Колумбиялық жазушы Томас Карраскилья: Өмір және шығармашылығы
Tomás Carrasquilla
Томас Карраскилья: Колумбиялық жазушы, Антиокия аймағынан шыққан. Әдебиетке зор үлес қосып, ұлттық сыйлыққа ие болған талант иесі. Жазушының өмірі мен шығармалары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Колумбия жазушысы (1858–1940)
Colombian writer (1858–1940)
Томас Карраскила Наранхо (1858–1940) – Антиокия аймағында өмір сүрген колумбиялық жазушы. Ол өте қарапайым жұмыстармен айналысты: тігінші, судьяның хатшысы, кенде дүкенші, Қоғамдық жұмыстар министрлігінде жұмысшы. Ол жақын оқушы болды және Колумбия әдебиетінің ең өзгеше жазушыларының бірі, өз заманының және келешек ұрпақтардың жас буынына зор әсер етті. Карраскиланың туындыларын зерттеуші Федерико де Онис айтуынша, ол өз заманында көп танылмаған. Тек 1936 жылдан кейін, 78 жасқа келгенде, Ұлттық әдебиет сыйлығымен марапатталғаннан кейін ғана Карраскила ұлттық деңгейде танылды. Оның құрметіне Томас Карраскила кітапханасы саябағы аталды. Колумбиядағы 19 ғасырдың екінші жартысындағы азаматтық соғыстар жас Карраскиланың Антиокия университетінде білімін жалғастыруына кедергі келтірді. Зиялы адам болған Карраскила Медельиндегі үйінде кітаптарды оқып, талқылайтын әлеуметтік жиналыстар – «тертулиялар» ұйымдастырды. Көптеген жас жазушылар мен зиялылар осы «тертулияларға» қатысты, сол кезде оны «Маэстро Томас Карраскила» деп атады. Карраскиланың ізбасарларының арасында колумбиялық философ Фернандо Гонсалес Очоа да болды. Де Онис Карраскиланың туындылары сол кезде Колумбияда да, шетелде де танылмағанын, өйткені ол Латын Америка әдебиетінің екі әртүрлі кезеңінде өмір сүрді дейді: Костюмбризм және Романтизм, Колумбияда Хосе Асунсион Сильва сияқты өкілдері болды, ал Костюмбризмге қарсы реакция ретінде Модернизм пайда болды. Көптегендер Карраскиланың туындыларын Костюмбризмге жатқызады, сондықтан Де Онис та оны осылай жіктейді. Осы тұрғыдан алғанда, Карраскиланың туындылары – тарихи оқиғалар кезінде адамдардың ең терең сезімдерін бейнелеу.
Tomás Carrasquilla Naranjo (1858 – 1940) was a Colombian writer who lived in the Antioquia region. He dedicated himself to very simple jobs: tailor, secretary of a judge, storekeeper in a mine, and worker at the Ministry of Public Works. He was an avid reader, and one of the most original Colombian literary writers, greatly influencing the younger generation of his time and later generations. Carrasquilla was little known in his time, according to Federico de Onís, a scholar of Carrasquilla's works. It was only after 1936, when he was already 78 years old, when he was awarded with the National Prize of Literature, that Carrasquilla got a national recognition. Tomás Carrasquilla Library Park is named in his honor. The Colombian civil wars of the second part of the 19th century prevented young Carrasquilla from continuing his studies at the University of Antioquia. A committed intellectual, Carrasquilla organized tertulias—social gatherings to read books and discuss them—in his Medellín house. Many young writers and intellectuals of his time joined those tertulias; from that time he was called "Maestro Tomás Carrasquilla." Among Carrasquilla's admirers was Colombian philosopher Fernando González Ochoa. De Onís argues that Carrasquilla's work passed unknown in Colombia and abroad at the time because he lived during two different periods of Latin American literature: Costumbrismo and Romanticism, that had representatives like José Asunción Silva in Colombia, and the coming of Modernism as a reaction against Costumbrismo. As many classify the work of Carrasquilla as Costumbrist, so De Onís classifies him. In this case, Carrasquilla's work is an approach to the deepest feelings of people during historical events.
Алғашқы жылдар
Карраскила Антиокеан тауында, Медельиннің солтүстік-шығысында орналасқан Анд қалашығы Санто-Домингода дүниеге келді. Ол Исаза Карраскилья мен Эцильда Нараньо Мореноның ұлы еді. Оның отбасы бірнеше алтын кен орындарына ие болғандықтан, ол жақсы өмір сүріп, жазуға беріле алды. Оның Санто-Домингода туған достасының бірі – жазушы Франсиско де Паула Рендон болды. 15 жасында ол Антиокиа университетінде орта білімін аяқтау үшін Медельинге көшіп барды және заң оқуын жалғастырды. 1877 жылы азамат соғысы басталғандықтан заң оқуын тоқтатуға мәжбүр болды. Ол Санто-Домингоға қайтып, тігінші болып жұмыс істеді және муниципалитетте түрлі жұмыстар атқарды. Карлос Эухенио Рестрепо оны "Café Literario" ("әдеби кафе") шақырып, қабылдану үшін әңгіме жазуды талап етті. Ол өзінің ең танымал туындыларының бірі – "Симон сиқыршы" ("Simón el Mago") әңгімесін жазды. "Симон" 1890 жылы жарық көрді, ал 1993 жылы колумбиялық режиссер Виктор Гавирия оны киноға түсірді.
Carrasquilla was born in Santo Domingo, an Andean town north east of Medellín, on the Antioquean Mountain. He was the son of Isaza Carrasquilla and Ecilda Naranjo Moreno. His family owned some gold mines, and this allowed him to live well enough and dedicate himself to writing. One of his friends, also born in Santo Domingo, was the writer Francisco de Paula Rendón. At the age of 15, he moved to Medellín to finish his secondary education at the University of Antioquia; he continued his study of law there. He had to abandon his law studies in 1877 because of the start of the civil war. He returned to Santo Domingo, where he worked as a tailor and did some jobs in the municipality. Carlos Eugenio Restrepo invited him to the Café Literario ("literary café"), where he had to write a story in order to be admitted. He wrote Simón el Mago ("Simon the Mage"), one of his most popular stories. Simón was published in 1890, and brought to the cinema by Colombian director Víctor Gaviria in 1993.
Жазушы
1896 жылы Карраскилла өзінің алғашқы романы "Фрутос де Ми Тиерра" ("Менің жерімнің жемістері") басылып шығу үшін Боготаға сапар шекті. Бұл роман кез келген оқиғаның сюжет болуы мүмкін екенін көрсету мақсатымен жазылған және сыншылар тарапынан жақсы қабылданып, бағаланды. Сол сапарда ол Хосе Асунсьон Сильвамен танысты, кейін бірнеше жыл өткен соң оған "Ақынға" атты эссесін арнады. Ол Антиокияға қайтып келгенде, жылқыдан құлап, жарақат алды, соның салдарынан біраз уақыт Медельинде тұруға мәжбүр болды. Санто-Домингоға оралғаннан кейін, 1904 жылға дейін, Banco Popular банкінің банкротқа түсуіне байланысты барлық қылышын жоғалтқанға дейін, жазумен шұғылданды. Содан кейін ол 1909 жылға дейін Sonsón алтын кенішінде дүкенші болып жұмыс істеді. Карраскилла Медельинге оралғаннан кейін, өте жанды әлеуметтік және мәдени өмірге ие болды, өмірінің соңына дейін оның ең жақын достарының бірі болған Фернандо Гонсалес Очоа сияқты жас зиялылармен қарым-қатынас жасады.
In 1896, Carrasquilla traveled to Bogotá for the publication of his first novel, Frutos de Mi Tierra ("Fruits of my Land"), written to demonstrate that any subject can be the matter of a story, which was very well received by critics. On that trip, he came to know José Asunción Silva, to whom he would some years later dedicate the essay "For the Poet." He returned to Antioquia and had an accident, falling from a horse, which made him stay in Medellín for a time. When he returned to Santo Domingo, he dedicated himself to writing, until 1904, when he lost his fortune due to the Banco Popular bankruptcy. He then gained work as a storekeeper in a Sonsón gold mine until 1909. After Carrasquilla returned to Medellín, he had a very lively social and cultural life, associating with young intellectuals like Fernando González Ochoa, who became one of his best friend for the rest of his life.
Соңғы жылдар
Жазушы денсаулығы нашарлап, көзі нашарлай бастағанда Медельинде болды. 1934 жылы жасалған операция арқасында көру қабілетінің бір бөлігі қайта келді; алайда, соқырлығы оның жазуына кедергі болмады, себебі ол шығармаларын диктанттау арқылы жаза бастады. 1935 жылы Карраскилья Бояка орденімен марапатталды, бұл орден иесіне Колумбия президенті немесе бұрынғы президентіне берілетіндей құқықтарды береді. Ол 1936 және 1937 жылдар аралығында диктант бойынша "Hace Tiempos" ("Ескі замандар") атты туындысын жазды; бұл еңбегі оған Колумбия Тіл академиясының Жозе Мария Вергара и Вергара атындағы әдебиет және ғылым саласындағы ұлттық сыйлығын жеңіп берді. Бұл мойындық оған ұлттық даңқ әкелді және оның туындыларын бағалаған халықаралық сыншылардың назарын аударды, олар оның есімін ұмытылудан құтқарды. 1940 жылдың желтоқсан айында Томас Карраскилья көптеген достары мен жанкүйерлерінің арасында қайтыс болды, олар оны "Дон Томас" немесе "Маэстро Томас Карраскилья" деп шақыратын.
The writer stayed in Medellín when his health began to decay and he started to go blind. In 1934, surgery gave him back limited vision; his blindness was not an obstacle to his writing, however, as he began to dictate his works. In 1935, Carrasquilla was decorated with the Cross of Boyacá, an award that gives the recipient the same privileges as the president or ex president of Colombia. He wrote Hace Tiempos ("Long Time Ago") by dictation between 1936 and 1937; that work won him the José María Vergara y Vergara National Prize of Literature and Science from the Colombian Academy of Language. This recognition gave him national fame, and attracted international critics, who admired his work and rescued his name from near anonymity. In December 1940, Tomás Carrasquilla died among a large group of friends and admirers, who called him "Don Tomás" or "Maestro Tomás Carrasquilla."
Киім-кешек пен модернизмнің арасында
Карраскилья әдетте оның әлемінің мәдени контекстіне байланысты Костумбрист автор ретінде қарастырылады. Оның қарапайым халықтың дәстүрлі ерекшеліктері мен пейзаждардың сипаттамалары 19 ғасырда Испания мен Латын Америкасында дамыған Костумбризмнің белгілері. Костумбрист автордың мақсаты – романтизмге құрмет көрсету және оның нәтижесі ретінде халықтың дәстүрлерінің аясын сипаттау, одан арғы түсіндірмелерсіз. 19 ғасырдың соңында Латын Америкасы мен Испанияда Модернизм пайда бола бастады. Колумбияда Модернизмтің Гонсалес, Грейф, Рендон және Матиз сияқты авторлары, журналистері, суретшілері мен фотографтары болды. Модернизм Костумбризмге қарсы бағыт ретінде қалыптасты. Федерико де Онистің сөзіне сәйкес, Карраскилья Модернизмнің жаңа тенденцияларын білген және тіпті ортақтасқан; мысалы, ол «Лос Панидас» тобына қолдау көрсетті, бірақ өзінің ерекше стилін және түпнұсқалығын сақтап қалды.
Carrasquilla is usually seen as a Costumbrist author, due to the cultural context of his world. The traditional details of the simple folk and the descriptions of scenery in his work are characteristic of Costumbrismo, which was developed in Spain and Latin America during the 19th century. The objective of the Costumbrist author is the description of the frame of the traditions of a people without any further comment to the respect and as a consequence of Romanticism. At the end of the 19th century, Modernism started to appear in Latin America and Spain. In Colombia, Modernism had authors, journalists, artists, and photographers like González, Greiff, Rendón, and Matiz. Modernism developed as a counter against Costumbrismo. According to Federico de Onís, Carrasquilla knew, and even shared, the new tendencies of Modernism; for example, he gave support to Los Panidas, but kept his own style and originality.