болуден бас тартса да, сол ведомствода мемлекеттік хатшының орынбасары қызметін қабылдады. Осы лауазымда ол білім беру жүйесінде маңызды реформалар енгізуге тырысты, бірақ кездескен қиындықтар оны көңілсіздікке түсірді және келесі жылдың желтоқсан айында қызметтен кетті. Оның денсаулығы нашарлап, 1849 жылдың 3 қыркүйегінде Венада қайтыс болды. Ол психопатия терминінің алғашқы айқын қолданылуы ретінде жиі еске алынады, ол қазіргі қолданысқа қарағанда этимологиялық мағынасына (ақыл-ес бұзылысы) сәйкес келетін кең мағынада қолданылған. Ол сондай-ақ психоз терминін енгізген деп есептеледі, ол сол кезде психопатия сияқты кең мағынаға ие болған, бірақ кейін бұл Карл Фридрих Канштатттың «Медициналық клиника туралы нұсқаулық» (1841) еңбегіне қайтарылды. Оның поэзиялық туындыларының ішінде «Гедихте» (Stutt. 1836) бар, онда Мендельсон музыкаға қойған әдемі гимн «Es ist bestimmt in Gottes Rat» («Құдайдың құдіретінде белгіленген») де бар. Философ ретінде ол «Zur Diätetik der Seele» («Жанның диетасы») (Вена, 1838) еңбегімен танымал, ол үлкен сұранысқа ие болды. Оның бағыты, Хюфландтың «Makrobiotik» («Ұзақ өмірді ұзарту өнері») еңбегінен өзгеше, өмірді үйлесімді және әдемі етудің дұрыс жолын көрсетуге бағытталған. 1906 жылға қарай бұл еңбек елу рет басылып шықты. «Beiträge zur Literatur, Kunst und Lebenstheorie» (Вена, 1837–1841) және «Geist der deutschen Klassiker» (Вена, 1851; үшінші басылымы 1865–1866) атты антологиясы да ерекше аталады. Оның жинақталған еңбектері (таза медициналық еңбектерін қоспағанда) 7 томдық жинақта Фридрих Хеббель (Вена, 1851–1853) тарапынан жарық көрді. М. Некердің «Эрнст фон Фейхтерслебен, дер Френд Гриллпарцерс» атты мақаласын «Jahrbuch der Grillparzer Gesellschaft», 3-том (Вена, 1893) қараңыз. «Британ энциклопедиясының» он бірінші басылымында: «Ол әдемі эстетикалық талғамға ие ақын және философ болды» делінген.

He was born as a son of Ernst von Feuchtersleben (1765–1834). He was of an old Saxon noble family. His older half brother was Eduard von Feuchtersleben (1798–1857), son of Ernst von Feuchtersleben from his first marriage. His father, a man of serious and stern character, attained the rank of aulic councillor in the Austrian civil service. He attended the Theresian Academy in his native city, and in 1825 entered its university as a student of medicine. In 1833 he obtained the degree of doctor of medicine and settled in Vienna as a practicing surgeon. In 1834 he married. The young doctor kept up his connection with the university, where he lectured, and in 1844 was appointed dean of the faculty of medicine. He cultivated the acquaintance of Franz Grillparzer, Heinrich Laube, and other intellectuals in Vienna. He interested himself greatly in educational matters, and in 1848, while refusing the presidency of the ministry of education, accepted the appointment of under secretary of state in that department. In this capacity he attempted to introduce some important reforms in the system of education, but, discouraged by the difficulties which he encountered, he resigned in December of the following year. His health gave way, and he died at Vienna on 3 September 1849. It is often credited as a first notable use of the term psychopathy, used with a broad meaning more accurate to its etymological literal sense (mental disorder) than today's usage. It has also often been credited with the coining of the term psychosis, which at that time had a similarly broad meaning to psychopathy, but this has since been traced back to Karl Friedrich Canstatt's Handbuch der Medicinischen Klinik (1841). His poetical works include Gedichte (Stutt. 1836), among which is the well known beautiful hymn, which Mendelssohn set to music, Es ist bestimmt in Gottes Rat. As a philosopher he is best known by his Zur Diätetik der Seele ("Dietetics of the soul") (Vienna, 1838), which attained great popularity, and the tendency of which, in contrast to Hufeland's Makrobiotik ("On the Art of Prolonging Life"), is to show the true way of rendering life harmonious and lovely. This work had by 1906 gone into fifty editions. Noteworthy also is his Beiträge zur Literatur , Kunst und Lebenstheorie (Vienna, 1837–1841), and an anthology, Geist der deutschen Klassiker (Vienna, 1851; third ed. 1865–1866). His collected works (with the exception of the purely medical ones) were published in 7 vols. by Friedrich Hebbel (Vienna, 1851–1853). See M. Necker, "Ernst von Feuchtersleben, der Freund Grillparzers," in the Jahrbuch der Grillparzer Gesellschaft, vol. iii (Vienna, 1893). According to the Encyclopædia Britannica Eleventh Edition, "He was a poet of fine aesthetical taste and a philosopher."