Кіріспе

Жылқыларды жаттықтыру және жаттығу әдісі. Longeing /ˈlɒŋdʒɪŋ/ (американдық ағылшын тілі, классикалық жазу) немесе lungeing (британдық ағылшын тілі, бейресми американдық ағылшын тілі) – жылқыларды жаттықтыру және жаттығу техникасы. Бұл ат спортының маңызды бөлігі болып табылады. Жылқы шамамен 25 фут (8 метр) ұзындығындағы арқанның соңында жұмыс істеуге шақырылады. Longeing үлкен шеңберде жүзеге асырылады, жылқы нақты немесе көзге көрінбейтін шеңбердің сыртқы жиегімен қозғалады, ал бапшы жерде, шеңбердің ортасында тұрып, арқанды ұстап тұрады. Жылқы бапшының немесе жаттықтырушының бұйрықтарына жауап беруі керек, бұйрықтар көбінесе дауыспен беріледі және арқанды қысып-босатумен, сондай-ақ ұзын сабы мен кірпігі бар қамшының (longeing whip немесе longe whip деп аталады) қозғалысымен көмектеседі. Longeing жас жылқыларды командалармен, жабдықтармен таныстыру және бапшыға деген сенім мен құрметті қалыптастыру үшін жаттығу құралы ретінде қолданылады. Оны атпен жүретін жылқының күшін арттыруға немесе аурудан немесе жарақаттан кейін қалпына келтіруге де тиімді қолдануға болады. Бұл жаңа салт аттыларды жылқының қозғалысына таныстыруға мүмкіндік береді, сонымен бірге атты жануарды басқару туралы алаңдамайды. Бұл тәжірибелі аттылардың тепе-теңдігі мен шеберлігін арттыруға арналған жоғары деңгейдегі жаттығу болып табылады.

Айтуға және жазуға

Бұл сөз француз тіліндегі "алонье" сөзінен, яғни "ұзарту" мағынасын беретін сөзден, немесе латын тіліндегі "лонга" ("ұзын") сөзінен шыққан деп саналады. Бұл жазу түрін ағылшын тілінде жазған көптеген дрессаж шеберлері қолданған, және АҚШ-тағы АҚШ Пони клубтары сияқты дәстүрлі ат спорты ұйымдары осы күнгейін қолданып келеді. "Лунжинг" деп жазылуы 1800 жылдарға дейін барып жетеді, бірақ 20 ғасырдың соңынан бастап ғана кеңінен танымал болды. Қазір бұл тақырыптағы кітаптар мен журналдарда осы жазу түрі көбірек қолданылады, ал Ұлыбританияда Британдық жылқы қоғамы мен Британдық атпен жүру мектептері қауымдастығы (ABRS) өз материалдарында осылай жазады. Бұл жазу түрі сондай-ақ Жаңа Зеландия мен Австралияда, және 2009 жылдан бері FEI ат спортының вольтеж ережелерінде де қолданылады.

Ұзақ уақытқа созылу себептері

Атты ұзақтап жүргізу аттың да, шабандоздан да көп пайда алады. Жас немесе тәжірибесіз ат үшін, атты дауыстық командаларға және жаттықтырушының дене тіліне жауап беруге үйрету, оны жабдыққа (арқан мен желкелік) үйрету және тізгін мен ауыздық қысымын сезіндіру үшін ұзақ жүргізу қолданылады. Көптеген жаттығу орындарында атты алдымен ұзақ жүргізу арқылы барлық қимылдармен, қол және дауыс командаларына (көмекші құралдар деп аталады) жауап берумен, сондай-ақ жағдайы қиын немесе стрестік жағдайларда тыныш болумен таныстырады. Кез келген жастағы және тәжірибелі деңгейдегі аттар үшін, атты міне алмайтын немесе тепе-теңдік, ырғақ пен аттың қимылдарын жақсарту үшін қосымша жаттығу қажет болған кезде ұзақ жүргізу жаттығу ретінде қолданылады. Бұл, сондай-ақ, атқа міну алдында, әсіресе, қозғыш, жас немесе әдеттегіден көп уақыт тұрған атты тыныштандыруға да көмектеседі. Дегенмен, ұзақ уақыт бойы немесе атты шаршату мақсатымен ұзақ жүргізу буынға күш түсіруі мүмкін. Оны "күшін жұмсау" немесе "шабысын шығару" үшін пайдалануға болады, бірақ дұрыс жайылымға шығару немесе бос жүргізу жақсырақ балама болып табылады, себебі ұзақ жүргізу – жаттығу уақыты, ойын емес. Шабандоздарды ұзақ жүргізу оқыту үшін құнды, өйткені олар атты басқару туралы уайымдамай отыруын және дененің дұрыс орналасуын жақсарта алады. Испан ат үстінде жүру мектебі сияқты классикалық жаттығу мектептері, жаңа шабандоздарға тізгін немесе иық тіреуіне рұқсат берілмес бұрын ұзақ жүргізуде көп жұмыс істеуді талап етеді, ал шабандоздар өз отыруын және тепе-теңдігін жақсарту үшін ұзақ жүргізу жаттығуына мерзімді түрде оралуы керек.

Ұзын сызық

Ұзындық сызығы (немесе лонге) әдетте ұзын болады, сондықтан лонге шеңберінің диаметрі 60 футқа (18 м) дейін жете алады. Сызық әдетте нейлон, мақта немесе осыған ұқсас материалдан жасалған жазық тоқыма лента болып табылады. Табиғи ат шаруашылығы дәстүрінде лонге сызығы көбінесе дөңгелек мақта арқаннан жасалады және көбінесе қысқарақ болады. Жалпы алғанда, мақта лонге сызығы нейлонға қарағанда иесінің қолына күйік тигізбейді, бірақ нейлон берік және жыртылуға төзімді. Оның бір жағында лонге кавессонына немесе жетекке бекітілуге арналған қапсырма, құлып немесе тізбек болуы мүмкін. Тізбек, кейде қиын аттармен қолданылса да, байланыстың нәзік түрінен айырылып, өте қатал болады. Көп жағдайларда, қапсырмалы лонге сызығын пайдалану жақсы. Көптеген лонге сызықтарының екінші жағында иілгіш тұтқасы бар, бірақ оны пайдалану қауіпті, себебі ат қозғалғанда адамның қолы тұтқаға ілігіп, жарақат алуы мүмкін. Лонге сызығы лонге кезінде көмекші керуеннің орнын басады. Оны қолдың астынан шығатын (көтеру үшін) немесе қолдың үстінен шығатын (басқару үшін) ұстап тұруға болады, ал артық сызық оралмай, кері-бүгіліп сақталады, себебі оралған сызық ат қозғалғанда жаттықтырушының қолына немесе саусақтарына тұтқындалып, ауыр жарақаттарға себеп болуы мүмкін.

Ұзын қамшы

Қамшының сабы әдетте 1,8 метр (6 фут) болады, ал соққысы 1,5–1,8 метр (5–6 фут) шамасында болады (кейбіреулері одан ұзақ болады). Қамшы жеңіл, иесіне ыңғайлы және салмағы теңдестірілген. Соққысы атқа жете алатын болғанымен, ұзындығы күшін азайтады, сондықтан ол атты жігерлендіру және жазалау үшін қолданылады. Қолданылатын тәсілдерге қозғалыс жасау, соққымен атты сырғу, және шектеулі жағдайларда қамшының дыбыстық әсері жатады. Мінекі немесе керуші қамшысын атты жаяу оқыту үшін пайдалану қауіпті, себебі олар аттың арт жағына жеткілікті қашықтықтан жетпей, иесін аттың тепкісіне ұшырату қаупіне толықтырады.

Ұзын қақпақ

Ұзындықтағы кавессон (басқаша орфографиясы – caveson) – ұзындықпен жұмыс істеуге арналған классикалық бас киім, бірақ қазіргі уақытта ол ең көп қолданылатын жабдық емес. Бұл – ұзын сызықты (лонж) бір-үш сақинасы бар тұмсыққа бекітетін бас киім түрі. Ең көп қолданылатын бекіту нүктесі – кавессонның жоғарғы жағындағы орталық сақина, ол атқа тоқтамай, сызықтың орналасуын өзгертпей екі бағытта да қозғалуға мүмкіндік береді. Екі жаққы сақиналар кейде лонж сызығын бекіту үшін қолданылады, бірақ көбінесе жақтық бауыштарды немесе ұзын сызықтарды бекіту үшін пайдаланылады. Классикалық үлгі былғарыдан жасалған. Тұмсық байлауы әдетте жоғары жағынан металлдан, ал астыңғы жағынан жұмсақ төсенішпен жасалады, бұл жылқыны жақсы басқаруды қамтамасыз етеді, бірақ бас жарақаттануының қаупі жоқ. Аттың аузын зақымдау мүмкін емес. Жаңа үлгілер нейлоннан жасалған, кейбір түрдегі шамшырақтарға ұқсас, тұмсықтың астында үш сақина және жүн төсенішпен, көбінесе металл бөліксіз. Бұл үлгі көлемді емес, арзан және әртүрлі өлшемдерде қол жетімді, бірақ тұмсыққа жеткілікті қаттылық болмағандықтан, басқарудың дәлдігі төмендеу болуы мүмкін. Ұзындықпен жұмыс істеуге арналған кавессонды тұтқамен немесе онысыз қолдануға болады. Егер тұтқада снаффл бітісі болса, тұтқаның тұмсық байлауын алып тастап, тұтқаны кавессонның үстінен кигізеді, бұл қысып алудың алдын алады. Кейде тұтқаның жақтарын ұзарту қажет болуы мүмкін, сонда біт аттың аузына дұрыс орналасады. Кавессонды орнату кезінде тұмсық таспасын кеміршекте емес, жылқының мұрын сүйегінде орнату керек. Тұмсық байлауы тым төмен болса, атқа ыңғайсыз болады және дұрыс қолданбаған жағдайда, кеміршекті зақымдауы мүмкін. Кавессонның таңдауы жылқының көзіне түсіп кетпеу үшін немесе мүлдем түсіп кетпеу үшін жеткілікті тар болуы керек, бірақ егер жылқы мойнын дұрыс иілдіріп, бүйірлік бауыштардан қысымға жауап ретінде иілдірсе, тым тар болмауы керек, себебі ол тыныс жолдарын шектеуі мүмкін. Кейбір үлгілерде таңдаудың орнына, жаққа төмен орналастырылған белдік қолданылады, ол тартылғанда тыныс жолдарына кедерлес болмайды.

Тек қана тұтқаны қолдану

Жақсы үйретілген жылқыда, ұзындықпен жұмыс істеуге арналған қайырманың орнына құбырды қолдануға болады. Дегенмен, егер бау дұрыс бекітілмесе немесе дұрыс пайдаланылмаса, жылқының аузын жарақаттау мүмкін. Кейбір сезімтал жылқылар бауды тісқабышқа бекітуге жаман реакция жасай алады, ал кейбір классикалық дрессаж шеберлері бұл әдісті қабақты деп санаған. Қолданылатын тісқабыш – қарапайым тісқабыш. Кез келген иілгіш тісқабыштар қауіпті; бау оларға шатасып, жылқының аузына зақым келтіруі мүмкін. Құбырға бау байланғанда, бауды жолдан шығарып алу керек, я болмаса мойынның астынан бір-екі рет бұрап, құбырдың таңдауын баудың астына өткізіп, бекіту керек. Дұрыс әдіс – бауды ішкі тісқабыш сақинасынан өткізіп, басынан айналдырып, сыртқы тісқабыш сақинасына бекіту. Бауды осылай бекіткенде, жылқы бағытын өзгерткен сайын оны ауыстыру қажет. Бұл әдіс жеңілдей соққы есебінен, тісқабышты көтеріп, ауыз бұрыштарына және басына қысым жасайды, бірақ тісқабышқа бүйірден қысымды азайтады. Бұл жылқыны тартып алатын немесе жаттықтырушының атқа мінген адамды ұзындықпен жұмыс істеуіне, жылқыны барынша бақылауда ұстау үшін қолайлы. Егер бау тек ішкі сақинаға бекітілсе, сыртқы сақина бау тартылғанда ауыздан шығып, жылқының аузын жарақаттауы мүмкін. Егер бау ішкі сақинадан, жақ астынан өтіп, сыртқы сақинаға бекітілсе, тісқабыш жылқының жағын қысып, тісқабыштың әсерін өзгертіп, ауыздың жоғарғы жағына қысым жасайды. Егер бау байлау әдісі бақылаудан гөрі көбірек ауыртпалық тудырса, жылқы көбінесе қарсылық көрсетеді және дұрыс орындалмайды.

Бағыт

Тоқпан, ұзындықпен жаттығу жасауға немесе тұтқа қолжетімді болмағанда негізгі жаттығулар үшін қолданылады. Ол өте аз бақылау, азырақ шеберлік береді және сигналдарды соншалықты анық жеткізбейді. Тұтқамен бірге қолданғанда, тоқпан тұтқаның үстіне салынады. Мұндайды кейде жарыс алдында жылқыны қыздыру үшін жасайды. Ұзындық желісі, жазық тоқпанның мұрындығындағы ішкі сақинаға бекітіледі, жақ астындағы сақинаға емес. Егер ол жақ астына бекітілсе, тоқпан бұрылып, орнынан сығып, жылқының көзін сүртіп, жарақат алу қаупі туындайды. Сонымен қатар, жылқы бағынбаса, қолданушының жаққа қатысты ешқандай тежегіш күші болмайды. Кейбір арқан тоқпандардың мұрындығы мен басына түйіндер байланып қойылады, егер ұзындық желісі жақ астына бекітілсе, ол арқан тоқпанда мүмкін болатын жалғыз орын болғандықтан, қосымша қысым түсіруге мүмкіндік береді.

Қорғаушы аяқкиімдер немесе бинттер

Жылқының аяқтары жиі қорғалады, себебі олар шеңбермен жүргенде бір-біріне тиюі мүмкін. Алдыңғы аяқтарына көбінесе колокольчиктер мен "сүрткіш" немесе "қанат" аяқ киімдері салынады. Кейде артқы аяқтарына да сүрткіш аяқ киімдері кигізіледі. Сүрткіш аяқ киімдерінің орнына кейде поло орамалары қолданылады.

Седел және серкелер

Жылқыны ұзатып жүретін атқа көбінесе ат құмырасын кигізеді. Мұндай жағдайда жылқының қабырғасына тіректер тимейтіндей етіп ұстау қажет. Ағылшын ат құмырасында тіректер "көтеріледі". Мұны істеу үшін, аттан құмырасы түскен кездегідей тіректерді жоғары көтеріңіз, содан кейін тірек бауын тірек теміршесінің астынан өткізіп, баудың соңын (тесіктерімен) тірек бауын ұстап тұратын иірге тігіңіз. Батыс ат құмырасында тіректерді көтере алмайсыз, сондықтан оларды әдетте аттың құрсағының астынан бау немесе арқанмен байлайды, бірақ өте сезімтал жас жылқы үшін оларды құмыраның үстіне лақтырып, содан кейін байлап қоюға болады. Сурсингль немесе ролик – аттың құрсақ аймағына белдікпен бекітілетін, бүйірінде бүйір тізгіштері, ұзын тізгіштері немесе басқа жаттығу құралдары үшін сақиналары бар төселген таспа. Оны жас жылқыны құмыра қысымына үйрендіру үшін де қолдануға болады. Оны ағылшын ат құмырасымен немесе одан бөлек қолдануға болады.

Бүйірлік тізбектер

Жақсы жаттығулар аттар үшін жақтағы еліктер көбінесе дамыған аттарда қолданылады. Олар атқа тізгінмен байланысуға мүмкіндік береді, тепе-теңдікті сақтауға және бас ұстауын түзетуге, өздігінен жүру дағдысын дамытуға көмектеседі және аттың басын тым төмен түсірмейді. Жақтағы еліктер тізгіннен ердің сақиналарына немесе тізгіннен белдіктің иірімдеріне бекітіледі. Жаңа үйреніп жатқан аттар үшін жақтағы еліктер ұзағырақ реттеледі, ал ат жақсы жаттығудан өткен сайын біртіндеп қысқартылып, биікке көтеріледі (иықтан жамбасқа дейін). Жасыл аттар үшін жақтағы еліктер аттың тізгінмен байланысуы үшін реттеледі, бірақ оның қабілетінен асып иілуіне рұқсат етілмейді. Жақсы бастама – жасыл аттың басын тік сызықтан шамамен 4 дюймге алға қарай ұстауы. Қандай жағдайда болмасын, басты тік сызықтан артқа тартуға болмайды. Жақтағы еліктер екі жағынан бірдей ұзындықта немесе ішкі жағынан сәл қысқарақ реттеледі. Тым тар орнатылған жақтағы еліктер аттың тізгінге ілігіп, аузын сезімсіздендіріп, тіпті қоршалып қалғандай сезінуіне, соның салдарынан шағылысуына және құлау қаупіне әкелуі мүмкін. Атты жақтағы еліктерсіз жылыту және салқындату қажет, бұл мойынға созылуға және арқа бұлшық еттеріне демалуға мүмкіндік береді. Жақтағы еліктер трота мен кантерде жұмыс істегенде ең пайдалы, себебі осы кезеңдерде мойын, арқа және артқы жақ бұлшық еттері жұмыс істейді. Атты жақтағы еліктермен жүргізу, керісінше, жайбарақат және алға қарай жылжуға кедергі келтіреді. Жақтағы еліктер секіру үшін қолданылмайды, өйткені олар мойынның қозғалысын тым шектейді және аттың құлауына себеп болуы мүмкін.

Оқытушының жабдықтары

Жылқыны ұзын қысқасымен жүргізерде қолғап кию, егер жылқы арқанды күшпен тарса, қолды күйік шалудан сақтайды. Дұрыс аяқ киім де қажет, ал кемінде, жабық мұңын жабатын аяқ киім міндетті. Жылқы жаттықтырушыға тепкілеуге бейім болса, қауіпсіздік шлем де кейде тағылады. Арқанға ілігіп, жаттықтырушының құлауына себеп болуы мүмкін болғандықтан, тікенек киюден аулақ болу жөн.

Ұзын сызық

Ұзын сызық атқа мінгендегі басқару құралдарының орнын басады. Оны атпен байланыстыратын сызықты төртінші және бесінші саусақтың арасында аттың тежегіші сияқты ұстауға, немесе бас бармақ пен көрсету саусағының арасында, жүргізушінің тежегіші сияқты ұстауға болады. Жыныштың бұрышы жұмсақ қисайтылған, шамамен 90 градусқа жуық. Ат пен жетекшінің сызықты тартуға, сілкіп беруге немесе "ілуге" болмайды. Атқа мінген кездегі басқару құралдары сияқты, сигналдар тегіс және мүмкіндігінше жұмсақ берілуі керек, тілеген нәтижені алу үшін қолды қысып немесе бұра отырып көмек көрсетіледі. Аттан жетекшінің қолына дейінгі ұзын сызық, аттың қозғалыс бағытын көрсетеді (егер ат оңға қарай, сағат тілімен жұмыс істесе, оң қол жетекші болады). Артық ұзын сызық екінші қолда бүктеліп сақталады, ешқашан оралмайды. Егер ат қашса, оралған сызық жетекшінің қолына байланып, оны сүйреп әкеліп, тіпті өмірге қауіпті жарақаттарға әкелуі мүмкін. Үлкен иілмелерге аяқ тиіп немесе біреуге ілініп қалуы мүмкін. Ашық тежегіш: жетекші қол жаттықтырушының денесінен жаққа және сыртқа қарай жылжытады. Бұл атты алға жылжуға көмектеседі. Тіке тежегіш: сызықты артқа қарай қысып, босату аттың шеңберден шығуына жол бермейді, атты ішке қарай иілуге мәжбүрлейді немесе шеңберді кішірейтеді. Жанама тежегіш: ұзын қол артқа және бүйірге қарай екінші жамбасқа жылжытады. Бұл атты баяулатуға немесе тоқтатуға көмектеседі. Сызықты босату: байланысты қайта орнату алдында, сызықты аттың басына қарай қысқа уақытқа босату. Бұл атқа сыйлық ретінде әрекет етеді, басын төмендетуге немесе үлкен шеңберге шығуға шақырады. Осы кезде сызық сүйреліп немесе тым бос болмауы керек. Дірілдету: ұзын сызықтың бірнеше қысқа, жеңіл қысылуы. Атты тартпай тоқтату немесе баяулату үшін қолданылады. Жартылай тоқтату: атқа мінгендегідей, атты теңгерімге келтіру, жануардың назарын жетекшіге аудару және оны командаға дайындау үшін қолданылады. Бұл қамшы мен дауыспен бірге қолданылуы керек.

Сабақ

Ұзын қамшы аттың иесінің тізелерін алмастырады, атты алға немесе жаққа жылжуға шақырады. Ол ұшын төмен ұстап, жылқының тізе буындарына қарай бағытталса, қамшының басы жерге сүйреледі. Қамшы ат қай жаққа бағытталмаса, сол қолда ұсталады (егер ат оңға қарай бағытталса, қамшыны жаттықтырушының сол қолында ұстайды). Ат қамшыны көмекші құрал ретінде қабылдауы керек және қорқуға болмайды. Жаттықтырушы атқа жақындағанда, жабдықты реттеу үшін, қамшының басын көтеріп, қолтықтың астына артқа бұрады, осылайша атқа кедергі келтірмейді. Қамшыны иыққа бағыттау атты жаққа жылжуға немесе шеңберде ішке қарай жылжуын тоқтатуға қолданылады. Тізе буындарына қамшыны бағыттап, айналма қозғалыс жасау жылқыдан жылдамдық немесе серпінді күшейтуді сұрайды. Қамшыны бастың алдына бағыттап, ұзын дамыл жолының астынан өткізу арқылы жылқыны баяулатуға немесе тоқтатуға болады. Қамшыны қағу тек ерекше жағдайларда қолданылады, мысалы, жылқы алға жылжудан бас тартқанда. Шамадан тыс қолданса, жылқы оған мән бермей бастауы мүмкін. Қамшыны қағу кейбір жылқыларды алаңдатады. Егер қағу қажет болса, ол артқы жағынан жасалады. Қамшының басын жылқыға тигізу оны күшті жылжуға итермелейді. Әдетте, қамшы аттың иесінің тізесі орналасқан жерге, яғни жамбас аймағына тигізіледі. Оны артқы жағына да қолдануға болады, бірақ бұл кейбір жылқыларды тебуге немесе иығына тигізуге, жылқының ішке қарай жылжуына кедергі келтіруге себеп болуы мүмкін. Әдетте, ол жеңіл және жоғары бағытталған қозғалыспен қолданылады.

Дауыс

Дауыс ат міну кезіндегідей қолданылады. Ол негізінен көшулер, мақтау немесе наразылықты білдіру үшін қолданылады. Атпен жүруде жиі қолданылмаса да, ол айдауда өте маңызды. Дегенмен, дауысты шамадан артық қолдану аттың жаттықтырушыны елемеуіне себеп болуы мүмкін. Айдауда қолданылатын дауыстық командалар атты жетелеу немесе міну кезіндегі дауыстық командалармен бірдей, бірақ айдауда басқа уақыттарға қарағанда көбірек дауыстық командалар қолданылады. Айдаудағы көшулер үшін қолданылатын барлық сөздер баяу, анық айтылуы керек, және әрбір команда фонетикалық тұрғыдан бірінен-бірі ерекшеленуі тиіс. Жоғары көшулерде дауыс биіктеуі мүмкін, ал төмен көшулерде дауыс төмендеуі керек. Жаттықтырушы жылдамдықты немесе серпінді күшейту үшін тілмен дыбыстау немесе басқа да дыбыстар шығаруы мүмкін. Аттың атын немесе "and" сияқты сөзді "жартылай тоқтату" ретінде қолдануға болады, бұл негізінен атқа команда келе жатқанын ескерту үшін жасалады. Атты тыныштандыру үшін "оу" сөзінен басқа сөз қолданылады (мысалы, "жеңіл" немесе "салмақты"), ол төмен дауыспен және тыныш түрде айтылады. Сол сияқты, ат дұрыс емес әрекет еткенде "жетіңдер!" сияқты сөзді наразылықпен айтуға болады, себебі ат "жоқ" пен "оу" сөздерін шатастыруы мүмкін. Егер ат командаға дұрыс жауап берсе, мақтау сөзін (мысалы, "жақсы ат") қолдануға болады.

Ұзын аймақ

Жабық аумақта жүргізу ең қауіпсіз. Егер жылқы қашып кетсе, оны ұстау оңайырақ болады, ал жабық аумақ жүргізу кезінде оны бақылауды жеңілдетеді. Идеалды жағдайда 60-70 фут (20-25 м) диаметрлі дөңгелек қалам қолданылады. Дегенмен, кез келген жабық аренаның немесе кішкентай алаңның бұрышы да қолданылуы мүмкін. Қауіпсіздік үшін жүргізу аймағында басқа адамдардың болмауы тиімді. Жылқының сырғанап, жарақат алмауы үшін жердің беті тайғақ болмауы керек. Жылқының тепе-теңдігін сақтауы үшін жердің беті салыстырмалы түрде тегіс болуы керек. Дөңгелек үлкен болуы керек (шамамен 20 метр), себебі кішкентай шеңберлер жылқының буындары мен байланыстырғыш тіндеріне күш түсіреді.

Айнала жұмыс, еркін жұмыс және "еркін жұмыс"

Табиғи аттарды баптау саласында, жылқыны диаметрі (аяқ стандартты саналады) дөңгелек қоршауда бос жұмыс істеу кең таралған тәжірибе. Бұл кейде бос лонжи немесе еркін жұмыс деп аталады, себебі жылқыдан шеңбер бойымен жүруі және адамның командаларын орындауы талап етіледі, бірақ лонжи желісі қосылмайды. Ат баптап үйретуші дауыс, дене тілі және лассо немесе лонжи қамшысын қолданып, жылқыға команда береді, соңында жылқыны команда бойынша жылдамдауға, баяулауға, тоқтауға және бағытты өзгертуге үйретеді. Осы техникалардың вариациялары цирк жаттықтырушылары тарапынан жылқылар мен басқа жануарларды, мысалы, пілдерді көрме мақсатында аренада жұмыс істеуге үйрету үшін де қолданылады. Жеке жануарлар да, жануарлар тобы да еркін орындауға баптала алады. Мұндай еркін жұмыс оқу дисциплинасы болып саналады, ал жылқыны кішкентай қоршауда босатып, жаттығу үшін айналдырып жіберу – бұл бос лонжи емес.

Уақыт шегі

Шағын шеңберде жұмыс аттың аяқтарына стресс тудырады, сондықтан лонжмен жаттығуды шамамен 20 минутқа дейін шектеген жөн. Жүріс түрлері жиі өзгертілуі керек, ал аттың екі жағы да теңдере жұмыс істеу үшін, жаттығуды екі бағытта да бірдей уақытқа бөлу қажет, сондай-ақ ат үшін жаттығу қызықты болуын қамтамасыз ету керек.